Danıştay 8. Daire E.2024/3464 K.2025/4035

Hüküm veren Danıştay Sekizinci Dairesince işin gereği görüşüldü:

Dava; Mihalıççık Ziraat Odası Başkanlığında, sözleşmeli memur olarak, Genel Sekreter vekili kadrosunda görev yapan davacının, iş sözleşmesinin feshedilmesine ve 05/07/2012- 21/02/2015 tarihleri arasında aldığı vekalet ücretinin iadesinin istenilmesine ilişkin Mihalıççık Ziraat Odası Meclisinin... tarih ve...sayılı işlemin iptali ve göreve son vermeden itibaren mahrum kalınan parasal haklarının yasal faiziyle birlikte tazmini istemiyle açılmıştır.

... İdare Mahkemesi... tarih,E:..., K:... sayılı kararıyla davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmiştir.

Bu karar temyiz incelemesi sonucu Danıştay 8. Dairesinin 31/05/2016 tarih, E:2016/3784, K:2016/6034 sayılı kararıyla davacının görevine son verilmesine ilişkin Oda Meclisi kararının iptali istemine ilişkin kısmının onanmasına, söz konusu işlem nedeniyle yoksun kalınan parasal hakkın tazmini istemine ilişkin kısmın ise bozulmasına karar verilmiştir.

Bozma kararına uyan ... İdare Mahkemesince...tarih, E:..., K:... sayılı karar ile davanın reddine karar verilmiştir.

Temyize konu olan bu karar eksik inceleme ve değerlendirmeye dayandığı gerekçesi ile Dairemizin 10/11/2022 tarih, E:2018/5626, K:2022/6403 sayılı kararıyla bozulmuştur.

İdare Mahkemesince.

Danıştay 8. Dairesi'nin 10/11/2022 tarih ve E:2018/5626, K:2022/6403 sayılı bozma kararına uyularak, uyuşmazlığın çözümü için, sözleşmenin feshedilmesine ilişkin işlem nedeniyle davacının yoksun kaldığını ileri sürdüğü parasal hakkının, ödenmesini hak edip etmediğinin değerlendirmesi zorunlu olduğu, bu bağlamda; sözleşmenin feshinin geçerli bir nedene dayanıp dayanmadığının, davacının parasal kayıpların ödenmesini hak edip etmediğinin değerlendirilmesi gerektiği, 3119 sayılı Kanun uyarınca oda genel sekreterinin, en az fakülte veya yüksek okul mezunları arasından yönetim kurulunca seçilerek oda meclisince atanacağının düzenlendiği,

oda yönetim kurulunun doğrudan oda genel sekreteri atama yetkisinin bulunmadığı dikkate alındığında, davacının oda meclisi kararı olmaksızın hukuka aykırı olarak doğrudan oda yönetim kurulu kararıyla genel sekreter vekili kadrosunda görev yapmasına karar verildiği anlaşıldığından,

oda meclisi kararı olmaksızın genel sekreter vekili kadrosunda görev yapmasına karar verilen davacının, davalı idarece sözleşmesinin feshedilmesinin geçerli bir nedene dayandığı ve davacının talep ettiği parasal hak kayıplarının ödenmesini ve adli yargıda açılan ve görev ret kararı ile sonuçlanan davada aleyhüne hükmedilen yargılama giderlerinin tarafına ödenmesini hak etmediğinin anlaşıldığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.

Anayasa'nın 125. maddesinin son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu kurala bağlanmıştır.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun ''İptal ve tam yargı davaları'' başlığını taşıyan 12. maddesinde; ''İlgililer haklarını ihlal eden bir idari işlem dolayısıyla Danıştaya ve idare ve vergi mahkemelerine doğrudan doğruya tam yargı davası veya iptal ve tam yargı davalarını birlikte açabilecekleri gibi ilk önce iptal davası açarak bu davanın karara bağlanması üzerine, bu husustaki kararın veya kanun yollarına başvurulması halinde verilecek kararın tebliği veya bir işlemin icrası sebebiyle doğan zararlardan dolayı icra tarihinden itibaren dava süresi içinde tam yargı davası açabilirler. Bu halde de ilgililerin 11 nci madde uyarınca idareye başvurma hakları saklıdır.'' kuralı yer almıştır.

2577 sayılı Kanunun yukarıda aktarılan 12. maddesi, idari işlem dolayısıyla hakları ihlal edilen kişilere seçimlik bir hak tanımış olup; kişiler bu Kanun maddesi uyarınca; haklarını ihlal eden idari işlemlerin iptali isteminde bulunmadan, doğrudan doğruya sadece tam yargı davası açabilecekleri gibi iptal ve tam yargı davasını birlikte açmaları, iptal davası sonrası tam yargı davası açmaları ya da işlemin icrası sebebiyle tam yargı davası açmaları mümkündür.

Kişilerin haklarını ihlal eden işlem nedeniyle doğrudan doğruya tam yargı davası açmaları durumunda, idari işlemin, uğranıldığı ileri sürülen zarara yol açıcı nitelikte olması gerektiği gibi uğranılan zarar ile illiyet bağının bulunması gerekmektedir. Burada kişinin amacı, idari işlemin iptal edilmesi değil, işlem nedeniyle uğradığı zararın giderilmesidir. Kişi iptal davası açmadan, hatta idareye başvurmadan, hakkını ihlal eden işlem nedeniyle tam yargı davası açabilmektedir.

Bu çerçevede açılan davada; idari yargı merci tarafından, kişinin bir hakkının bulunup bulunmadığı ve idari işlem nedeniyle bu hakkının ihlal edilip edilmediği yönünde değerlendirme yapılmalıdır.

Dosyanın incelenmesinden; davacının 01/02/1984 - 14/06/2005 tarihleri arasında Mihalıççık Ziraat Odası genel sekreter vekili olarak çalıştığı, SGK tarafından davacıya 15/06/2005 tarihinden geçerli olmak üzere yaşlılık aylığı bağlandığı, Mihalıççık Ziraat Odası Meclisi'nin ... tarih ve ... sayılı kararı ile; "... davacının yaşının genç olması, işe ve mevzuata hakim olması, en önemlisi de yerini dolduracak birinin bulunmaması ..." nedeni ile sözleşmeli personel olarak 14/06/2005 tarihinden itibaren kadro ve derecesi aynı kalmak koşulu ile davacıyla bir yıl süreli hizmet sözleşmesi imzalanmasına karar verildiği,

anılan karar kapsamında davacı ile 15/06/2005, 31/05/2006, 31/05/2007, 30/06/2008, 30/06/2009, 01/06/2010, 01/06/2011 tarihlerinde birer yıllık hizmet sözleşmesi yapıldığı, 05/07/2012 tarihinde ise 3 yıllık hizmet sözleşmesi imzalandığı, anılan hizmet sözleşmelerinin Ziraat Odaları Birliği'nce hazırlanan ve odalara gönderilen matbu tip sözleşmeler olduğu, Mihalıççık Ziraat Odası Meclisi'nin... tarih ve ... sayılı kararı ile; davacı ile 05/07/2012 tarihinde 3 yıllık hizmet sözleşmesi imzalanmasına ilişkin olarak sadece Oda Yönetim Kurulu'nun ... tarih ve ... sayılı kararının bulunduğu,

Oda meclisince bu yönde alınmış bir kararın bulunmaması nedeniyle davacının iş akdinin feshine ve kendisine ödenen vekalet ücretlerinin geri alınmasına karar verildiği, davacının kıdem ve ihbar tazminatı ile işçilik alacaklarının ödenmesi istemiyle ...

Asliye Hukuk Mahkemesi'nin E:... sayılı dosyasında açılan davanın çözümünün idari yargı olduğu gerekçesi ile verilen görev yönünden red kararının Yargıtay tarafından onanarak 19/10/2015 tarihinde kesinleşmesi üzerine iş akdinin feshiyle görevinin son verilmesi ve 05/07/2012-21/02/2012 tarihleri arasında ödenen vekalet ücretlerinin geri alınmasına ilişkin Mihalıççık Ziraat Odası Meclisi'nin ... tarih ve ... sayılı kararının iptali ile anılan işlem nedeniyle mahrum kaldığı parasal hakların yasal faizi ile ödenmesi istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Olayda. İdare Mahkemesince oda meclisi kararı olmaksızın genel sekreter vekili kadrosunda görev yapmasına karar verilen davacının, davalı idarece sözleşmesinin feshedilmesinin geçerli bir nedene dayandığı ve davacının talep ettiği parasal hak kayıplarının ödenmesini ve adli yargıda açılan ve görev ret kararı ile sonuçlanan davada aleyhine hükmedilen yargılama giderlerinin tarafına ödenmesini hak etmediğinin anlaşıldığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmişse de,

davacının Mihalıççık Ziraat Odası Meclisi'nin... tarih ve ... sayılı kararına istinaden genel sekreter vekili olarak görev yapması hususunda hizmet sözleşmesi yapılarak bu sözleşmelerin her yıl yenilendiği gözönünde bulundurulduğunda, davacının sözleşmesinin geçerli bir nedene dayanarak feshedildiğinden söz edilemeyeceği, kaldı ki 4857 sayılı İş Kanunu'na tabi olarak hizmet sözleşmesi ile çalışan davacının anılan nedenle iş akdine son verilmesinin, sözkonusu Kanun'un "işverenin haklı nedenle derhal fesih hakkı" başlıklı 25. maddesinde sayılan haller arasında bulunması hususunun da ayrıca değerlendirilmesi gerektiği dikkate alındığında,

oda meclisi kararına istinaden akdedilen hizmet sözleşmeleri uyarınca oda genel sekreter vekili olarak görev yapmakta olan davacıya iş akdinin feshinden kaynaklanan parasal haklarının ödenmemesine yönelik dava konusu işlemde hukuka uyarlık, aksi yöndeki İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.