Danıştay 8. Daire E.2024/3287 K.2025/4795

Hüküm veren Danıştay Sekizinci Dairesince işin gereği görüşüldü:

Dava; Aydın ili, Kuşadası ilçesi, ... Mahallesi Kuşadası-Davutlar karayolu üzerinde davacının maliki olduğu işyerlerinin mühürlenmesine ilişkin 03/11/2010 tarihli tutanağın ve bahsi geçen iş yerlerinin faaliyetinin durdurlmasına ilişkin...gün ve ... sayılı davalı idare işleminin iptali istemiyle açılmıştır.

İdare Mahkemesince, davacının,... tarihli, ... nolu yapı ruhsatı ile Aydın ili, Kuşadası ilçesi, ...

Mahallesi ... ada, ... parselinde kayıtlı Kuşadası-Davutlar karayolu kenarında bulunan taşınmaz üzerinde 56 adet dükkan yaptığı, 30/07/2010 tarihinde anılan dükkanlar için yapı kullanma izin belgesi verildiği, davalı Belediye Başkanlığı'nın geçiş yolu izni verilmesi konusundaki görüş istemine cevaben verilen Ulaştırma Bakanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2.Bölge Müdürlüğünün ... tarihli ve ... sayılı yazısında "...imar planında yolun,

kamulaştırma sınırından itibaren 25 metre olarak belirlenmesi gereken yapı yaklaşma mesafesinin 15 metre olarak alınması ve iş yerlerinin yolun kamulaştırma sınırından itibaren 15 metre uzaklıkta inşa edilmesi nedeniyle söz konusu taşınmaza il yolundan giriş çıkış sağlayacak geçiş yolu izin belgesi verilmesinin sakıncalı olduğu, söz konusu yapıların yasal hale getirilmesi gerektiğinin" belirtilmesi üzerine, söz konusu taşınmaz üzerinde bulunan alışveriş merkezinin 03/11/2010 tarihli işlemle mühürlendiği, anılan işlemin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı;

uyuşmazlık konusu olayda, davacı tarafından, alışveriş merkezi olarak kullanılan dükkanların, geçiş yolu izin belgesi alınmadan inşa edildiği ve kullanıldığı açık olup, Ulaştırma Bakanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2. Bölge Müdürlüğünün ... tarihli ve ... sayılı yazısında belirtilen şartlar nedeniyle mezkur dükkanlara, mevcut durumu itibarıyla kenarında bulunduğu kara yolundan giriş çıkışı sağlayacak geçiş yolu izin belgesi düzenlenmesi mümkün olmadığından, bu şartı taşımayan dükkanların mühürlenmesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Danıştay Sekizinci Dairesinin 13/11/2019 tarih ve E:2016/1536, K:2019/10039 sayılı kararıyla, belediye sınırları içinde bulunan karayolu kenarındaki tesislerin yapılması ve açılması için ilgili belediye başkanlığından geçiş yolu izin belgesi alınması gerektiği, bu konudaki tasarrufta bulunma yetkisinin belediye başkanlıklarında olduğu, belediye başkanlıklarının ise geçiş yolu izin belgesi başvurusunu değerlendirirken Karayolları Genel Müdürlüğü'nün ilgili Bölge Müdürlüğün'den uygun görüş almak zorunda olduğu,

uygun görüş başvurusunun ekine tesise ait onaylı vaziyet planın bir örneğinin eklenmesi gerektiği, ticari tesisler bünyesindeki yapıların cephe hattı ile karayolu sınır çizgisi arasındaki mesafenin en az 25 metre olması gerektiği, 15/05/1997 tarih ve 22990 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce onaylanmış ve yürürlükte olan 1/1000 ölçekli uygulama imar planlarında yer alan yapı yaklaşma mesafelerine ilişkin hükümlerin ise saklı kalacağının anlaşıldığı,

söz konusu yapıya ilişkin olarak Karayolları Genel Müdürlüğü 2. Bölge Müdürlüğü'nün ... tarihli ve ... sayılı yazısı dayanak gösterilmek suretiyle, 25 metre olarak belirlenmesi gereken yapı yaklaşma mesafesinin 15 metre olarak alınması nedeniyle söz konusu taşınmaz üzerinde bulunan alışveriş merkezinin 03/11/2010 tarihli davalı idare işlemi ile mühürlenmesine karar verilmiş ise de; davacıya ait taşınmazın bulunduğu alanın, 1/1000'lik uygulama imar planına 13/01/1979 tarihinde alındığı,

Kuşadası Belediyesi tarafından belirtilen alana 27/11/2007 tarihinde İmar Plan Tadilatı yapıldığı ve bu iki planda da ana yoldan çekme mesafesinin 15 metre olarak belirlendiği, bu plan doğrultusunda davacıya 16/04/2010 tarihinde yapı ruhsatı verildiği ve davacının inşaatının bu imar planlarında belirtilen mesafeler esas alınarak bitirildiği, söz konusu 56 adet iş yerinin bulunduğu alana son olarak davalı Kuşadası Belediye Başkanlığı tarafından 30/07/2010 tarihinde yapı kullanma izin belgesinin tahsis edildiği,

davacının yürürlükte bulunan imar planında belirlenen çekme mesafesine uygun olarak inşaat ruhsatı aldığı ve sonrasında bu ruhsat çerçevesinde inşaatını tamamlayarak yapı kullanma izninin davalı idare tarafından bizzat verildiği gerekçesiyle temyiz isteminin kabulü ile temyize konu İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Bu kararın düzeltilmesi istemi Dairemizin 21/09/2022 tarih E:2020/6349, K:2022/5021 sayılı kararıyla reddedimiştir.

... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:...sayılı kararıyla, bozma kararı sonrasında, Aydın ili, Kuşadası ilçesi, ...

Mahallesi ... mevkii... (eski ...) parsele ait 18/05/2011 tarihli Google Earth programı ile alınan görüntüsünde parselle yol arasında herhangi bir yapı bulunmadığı, 09/10/2014 tarihli görüntüde parselle yol arasında yeni bir yapı yapıldığının görüldüğü, 15/04/2015'te bu yapının varlığını devam ettirdiği, 26/11/2022 tarihinde bu yapının genişletildiği, Google Earth programı yardımıyla parselin yola olan uzaklığının 26/11/2022 tarihli görüntüde 14,21 metre olarak ölçüldüğü, 26/11/2022 tarihli görüntüde iş yerlerinin bulunduğu yapının parsel dışında kalan kısmının yola olan uzaklığının 11 metre olarak ölçüldüğü,

dolayısıyla yapının yola uzaklığının imar planında ön görülen mesafe olan 15 metreden dahi daha az olduğu görüldüğünden ve ilgili yapının çekme mesafesinin yola 15 metreden de az olduğu gerekçesiyle davanın reddine dair ilk kararında ısrar edilmiştir.

Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 28/03/2024 tarih ve E:2023/1162, K:2024/722 sayılı kararıyla, temyize konu kararın Danıştayca bozulan ilk karar ile sonuç olarak aynı olsa da, bozma kararı uyarınca yapılan inceleme neticesinde elde edilen bilgi ve belgelere dayanılarak yeniden yapılan değerlendirme sonucu verildiği ve gerekçesi itibarıyla ilk karardan farklı olduğu, bu itibarla ısrar kararı niteliğinde olmayan bu kararın temyiz incelemesinin Danıştay Sekizinci Dairesince yapılması gerektiği belirtilerek dosyanın Danıştay Sekizinci Dairesine gönderilmesine karar verilmiştir.

3194 sayılı İmar Kanunu'nun 5. maddesinde, Nazım İmar Planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plan olarak,

Uygulama İmar Planı ise; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 17 ve 18. maddelerine dayanılarak çıkarılan 5/05/1997 tarih ve 22990 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Karayolları Kenarında Yapılacak ve Açılacak Tesisler Hakkında Yönetmelik'in "Belediye Sınırları İçinde Bulunan Karayolu Kenarındaki Yapı ve Tesisler" başlıklı 36. maddesinde, Yönetmelikte adı geçen tesislerin belediye ve mücavir alan sınırları içindeki karayolları kenarında yapılması ve açılması için, ilgili Belediye Başkanlığından Geçiş Yolu İzin Belgesi alınması gerektiği, ilgili Belediye Başkanlığının da trafik güvenliği bakımından,

bu Yönetmelikte belirtilen şartların yerine getirilmesini sağlamalarının zorunlu olduğu, izinsiz olan tesislerin yapımının ve işletilmesinin yetkililerce durdurulacağı, Yönetmelikteki şartlar yerine getirilmeden geçiş yolu izni verilemeyeceği, izinsiz olarak yapılmakta olan veya işletilen veya izin alınmasına rağmen izinde gösterilen ve bu Yönetmelikte belirtilen şartlara aykırı durumda olduğu anlaşılan tesislere ait geçiş yolları, her türlü gider sorumlulara ait olmak üzere yolun yapım ve bakımı ile ilgili kuruluşlarca ortadan kaldırılacağı,

"Belediye Sınırları İçerisindeki Tesislere İlişkin Geçiş Yollarının Kaplanması" başlıklı 38. maddesinde, ilgili belediye başkanlıklarının ,KarayolIarı Genel Müdürlüğünün yapım ve bakımından sorumlu olduğu karayolları kenarında yapılacak ve açılacak tesislere Geçiş Yolu İzin Belgesi verilmesinden önce tesise ait onaylı vaziyet planının bir örneğini de eklemek suretiyle Karayolları Genel Müdürlüğünün ilgili Bölge Müdürlüğünden uygun görüş almalarının zorunlu olduğu,

"Karayolları Genel Müdürlüğünün Uygun Görüşü" başlıklı 39. maddesinde, ilgili Belediye Başkanlıklarının, Karayolları Genel Müdürlüğünün yapım ve bakımından sorumlu olduğu karayolları kenarında yapılacak ve açılacak tesislere Geçiş Yolu İzin Belgesi verilmesinden önce Karayolları Genel Müdürlüğünün ilgili Bölge Müdürlüğünden uygun görüş almalarının zorunlu olduğu,

"Yapı Yaklaşma Mesafesi" başlıklı 41.(b) maddesinde, tesisler bünyesindeki yapıların cephe hattı ile karayolu sınır çizgisi arasındaki mesafenin her türlü yer altı depoları ile akaryakıt ve (LPG/CNG) istasyonları.... atölye, fabrika, işhanı, çarşı, pazaryerleri, ticari bina,...... tarım ürünlerinin muhafaza edildiği kapalı depolar, ....vb. kamu ve özel yapılar ile yukarıda sayılan tesislere ait her türlü ana binalar ve sundurmalar için en az 25 metre olması gerektiği,

aynı maddenin son fıkrasında Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce onaylanmış ve yürürlükte olan 1/1000 ölçekli uygulama imar planlarında yer alan yapı yaklaşma mesafelerine ilişkin hükümlerin saklı kalacağı, Geçici 1. maddesinde, Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce izin alınmaksızın inşaatına başlanmış veya yapılmış ve işletmeye açılmış olan tesisler için bu Yönetmelik hükümleri aynen uygulanacağı hüküm altına alınmıştır.

Aktarılan Yönetmelik hükümlerinin incelenmesinden; belediye sınırları içinde bulunan karayolu kenarındaki tesislerin yapılması ve açılması için ilgili belediye başkanlığından geçiş yolu izin belgesi alınması gerektiği, bu konudaki tasarrufta bulunma yetkisinin belediye başkanlıklarında olduğu, belediye başkanlıklarının ise geçiş yolu izin belgesi başvurusunu değerlendirilirken Karayolları Genel Müdürlüğü'nün ilgili Bölge Müdürlüğün'den uygun görüş almak zorunda olduğu,

uygun görüş başvurusunun ekine tesise ait onaylı vaziyet planın bir örneğinin eklenmesi gerektiği, ticari tesisler bünyesindeki yapıların cephe hattı ile karayolu sınır çizgisi arasındaki mesafenin en az 25 metre olması gerektiği, vefakat 1505/1997 tarih ve 22990 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce onaylanmış ve yürürlükte olan 1/1000 ölçekli uygulama imar planlarında yer alan yapı yaklaşma mesafelerine ilişkin hükümlerin ise saklı kalacağı anlaşılmaktadır.

Dava dosyasının incelenmesinden; davacının, ... tarihli, ... nolu yapı ruhsatı ile Aydın ili, Kuşadası ilçesi, ...

Mahallesi ... ada, ... parselinde kayıtlı Kuşadası-Davutlar karayolu kenarında bulunan taşınmaz üzerinde 56 adet dükkan yaptığı, 30/07/2010 tarihinde anılan dükkanlar için yapı kullanma izin belgesi verildiği, davalı Belediye Başkanlığının geçiş yolu izni verilmesi konusundaki görüş istemine cevaben verilen Ulaştırma Bakanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2. Bölge Müdürlüğünün ... tarihli, ... sayılı yazısında "...imar planında yolun,

kamulaştırma sınırından itibaren 25 metre olarak belirlenmesi gereken yapı yaklaşma mesafesinin 15 metre olarak alınması ve iş yerlerinin yolun kamulaştırma sınırından itibaren 15 metre uzaklıkta inşa edilmesi nedeniyle söz konusu taşınmaza il yolundan giriş çıkış sağlayacak geçiş yolu izin belgesi verilmesinin sakıncalı olduğu, söz konusu yapıların yasal hale getirilmesi gerektiğinin" belirtilmesi üzerine, söz konusu taşınmaz üzerinde bulunan alışveriş merkezinin 03/11/2010 tarih işlemle mühürlendiği, anılan işlemin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlık konusu olayda Dairemizin bozma kararı sonrasında İdare Mahkemesince yapılan değerlendirmede; davaya konu parselin 18/05/2011 tarihli Google Earth programı ile alınan görüntüsünde parselle yol arasında herhangi bir yapı bulunmadığı, 09/10/2014 tarihli görüntüde parselle yol arasında yeni bir yapı yapıldığının görüldüğü, 15/04/2015'te bu yapının varlığını devam ettirdiği, 26/11/2022 tarihinde bu yapının genişletildiği, Google Earth programı yardımıyla parselin yola olan uzaklığının 26/11/2022 tarihli görüntüde 14,21 metre olarak ölçüldüğü,

26/11/2022 tarihli görüntüde iş yerlerinin bulunduğu yapının parsel dışında kalan kısmının yola olan uzaklığının 11 metre olarak ölçüldüğü, dolayısıyla yapının yola uzaklığının imar planında ön görülen çekme mesafesinin yola 15 metreden de az olduğu belirtilerek davanın reddine karar verilmiş ise de, mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi yapılması gerekirken sadece Google Earth adlı programın kullanılarak mesafe ölçümü yapılması neticesinde çekme mesafesinin 15 metreden az olduğu kanaatine varılarak davanın reddine ilişkin hüküm kurulmasında hukuka uyarlık bulunmamaktadır.