Danıştay 8. Daire E.2024/6132 K.2025/1109

Dava konusu istem: Pamukkale Belediyesi sınırları içerisinde içme suyu, atık su ve yağmur suyu şebekeleri inşaatı ve "SCADA Sistemi Kurulumu" işi kapsamında yapılan yağmur suyu şebeke inşaatı yapım bedeli olarak 5.218.114,54-TL tutarın davacı Belediye Başkanlığı adına tahakkuk ettirilmesine ilişkin... tarih ve ... sayılı tahakkuk fişi ile söz konusu bedelin bildirilen banka hesabına yatırmasının davacı Belediye Başkanlığı'ndan istenilmesine ilişkin DESKİ Genel Müdürlüğü Strateji Geliştirme Dairesi Başkanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı işleminin iptalleri istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince, Mahkemenin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararına karşı davalı tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyiz aşamasında Danıştay Sekizinci Dairesinin 16/09/2022 tarih ve E:2018/4454, K:2022/4918 sayılı kararıyla bozulması sonucu, bozma kararına uyularak verilen ...

Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı istinaf başvurusunun kabulüne, mahkeme kararının kaldırılmasına ve davanın esası hakkında yeniden bir karar verilmek üzere mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi sonrasında bozma kararına uyularak verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda.

2560 sayılı Kanun'un 2 (b) maddesi uyarınca büyükşehir kapsamında yağmur suyu uzaklaştırma görevi bulunan davalı idarece, yapılan tesislere ilişkin maliyet ve harcamalardan, 5393 sayılı Kanun ile 2560 sayılı Kanun'un 25. maddesi uyarınca sorumlu olan ilgili belediyeden, bu bedelin istenilmesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı kanaatine ulaşıldığı,

bunun yanı sıra, yapılan imalatların davacı idarenin sorumluluk sahasında kalıp kalmadığı ve tutarın gerçekliğininde değerlendirilmesi gerektiği, davalı idarece Mahkemelerinin 11/10/2023 tarihli ara kararına cevaben gönderilen ve 29/11/2023 tarihinde Mahkeme kayıtlarına giren cevap yazısı ekinde yer alan yapılan işleri gösterir imalat listesinin, ... tarihinde Sözleşme No:... numaralı sözleşme kapsamında yapılacak işlerden olduğu; ayrıca imalat listesi ile davalı idarenin savunma dilekçesi ekinde gönderdiği,

Denizli Büyükşehir Belediyesinin sorumluluk sahasına ilişkin... tarih ve ... sayılı Meclis kararı ekinde yer alan liste ve Denizli il geneli sorumluluk sahalarına ilişkin verilerin yer aldığı https://adres.denizli.bel.tr/sorumluluk/ (Erişim tarihi: 21/11/2023) internet adresinde yer alan sorumluluk sahalarının karşılaştırılmasından, yapılan işleri gösterir imalat listesinde yer alan sahaların davacı belediyenin sorumluluğunda kaldığının anlaşıldığı,

ayrıca, davacı idare sorumluluk sahalarına ilişkin anılan sözleşme kapsamında yapılacak iş ve maliyet tutarının, yapılan işleri gösterir imalat listesinde yer alan iş ve maliyet tutarıyla örtüştüğü, anılan sözleşme kapsamında imalatların 31/12/2015 tarihinde tamamlandığı ve yükleniciye ödemelerin 11/03/2015 tarihinden itibaren her ay yapıldığı ve en son ... tarih ve ... sayılı hakediş icmaliyle yükleniciye ödeme yapıldığı, davacı idareden istenilen tutarın da sözleşme kapsamında sorumluluk sahalarına ilişkin olarak tamamlanan ve yüklenicisine ödemesi yapılan tutar olduğunun görüldüğü,

bu durumda, dava konusu işlemin dayanağı imalatların davalı idarenin sorumluluk sahasında yüklenici tarafından yapıldığı ve davalı idare tarafından da yükleniciye sözleşme kapsamında ödemelerin gerçekleştirildiği, dolayısıyla davacı idare adına tahakkuk ettirilen dava konusu tutarın, yapılan iş ve miktar itibarıyla, hesaplanmasında da herhangi bir hata bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, yağmur suyu drenaj kanallarının bir alt yapı hizmeti olduğu ve bu hizmetin büyükşehir belediyesinin görev alanına girdiği, davalı idarece tesis edilen tahakkuk fişinin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, mahkemece verilen kararın hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Pamukkale Belediyesi sınırları içerisinde içme suyu, atık su ve yağmur suyu şebekeleri inşaatı ve "SCADA Sistemi Kurulumu" işi kapsamında 5.218.114,54-TL yağmur suyu şebeke inşaatı yapım bedelinin, davacı Belediye Başkanlığı adına... tarih ve ... sayılı tahakkuk fişi ile tahakkuk ettirildiği aynı zaman söz konusu bedelin bildirilen banka hesabına yatırmasının... tarih ve ... sayılı DESKİ Genel Müdürlüğü Strateji Geliştirme Dairesi Başkanlığı işlemi ile davacı Belediye Başkanlığından istenilmesi üzerine, anılan tahakkuk fişinin ve bedelin yatırılmasının istenilmesine ilişkin işlemin iptalleri istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 7. maddesinin, (r) bendinde; su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek, bunun için gerekli baraj ve diğer tesisleri kurmak, kurdurmak, ve işletmenin büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları arasında olduğu belirtildikten sonra 24/d maddesinde; her türlü alt yapı, yapım, onarım ve bakım giderlerinin büyükşehir belediyesinin giderleri arasında olduğu hükme bağlanmış olup, bu Kanunda büyükşehir belediyesinin yağmur suyu tahliye görevinden söz edilmemiştir.

5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Belediyelerin yetkileri ve imtiyazları" başlıklı 15. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendinde; atık su ve yağmur suyunun uzaklaştırılmasını sağlamak, bunun için gereken tesisleri kurmak, kurdurmak, belediyenin yetki ve imtiyazları arasında sayılmış; 60 (c) maddesinde de; her türlü alt yapı, yapım, onarım ve bakım giderlerinin belediyenin giderleri arasında olduğu hükmü yer almıştır.

Öte yandan. 2560 sayılı İSKİ Genel Müdürlüğünün Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun'un 1. maddesinde; "büyükşehir belediyesinin su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek ve bu amaçla gereken her türlü tesisi kurmak üzere, büyükşehir belediyesine bağlı su ve kanalizasyon idaresi genel müdürlüğünün kurulduğu belirtilmiş.

2. maddesinin (a) bendinde içme, kullanma, endüstri suyu ihtiyaçlarının sağlanması ve dağıtımı için her türlü tesisi kurmak, işletmek, onarımını yapmak, (b) bendinde; kullanılmış sular ile yağış sularının toplanması, yerleşim yerlerinden uzaklaştırılması ve zararsız bir biçimde boşaltma yerine ulaştırılması için her türlü tesisin etüt ve projesini yapmak veya yaptırmak; gerektiğinde bu projelere göre tesisleri kurmak veya kurdurmak, bakım ve onarımını yapmak; (d) bendinde;

su ve kanalizasyon hizmetleri konusunda hizmet alanı içindeki belediyelere verilen görevleri yürütmek ve bu konulardaki yetkileri kullanmak görev ve yetkileri arasında düzenlenmiş. 25. maddesinde ise; yağmur sularının uzaklaştırılması ile ilgili tesislerin yapılması veya bu tip tesislerin işletilmesinin gerekli harcamalar ilgili belediyelerce karşılanmak şartıyla İSKİ tarafından yerine getirileceği hükme bağlanmış.

Ek-5 maddesinde de; bu Kanun'un diğer büyükşehir belediyelerinde de uygulanacağı belirtilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Büyükşehir belediyelerinin yetki ve görevleri düzenleyen 5216 sayılı Kanun'un 7. maddesinin (r) bendinde su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek, bunun için gereken tesisleri kurmak, kurdurmak ve işletmek, büyükşehir belediyesinin görev ve yetkileri arasında belirlenmişken; bu hizmetlerin yürütülmesi için çıkartılan ve özel nitelikte bir Kanun olan 2560 sayılı Kanun'un 2 (d) maddesi uyarınca, büyükşehir belediyesine ait bu görev ve yetkinin kullanımının su ve kanalizasyon idaresince kullanılacağı.

5216 sayılı Kanun'da yağmur suyu uzaklaştırılması ile ilgili bir görev ve yetki büyükşehir belediyelerine verilmemişken.

2560 sayılı Kanun'un 2 (b) maddesi uyarınca bu yetki ve görevin doğrudan su ve kanalizasyon idaresine verildiği; bununla birlikte 2560 sayılı Kanun'dan sonra yürürlüğe giren 5393 sayılı Belediye Kanunu'nda yağmur suyunun uzaklaştırılması için gereken tesisleri kurma ve kurdurma görevlerinin belediyelere ait olduğu ve her türlü alt yapı giderinin belediye giderleri arasında olduğu belirtilmekle beraber;

bu görevin yüklendiği diğer idarenin kuruluş ve görev yasası mahiyetindeki özel nitelikli Kanun olan 2560 sayılı Kanun'un 25. maddesinde de bu hizmetin su ve kanalizasyon idaresi tarafından yapılacağı ancak gerekli harcamaların ilgili belediyece karşılanacağı belirtildiğinden, bu hizmetin de, büyükşehirlerde su ve kanalizasyon idaresince yapılacağı, bedelin ise bu konuda 5393 sayılı Kanun ile görevli kılınan ilgili belediyece karşılanacağı sonucuna varılmaktadır.

Bu haliyle; 2560 sayılı Kanun'un 2 (b) maddesi uyarınca büyükşehir kapsamında yağmur suyu uzaklaştırma görevi bulunan davalı idarece, yapılan tesislere ilişkin maliyet ve harcamaların, 5393 sayılı Kanun ile 2560 sayılı Kanun'un 25. maddesi uyarınca sorumlu olan ilgili belediyeden istenebileceği hususunda şüphe bulunmamaktadır.

Ancak uyuşmazlıkta, davalı idarece yapılan yağmur suyu şebeke inşaatına yönelik Denizli Büyükşehir Belediyesi ile protokol yapıldığı, davacı Pamukkale Belediyesi ile her hangi bir protokol yapılmadığı, vatandaşların mağduriyetini gidermek ve bu hizmetten faydalanmasının sağlamak amacıyla bedeli sonradan Borçlar Kanununun vekaletsiz iş görme hükümlerine göre Pamukkale Belediyesinden istenmek üzere yatırım programına alındığı hususu davalı idarece dosyaya sunulan savunmalardan anlaşılmaktadır.

Bu durumda, yağmur suyu şebeke inşaatına yönelik karşılıklı bir protokol bulunmayan bir durumda yapılan tesislere ilişkin maliyet ve harcamaların ilgili belediyeden istenebilmesi için, öncelikle adli yargıda açılacak bir davada alacağın varlığının ve miktarının Mahkemece hüküm altına alınması ve sonrasında 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu uyarınca takip ve tahsil işlemleri yapılması gerekirken bu yola başvurulmaksızın doğrudan bir idari tahakkuk işlemi düzenlenmesinde hukuka uygunluk görülmemiştir.

Bu itibarla, davanın reddi yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARŞI OY

(X)- Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmediğinden temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği görüşüyle çoğunluk kararına katılmıyorum.