Danıştay 8. Daire E.2024/704 K.2025/9314

2- (DAVALI) ... Bakanlığı VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, taraflarca karşılıklı olarak temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Davacılar tarafından, çocukları ...'in 15/08/2017 tarihinde ... Anaokulu servis aracında unutulması nedeni ile vefat etmesi olayında davalı idarenin hizmet kusuru bulunduğundan bahisle uğranıldığı iddia edilen zarara karşılık olarak davacı anne, baba ve iki (2) küçük kardeş için ayrı ayrı olmak ve fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 1.000,00'er TL olmak üzere toplam 4.000,00-TL maddi tazminat (miktar arttırım dilekçesi ile anne için 98.763,95-TL, baba için 63.727,45) ile baba ... için 350.000,00-TL, anne ... için 350.000,00-TL ve kardeşler ... için 150.000,00-TL ve ... için 150.000,00-TL olmak üzere toplam 1.000,000,00-TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacıların çocuğu ...'in İzmir ili Çiğli ilçesinde bulunan ...

Anaokulunda servis aracında unutulduğu, servis okula vardıktan sonra aracın içinin son kez kontrol edilmediği, servis aracında unutulan ...'in vefat ettiği, birçok çocuğun 36 aylıktan küçük olmasına rağmen çeşitli tarihlerde olayın vuku bulduğu anaokuluna kabul edildiği, kayıt dışı ve mevzuatta aranan koşulları taşımayan servis görevlilerinin okul bünyesinde çalıştırıldığı,

dolayısıyla davalı idare tarafından denetim yükümlülüğü gereği gibi yerine getirilmiş olsa idi mevzuata aykırı olmasına rağmen 36 aylıktan küçük çocukların okula kayıtsız kabul edildiğinin ve yine kayıt dışı ve mevzuatta aranan koşulları taşımayan servis görevlilerinin okulda çalıştırıldığının anlaşılabileceği, ancak davalı idarenin yaşanan olayda gereken tüm dikkat ve özeni göstermediği ve sorumluluğundaki anaokulları üzerindeki denetim sorumluluğunu tam olarak yerine getirmediği anlaşıldığından, davalı idarenin hizmet kusuruna dayalı sorumluluğunun bulunduğu, ancak, müteveffa ...'in 33 aylıkken okula kayıtsız kabul edildiği,

küçüğün ailesinin de anaokuluna kayıtsız kabulüne göz yumduğu gözönüne alındığında ailenin de %50 oranında kusurlu bulundukları kabul edilerek, davalı idarenin kusurunun %50 olduğu sonucuna varılarak; maddi tazminat istemleri yönünden; bilirkişi raporu ile davacı anne için 98.763,95 TL ve davacı baba için hesaplanan 63.727,45 TL olmak üzere toplam 162.491,40 TL destekten yoksun kalma tazminatının; dava dilekçesinde belirtilen 2.000,00 TL 'lik kısmı için ...

İdare Mahkemesinde açılan davada dava dilekçesinin davalı idareye tebliğ tarihi olan 02/09/2019 tarihinden, miktar arttırım dilekçesi ile artırılan davacı anne ve baba için hesaplanan toplam 160.491,40 TL'lik kısmı için ise miktar arttırım dilekçesinin davalı idareye tebliğ tarihi olan 07/08/2022 tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davalı idare tarafından davacılara ödenmesine, yerleşik Danıştay içtihatları uyarınca kardeşler için destekten yoksun kalma tazminatı ödenmesi mümkün bulunmadığından davacı küçüklerin maddi tazminat taleplerinin reddine, manevi tazminat istemleri yönünden;

davacıların olay sebebiyle duydukları acı ve ızdırabı kısmen de olsa karşılayabilmek amacıyla, olayın meydana geliş şekli, tarihi, kusurun niteliği, oranı, davacıların sosyal durumu da dikkate alınarak, takdiren davacı anne ...'e 175.000,00 TL, baba ...'e 175.000,00 TL, davacı kardeşlerden her biri için ayrı ayrı 75.000,00 TL olmak üzere toplam 500.000,00 TL manevi tazminatın ...

İdare Mahkemesi'nin E:... sayılı dosyası üzerinden açılan davada dava dilekçesinin davalı idareye tebliğ tarihi olan 02/09/2019 tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davalı idarece davacılara ödenmesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Dosyadaki belgeler ile başvuru dilekçelerindeki iddiaların incelenmesinden, istinaf başvurularına konu kararın bu yönlerden hukuka ve usule uygun olduğu, kararın kaldırılmasını gerektirecek yasal bir sebebin bulunmadığı, miktar arttırım dilekçesi ile arttırılan maddi tazminata faiz uygulanmasının başlangıç tarihi yönünden davacı istinaf başvurusunun kabulüne, kararın bu kısmının kaldırılarak kabul edilmiş maddi tazminata, ... İdare Mahkemesinin E:... esasına kayden açılan davadaki dava dilekçesinin davalı idareye tebliğ (02/09/2019) tarihinden itibaren yasal faiz hesaplamak suretiyle davalı idare tarafından davacılara ödenmesine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

Davalı Milli Eğitim Bakanlığı'nın iddiaları: Olay nedeniyle meydana gelen zarardan sorumlu olan özel öğretim kurumuna rücu edileceğinden davanın bu kuruma resen ihbar edilmemesinin usul yönünden bozmayı gerektirdiği, 33 aylık çocuğun e-okul sistemine kaydedilmeksizin özel öğretim kurumunca kabul edilmesinin kendi idarelerinden gizli yapılan ve anne-baba-özel öğretim kurumu kusurlarından kaynaklanan bir olay olduğu ve olayın bu oluş şeklinin idareleri ile illiyet bağını kestiği, kaçak öğrenci alındığına dair kendilerine yapılmış bir ihbar bulunmadığı, kendi denetim mekanizmalarını harekete geçirecek herhangi bir şikayetin de bulunmadığı, zararın idarenin bir eyleminden kaynaklanmadığı, hükmedilen tazminatın yüksek belirlendiği ileri sürülmüştür.

Davacılar'ın iddiaları: Yaşanan olayda kendilerine %50 kusur atfedilmesinin hakkaniyete aykırı olduğu, meydana gelen zarardan davalı idarenin kusursuz sorumluluğunun bulunduğu, olayda idarenin kusur oranının Mahkemece düşük belirlendiği, devlet kurumuna güvenen kendilerinin kusurlu görülmesinin kamu vicdanına ve hakkaniyete aykırı olduğu, kardeşlerin maddi tazminat taleplerinin reddedilmesinin hukuka aykırı olduğu, asgari ücret esas alınarak yapılan hesap bilirkişi raporunun hatalı olduğu, asgari ücrete asgari geçim indiriminin dahil edilmesi gerektiği, bilirkişi raporundaki hesaplama kriterlerinin yanlış olduğu, faizin olay tarihinden itibaren işletilmesi gerektiği ileri sürülmüştür.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından savunma verilmemiş olup, davacılar tarafından davalı idarenin temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davacıların duruşma istemi yerinde görülmeyerek ve dosya tekemmül ettiğinden davalı idarenin yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacıların çocuğu ... İzmir ili Çiğli ilçesinde bulunan ... Anaokulunda servis aracında unutulmuş, sabah saatlerinden akşam 16.10 civarina kadar yokluğu farkedilmeyerek havasızlıktan servis aracında vefat etmiştir. Bunun üzerine, davacılar tarafından meydana gelen ölüm olayında davalı idarenin hizmet kusuru bulunduğundan bahisle maddi ve manevi tazminat istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 125. maddesinin ilk fıkrasında; "İdarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolu açıktır" kuralı yer almakta olup, aynı maddenin son fıkrasında; idarenin, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu kurala bağlanmıştır.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde, tam yargı davaları, idarenin eylem ve işlemlerinden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan davalar olarak tanımlanmıştır.

1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanununun "Yürütme, Gözetim ve Denetim" başlığını taşıyan 56. maddesinde; "Eğitim ve öğretim hizmetinin, bu kanun hükümlerine göre Devlet adına yürütülmesinden, gözetim ve denetiminden Milli Eğitim Bakanlığı sorumludur." kuralına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

İdare, kural olarak yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.

İdarenin yürütmekle görevli olduğu bir hizmetin kuruluşunda, düzenlenişinde veya işleyişindeki nesnel nitelikli bozukluk, aksaklık veya boşluk olarak tanımlanabilen hizmet kusuru; hizmetin kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi hallerinde gerçekleşmekte ve idarenin tazmin yükümlülüğünün doğmasına yol açmaktadır.

Kamu hizmetlerinin yerine getirilmesi sırasında bu hizmetten doğan nedenlerle kişilerin uğradığı zararların hizmetin sahibi idarece karşılanması esas olmakla birlikte, tazminata hükmedilirken, olayın meydana geliş şekline göre zarara uğrayan kişilerin de kusurlu olup olmadığının, dolayısıyla olayda müterafik kusur bulunup bulunmadığının da ortaya konulması gerekmektedir. Müterafik kusur (ortak kusur), zarara uğrayanın, zararın doğumuna veya zararın artmasına yardım (etki) etmesidir. Böyle bir durumda, zarara uğrayana ve yakınlarına ödenecek tazminat miktarları müterafik kusur oranında orantısal olarak azaltılmalıdır.

Kamu idarelerinin kusurlu sorumluluklarına dayanılan tam yargı davalarında, hiç kimsenin bir başkasının kusurundan kaynaklanan zararı tazmin etmek zorunda bırakılamayacağı ilkesinden hareketle, idarelerin ancak kendi kusurlarından kaynaklanan zararları tazmin etmeye mahkum edilebilecekleri açık olup, zarar görenin ya da 3. kişinin de belli bir oranda kusurlu olması halinde davalı idareler aleyhine hükmedilecek tazminat miktarı belirlenirken bu hususun göz önünde bulundurulması gerekmektedir.

Öte yandan; zararın oluşmasında, artmasında veya önlenmemesinde idareyle birlikte zarara uğrayanın ya da üçüncü kişinin kusuru varsa, kusurun ağırlığına göre, idarenin tazmin sorumluluğunun ortadan kalkacağı ya da kusur ölçüsünde azalacağı açıktır.

Dava dosyasında yer alan bilgi ve belgelerin incelenmesinden, davacıların çocuğu ...'in İzmir ili Çiğli ilçesinde bulunan ...

Anaokulun'a 33 aylık iken mevzuata aykırı bir şekilde kayıtsız olarak kabul edildiği, olay günü servis aracında unutulduğu, küçüğün sabah saatlerinden akşam 16.10 civarina kadar yokluğunun okul görevlilerince fark edilmediği gibi sınıf öğretmeninin de yoklama yapmadığı, servis okula vardıktan sonra aracın içinin dikkatlice kontrol edilmemesi üzerine servis aracında unutularak havasızlıktan vefat ettiği, ...

Asliye Ceza Mahkemesi'nin E:... sayılı dosyası üzerinden "taksirle ölüme sebebiyet vermek" suçundan yapılan yargılamada alınan tanık ifadelerinden birçok çocuğun 36 aylıktan küçük olmasına rağmen çeşitli tarihlerde olayın vuku bulduğu anaokuluna mevzuata aykırı bir şekilde kayıtsız olarak kabul edildiği, kayıt dışı ve mevzuatta aranan koşulları taşımayan servis görevlilerinin okul bünyesinde çalıştırıldığı anlaşılmaktadır.

1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu uyarınca, eğitim ve öğretim hizmetinin Devlet adına yürütülmesinden, gözetim ve denetiminden Milli Eğitim Bakanlığı'nın sorumlu olduğu hususunda tartışma bulunmamaktadır. Dolayısıyla davalı idarenin gözetim ve denetimi altında bulunan ...

Anaokulu servisinde meydana gelen ölüm olayında davalı idarenin gözetim ve denetim görevini gereği gibi yerine getirmemesi ya da eksik getirmesi sebebiyle ortak sorumluluğu bulunmakla birlikte olayın yaşanmasında ... Anaokulu'nun da kusurunun bulunduğu açıktır.

Diğer taraftan, ...'in 33 aylıkken okula kayıt yapılmaması gerektiğinin bilinmesine rağmen okula kayıtsız kabul edilmesinin davacı anne ve babanın bilgisi dahilinde gerçekleştiği, davalı idareye çocuklarının kayıtsız kabul edildiğine dair herhangi bir şikayet dilekçesinin davalı idareye verilmediği, bu sebeple mevzuata aykırı kayıtsız bir işlemin yapıldığı anlaşıldığından, davacı anne ve babanın da meydana gelen olayda ortak kusurları bulunmakla birlikte bu kusurun davalı idare ve özel okula hasredilen kusur oranından düşük olması sebebiyle ancak tali kusur niteliğinde olduğu, asli kusurun ise davalı idare ile ...

Anaokulu'nda olduğu sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla; meydana gelen vefat olayında, davalı idare, davacılar ve davalı idarenin denetim ve gözetimi altında eğitim faaliyeti yürüten ... Anaokulu'nun kusur oranları yukarıdaki açıklamalar gözetilerek tespit edilmek suretiyle gerekirse kusur bilirkişi raporu alınarak, kusur oranlarının asli ve tali ayrımı gözetilerek tam tespiti sonucunda salt davalı idarenin kendi kusuru oranında zarardan sorumlu tutulması gerekirken, bu yönde herhangi bir inceleme yapılmaksızın davacılar ve davalı idarenin eşit kusurlu olduğunun kabulüyle eksik inceleme neticesinde verilen temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.