Danıştay 8. Daire E.2024/4203 K.2025/9553

Dava konusu istem: Çalıştığı kurum 667 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararnameyle kapatıldığından bahisle çalışma izni iptal edilen davacı tarafından, çalışma izninin iadesi istemiyle yaptığı başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesinin...... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu uyarınca valilikler tarafından onaylanan çalışma izinlerinin, özel öğretim kurumuna münhasır ve söz konusu özel öğretim kurumuyla akdedilen sözleşme dönemiyle sınırlı olacağı, dolayısıyla davacı tarafından talep edildiği şekilde genel nitelikte çalışma izni düzenlenmesine olanak bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Dava konusu işlemin, davacının çalışma izninin iptaline dair işlemin kaldırılması istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin kısmı yönünden; davacının bu kısma yönelik itirazları kararın bu kısmının kaldırılmasını gerektirecek nitelikte bulunmadığından bu kısma yönelik davacının istinaf başvurusunun reddine; dava konusu işlemin, davacının çalışma izni üzerindeki şerhin kaldırılması talebinin reddine dair kısmı yönünden.

667 sayılı KHK gereği kapatılan özel öğretim kurumlarında çalışan personelin o kurumlara bağlı olarak verilen çalışma izinlerinin iptal edildiği, bu şekilde kuruma bağlı çalışma izni iptal edilen kişilerin öğretmen olarak çalışmalarını engelleyici şahsıyla ilgili bir durum olmaması halinde yeniden çalışma izni talep etmelerini engelleyecek şekilde şerh konulmasının hukuken mümkün olmadığı gerekçesiyle kısmen istinaf başvurusunun kabulüyle istinaf istemine konu Mahkeme kararının kısmen kaldırılmasına, dava konusu işlemin davacının çalışma izni üzerindeki şerhin kaldırılması talebinin reddine dair kısmının iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

Davalı ... Valiliği tarafından; Bölge İdare Mahkemesince, dava konusu işlemin davacının çalışma izni üzerindeki şerhin kaldırılması talebinin reddine ilişkin kısmının hukuka aykırı olduğundan bahisle iptaline karar verildiği, davacı hakkında yapılan değerlendirme sonucunda, şartları sağlamadığının tespiti üzerine şerhin kaldırılmasının uygun görülmediği, temyize konu kararın dava konusu işlemin kısmen iptaline ilişkin kısmının hukuka aykırı olduğu ve bozulması gerektiği belirtilmektedir.

Davacı tarafından; 667 sayılı KHK ile kapatılan okula münhasır olarak verilen çalışma izninin iptali kararının kaldırılmasına veyahut da tarafına genel çalışma izni verilmesine yönelik bir talebinin bulunmadığı, Genelge uyarınca tesis edilen işlemin geleceğe yönelik sonuçlarının ortadan kaldırılmasını talep ettiği, kararın çalışma izninin iptaline dair işlemin kaldırılması istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin kısmının hukuka aykırı olduğu ve bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından istemin reddi gerektiği savunulmakta olup; davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Çalıştığı kurum 667 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararnameyle kapatıldığından bahisle çalışma izni iptal edilen davacı tarafından, çalışma izninin iadesi istemiyle yaptığı başvurunun zımnen reddine ilişkin işleminin iptali istemiyle görülmekte olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 4. maddesinde; "(Değişik 1. fıkra: 09.05.2018 - 7141 S.K/Madde 11) Özel öğretim kurumlarının gerçek kişi kurucularında, tüzel kişi kurucularının yönetim organlarında, kurucu temsilcilerinde ve personelinde.

26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezası ya da affa uğramış olsa bile Devletin egemenlik alametlerine ve organlarının saygınlığına karşı suçlar, Devletin güvenliğine karşı suçlar, anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, milli savunmaya karşı suçlar, Devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk, zimmet, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma,

suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama, kaçakçılık suçları, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar ve 11/10/2006 tarihli ve 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun kapsamında işlenen suçlardan ceza almamış olması veya haklarında bu suçlardan dolayı kovuşturma bulunmaması, terör örgütlerine ya da Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti ya da iltisakı yahut bunlarla irtibatı olmaması şartı aranır. (…)" hükmü yer almaktadır.

Milli Eğitim Bakanlığı'nın 21/07/2016 tarih ve E.7762886 sayılı Bakan Olur'u ile uygun görülen ve Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğü'nün 21/07/2016 tarih ve 7783529 sayılı "FETÖ/PDY Terör Örgütü ile Bağlantılı Olduğu Tespit Edilen Kurumlar" konulu, bütün Valilikler bünyesindeki İl Milli Eğitim Müdürlüklerine gönderilen Genelgesinde Cumhuriyet Savcılıklarınca haklarında işlem başlatılan özel öğretim kurumları ile özel öğrenci yurtlarından yönetimine kayyum atanmayan kurumlar ile kayyum atanan kurumlarda kayyum ataması yapılmadan önce görev yapan, yönetici, eğitimci, öğretmen, uzman öğretici,

usta öğretici ve diğer personelin MEBBİS üzerinden tespitleri yapılarak çalışma izinlerinin valiliklerce iptal edileceği ve bu personele başka bir özel öğretim kurumunda çalışma izin onayı düzenlenmeyeceği, MEBBİS'e gerekli bilgilerin işleneceği belirtilmiştir.

Milli Eğitim Bakanlığı'nın 11/10/2016 tarih ve E.11116419 sayılı Bakan Olur'u ile uygun görülen ve 11/10/2016 tarih ve E.11137945 sayılı işlem ile bütün Valilikler bünyesindeki İl Milli Eğitim Müdürlüklerine gönderilen yazıda ise. 21/07/2016 tarih ve 7783529 sayılı Genelge kapsamındaki uygulamalar nedeniyle bazı personelin mağdur duruma düştüğü yönünde başvuruların Bakanlığımıza ve valiliklere iletildiği, bu nedenle.

667 sayılı KHK kapsamında kapatılan kurumlarla ilgili işlem yapılan personel hakkında valilikler tarafından komisyon oluşturulacağı, Milli Eğitim Müdürlüklerine müracaat edenlerden millî güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilen yapı, oluşum veya gruplara ya da terör örgütlerine üyeliği veya iltisaki, bunlarla irtibatı olmadığı; oluşturulan bu komisyon marifetiyle belirlenen personelin Bakanlıkça değerlendirmek üzere Valilikler tarafından Genel Müdürlüğe bildirilmesi gerektiği ifade edilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

11/10/2016 tarih ve E.11137945 sayılı Genelge uyarınca gerçekleştirilen uygulamayla.

667 sayılı KHK kapsamında kapatılan kurumlarda çalışmakta olan yönetici, eğitimci, öğretmen, uzman öğretici, usta öğretici ve diğer personel hakkında; millî güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilen yapı, oluşum veya gruplara ya da terör örgütlerine üyeliği veya iltisaki ile bunlarla irtibatının tespitine yönelik bireysel değerlendirme yapılmaksızın, çalışma izin onayları iptal edilerek kişilere özel öğretim kurumlarında bir daha çalışma izni düzenlenmemesine ilişkin işlemlerden kaynaklanan mağduriyetlerin giderilmesine yönelik valilikler bünyesinde oluşturulacak komisyonlarca yapılacak bireysel inceleme neticesinde;

millî güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilen yapı, oluşum veya gruplara ya da terör örgütlerine üyeliği veya iltisaki, bunlarla irtibatı olmadığı tespit edilen kişiler hakkında, varsa oluşan mağduriyetin giderilmesi ve başvuru yapan ilgililerin hukuki durumları üzerinde geleceğe etkili sonuç doğuracak şekilde işlem tesisinin (başvuru tarihinde MEBBİS'te yer alan şerhin kaldırılmasının) amaçlandığı anlaşılmaktadır.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesi neticesinde 21/07/2016 tarihli ve 7783529 sayılı Genelge uyarınca tesis edilen çalışma izni iptaline ilişkin işlemlerin (ilk işlem) 667 sayılı KHK ile kapatılan kurumlardaki çalışma izninin iptali ile bu personele başka bir özel öğretim kurumunda çalışma izni verilmemesi şeklinde iki farklı hukuki sonucunun olduğu anlaşılmakla birlikte; 11/10/2016 tarih ve E.11137945 sayılı Genelge uyarınca bu kişiler hakkında bireysel değerlendirme yapmak üzere Valilikler bünyesindeki Komisyonların kurulmasından sonra yapılan başvurular üzerine tesis edilen işlemlerin hukuki sonuçlarının nitelendirilmesi noktasında işleme esas teşkil eden başvurunun içeriği ve dava dilekçesinde yer alan iddiaların bir bütün olarak değerlendirilmesi gerekmektedir.

Uyuşmazlıkta; davacı tarafından yapılan başvuruyla; çalıştığı kurum kapatıldığından bahisle hakkında MEBBİS'e işlenen şerh nedeniyle çalışamadığı, terör örgütlerine üyeliği veya iltisaki, bunlarla irtibatı olmadığı belirtilerek çalışmasının önündeki engelin kaldırılmasının talep edildiği; davalı idarece yapılan değerlendirme neticesinde ise; davacının millî güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilen yapı, oluşum veya gruplara ya da terör örgütlerine iltisaki, bunlarla irtibatı bulunduğundan bahisle başvurusunun reddine karar verildiği görülmekte olup;

gerek davalı idareye yapılan başvurunun gerekse başvuru üzerine tesis edilen işlemin içeriği ve 11/10/2016 tarih ve E.11137945 sayılı Genelge uyarınca valilikler bünyesinde komisyon kurulması yolunda benimsenen uygulamanın amacı bir bütün olarak dikkate alındığında; uyuşmazlıkta, davacının herhangi bir özel öğretim kurumunda çalışmak istemesi halinde, başvurusunun 5580 sayılı Kanun'da yer alan şartları sağlayıp sağlamadığı yönünde incelemeye alınmasına engel teşkil eden MEBBİS'te yer alan şerhin kaldırılmasının istenildiği dolayısıyla uyuşmazlığın bu çerçevede incelenmesi gerektiği anlaşılmaktadır.

Her ne kadar sözü edilen Genelgenin iptali istemiyle Dairemizde açılan davalarda, Genelge içeriğinden hareket edilerek Genelge iki ayrı yönden incelenmek suretiyle karar verilmiş ise de; Genelge sonrasında yapılan başvuruşların reddi işlemlerinde yargısal denetimin davacıların bireysel durumlarının incelenmesini gerektirdiği açıktır. Dolayısıyla bu tür davalarda başvuruların, "irtibat ve iltisak" kapsamında inceleme yapılmak suretiyle değerlendirilmesi gerekmektedir.

Bölge İdare Mahkemesince, Genelgenin iptali istemiyle açılan davalarda olduğu gibi dava konusu işlemin, davacının çalışma izninin iptali işleminin kaldırılması ve davacının çalışma izni üzerindeki şerhin kaldırılması şeklinde iki farklı hukuki sonucu olduğu değerlendirilerek uyuşmazlığın esasının incelendiği görülmektedir.

Bu itibarla; bireysel bazda koşulların sağlanıp sağlanmadığı yönünden inceleme yapılması gerekirken bu yapılmayarak dava konusu işlemin iki farklı hukuki sonucunun olduğu kabulüyle verilen temyize konu Bölge İdare Mahekesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.