Danıştay 8. Daire E.2024/5445 K.2024/6165

Dava konusu istem: İstanbul Arel Üniversitesi Meslek Yüksek Okulu'nda ...Bölümünde öğretim görevlisi olarak çalışan davacı tarafından, iş sözleşmesinin 31/08/2019 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere feshedilmesine ilişkin... tarih ve ... sayılı işlemin iptali ile yoksun kaldığı tüm mali ve özlük haklarının iş akdinin feshi tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte iadesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararda; davacının Yükseköğretim Başkanlığı önerileri doğrultusunda kadrosunun bulunduğu programın kapatılması kararı alındığı ve davacının uzmanlık alanı dikkate alındığında Üniversite bünyesinde görev yapabileceği bankacılık ve sigortacılık programı kontenjanlarında da düşüş yaşanması nedeniyle anılan programda da istihdam edilmediği dikkate alındığında idareye tanınan takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun olarak kullanıldığı,

dolayısıyla 4857 sayılı İş Kanunu uyarınca hizmet sözleşmesinin yenilenmesi veya yenilenmemesi konusunda takdir yetkisine sahip olan davalı idarenin hizmet sözleşmesinin yenilenmesi hususunda yargı kararı ile zorlanamayacağı, bu yönüyle iş sözleşmesinin 31/08/2019 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere feshedilmesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık görülmediği, diğer taraftan; dava konusu işlem yetki unsuru yönünden değerlendirildiğinde;

yürürlükteki mevzuat hükümleri uyarınca yükseköğretim kurumunda görevlendirilecek yöneticilerin ve öğretim elemanları ile diğer personelin sözleşmelerini yapmak, atamalarını, öğretim elemanı dışındaki personelin terfilerini ve görevden alınmalarını onaylamak görevinin mütevelli heyetine verildiği açık olup, bu yetkinin ya doğrudan mütevelli heyetince, ya da mütevelli heyetinin aldığı bir karar ile yetki devri çerçevesinde rektörce kullanılacağı, olayda;

davacının sözleşmesinin yenilenmemesine ilişkin işlemin 2547 sayılı Kanunun Ek 5. maddesine uygun olarak mütevelli heyetince yetki devri yapılan mütevelli heyet başkanınca tesis edildiği anlaşıldığından dava konusu işlemde yetki unsuru yönünden hukuka aykırılık görülmediği, öte yandan; dava konusu iş akdinin feshine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığından davacının yoksun kaldığı tüm mali ve özlük haklarının iş akdinin feshi tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte iadesine karar verilmesi talebinin de reddi gerektiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdare Dava Dairesince, davanın reddine ilişkin... İdare Mahkemesi'nin... gün ve E:..., K:... sayılı kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin Dairenin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının. Danıştay Sekizinci Dairesi'nin 05/12/2023 tarih ve E:2021/3945, K:2023/6759 sayılı kararı ile bozulması üzerine, bozma kararına uyularak.

2547 sayılı Kanunun ek 5. maddesinin 2. fıkrasında; ''Mütevelli heyet vakıf yükseköğretim kurumunun tüzelkişiliğini temsil eder. Vakıf yükseköğretim kurumlarının yöneticileri Yükseköğretim Kurulunun olumlu görüşü alınarak mütevelli heyet tarafından atanır. Mütevelli heyet; vakıf yüksek öğretim kurumu yöneticilerine uygun gördüğü ölçüde yetkilerini devredebilir.

Yükseköğretim kurumunda görevlendirilecek yöneticiler ve öğretim elemanları ile diğer personelin sözleşmelerini yapar, atamalarını ve görevden alınmalarını onaylar, yükseköğretim kurumunun bütçesini onaylar ve uygulamaları izler, ayrıca vakıfca hazırlanan yönetmelik hükümlerine göre diğer görevleri yürütür.'' kuralının yer aldığı, Vakıf yükseköğretim kurumunda görevlendirilecek yöneticiler ve öğretim elemanları ile diğer personelin sözleşmelerinin yapılması, atamaları ve görevden alınmalarının onaylanması mütevelli heyetince yapılacak olup;

mütevelli heyetin, vakıf yüksek öğretim kurumu yöneticilerine uygun gördüğü ölçüde yetkilerini devredebileceği, ancak yükseköğretim mevzuatında; mütevelli heyetin yetkilerini mütevelli heyet başkanına devredebileceğine ilişkin açık bir düzenlemenin yer almadığı, bununla birlikte, mütevelli heyetin, yetkilerini mütevelli heyet başkanına devrinin, heyetin fiilen işlememesi sonucunu doğuracağından, bu yönde bir yetki devrinin kabulüne imkan bulunmadığı, bu bağlamda.

2547 sayılı Kanunun ek 5. maddesi uyarınca, davacının iş sözleşmesinin yenilenmemesine ilişkin dava konusu işlemin, mütevelli heyet onayı ile veya mütevelli heyetin yetkisini devrettiği vakıf yüksek öğretim kurumu yöneticisi tarafından tesis edilmesi gerekirken, mütevelli heyet başkanı ve kendisine yetki devri yapılmayan rektörün imzaları ile tesis edildiği anlaşıldığından, yetki unsuru yönünden hukuka aykırı olduğu sonucuna ulaşıldığı,

hukuka aykırılığı saptanan dava konusu işlem nedeniyle, Anayasanın 125. maddesi gereğince, davacının yoksun kaldığı özlük ve parasal haklarının davanın açıldığı (09/08/2019) tarihinden itibaren işletecek yasal faiziyle birlikte davalı idarece davacıya ödenmesi gerektiği gerekçesiyle, davacının istinaf başvurusunun kabulüne, ...

İdare Mahkemesi'nin ...gün ve E:..., K:...sayılı kararının kaldırılmasına, dava konusu davacının sözleşmesinin feshine ilişkin işlemin iptaline; davacının dava konusu işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesi isteminin kabulü ile mahrum kaldığı parasal haklarının davanın açıldığı (09/08/2019) tarihinden itibaren işletilecek yasal faziyle birlikte davalı idarece davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, dava konusu işlemin hukuka uygun olarak tesis edildiği, temyiz isteminin kabulü gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, dava konusu işlemin açıkça hukuka aykırı olduğu ve yetkisiz makamlarca tesis edildiği belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dava; İstanbul Arel Üniversitesi Meslek Yüksek Okulu'nda ... Bölümünde öğretim görevlisi olarak çalışan davacı tarafından, iş sözleşmesinin 31/08/2019 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere feshedilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali ile yoksun kaldığı tüm mali ve özlük haklarının iş akdinin feshi tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte iadesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

T.C. Anayasası'nın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmış, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde ise, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları, idari dava türleri arasında sayılmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

İstinaf Mahkemesi kararının; "dava konusu işlemin iptaline" ilişkin kısım yönünden: Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

İstinaf Mahkemesi kararının, "davacının dava konusu işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının, davanın açıldığı (09/08/2019) tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davalı idarece davacıya ödenmesine" ilişkin kısım yönünden; İdari yargılama hukukunun temel ilkeleri ve yerleşik yargı içtihatları gereği; idari yargı mercilerince verilen iptal kararları, geriye yürür ve idari işlemi tesis edildiği andan itibaren hiç tesis edilmemiş gibi ortadan kaldırır. İptal edilen işlem hiç yapılmamış sayıldığı için ilgilinin, işlem nedeniyle uğradığı parasal ve özlük hak kayıplarının karşılanması gerekmektedir.

Buna karşın, belirli süreli iş sözleşmelerinin yenilenmemesine ilişkin işlemlerin, yetki unsuru yönünden hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle idari yargı mercilerince iptal edilmesi durumunda, yetkili idari makam ya da organ tarafından, sözleşmenin yenilenmesi veya yenilenmemesi yönünde bir karar alınması gerekmektedir.

Bu aşamada, iptal kararının hukuksal sonucu olarak yetki yönünden hukuka aykırı bulunan sözleşmenin yenilenmemesi işlemi ortadan kalmış olmakla birlikte, idare ile ilgili arasındaki belirli süreli iş sözleşmesinin sona ermiş olması nedeniyle ortada bir sözleşme ilişkisi de bulunmamaktadır.

İdari yargı merci tarafından, sözleşmenin yenilenmemesi işleminin esasına ilişkin bir değerlendirme yapılmadığından ve belirli süreli iş sözleşmesinin süresinin sona ermiş olması nedeniyle ortada bir sözleşme ilişkisi bulunmadığından, bu aşamada, ilgili bakımından, kesin ve net olarak belirli olmayan parasal ve özlük hak kayıpları hakkında; sözleşmenin yenilendiği varsayımı ile doğrudan bir kabul kararı verilmesi mümkün olmadığından, karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekmektedir.

Bu durumda; 2547 sayılı Kanun'un Ek 5. maddesine aykırı olarak, mütevelli heyet başkanının oluru ile tesis edilen sözleşmenin yenilenmemesine ilişkin dava konusu işlemin yetki unsuru yönünden hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle iptal edilmesi nedeniyle, davacının parasal hakları bakımından "karar verilmesine yer olmadığına" karar verilmesi gerektiğinden, aksi yönde değerlendirme ile verilen Bölge İdare Mahkemesi kararının bu kısmında hukuki isabet görülmemiştir.