Danıştay 8. Daire E.2024/733 K.2025/8495

Dava konusu istem: ... Merkezi'nin kurum işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesi ve kapatılmasına ilişkin Samsun Valiliğinin ... tarihli ve E-... sayılı işlemi ile bu işlemin davacıya bildirilmesine ilişkin İlkadım Kaymakamlığının ... tarihli ve E-... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla. 652 sayılı Özel Barınma Hizmetleri Veren Kurumlar ve Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 43/2 maddesi uyarınca kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilebilmesi için gerçeğe aykırı beyanda bulunmak fiilinin tekrarı şartının bulunduğu,

dava konusu kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatının iptal işlemine esas alınan 19/10/2020 tarihli soruşturma raporu ile Haziran 2020 döneminde ...'nın, Temmuz 2020 döneminde ...'nin ve ...'nin adına 1 saat ders ücretinin fazladan alındığı belirtilmekle birlikte raporu düzenleyen müfettişlerce işlemin sehven yapıldığı kanaatiyle fiilin gerçek dışı beyanda bulunmak kapsamında değerlendirilmemesi gerektiği görüşünün belirtildiği, mezkur ilk inceleme raporunun davacı kuruma tebliğine ilişkin bilgi ve belgenin de dosyaya sunulamadığı, ortada davacıyı bağlayan geçerli bir idari yaptırım kararının bulunmadığı,

dava konusu işlemin tesis edilebilmesi için bulunması zorunlu ön şartın oluşmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, işlemin mevzuata uygun tesis edildiği, uyuşmazlığa konu olayda tekerrür hükümlerinin uygulanma şartlarının oluştuğu, temyize konu kararın hukuka aykırı olduğu ve bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçeli onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY

Davacı şirkete ait ... Rehabilitasyon Merkezinin, 19/10/2020 tarihli soruşturma raporuyla. Haziran 2020 döneminde M.A., Temmuz 2020 döneminde A.E.Ş. ve İ.C.Y. adına 1 saat ders ücretinin fazladan ödemeye sebebiyet verecek şekilde tahakkuk ettirilerek tahsil edildiğinin. 16/06/2022 tarihli raporda ise.

07/12/2021 tarihinde B.K. ve 21/01/2022 tarihinde C.K. adına ders ücretinin fazladan tahakkuk ettirilip tahsil edildiğinin tespit edildiği gerekçesiyle gerçek dışı beyanla fazladan ödemeye sebebiyet verilmesi halinin tekerrürünün gerçekleştiği gerekçesiyle kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalıştırma ruhsatının iptal edilerek kurumun kapatılmasına ilişkin ... tarih ve E-... sayılı işlem ile işlemin bildirilmesine ilişkin ... tarih ve E-... sayılı işlemin iptali istemiyle görülmekte olan dava açılmıştır.

İNCELEME VE GEREKÇE

İLGİLİ MEVZUAT

652 sayılı Özel Barınma Hizmeti Veren Kurumlar ve Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin "Özel eğitim giderleri" başlıklı 43. maddesinin 1. fıkrasında.

"Engelliler için sağlık kurulu raporu düzenlemeye yetkili sağlık kurum veya kuruluşlarınca verilen Erişkinler İçin Engellilik Sağlık Kurulu Raporuyla asgari %20 oranında engelli olduğu, 18 yaş altı çocukların Çocuklar İçin Özel Gereksinim Raporu ile özel gereksinimi olduğu tespit edilen ve özel eğitim değerlendirme kurulları tarafından da eğitsel değerlendirme ve tanılamaları yapılarak 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu kapsamında açılan özel eğitim okulları ile özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde verilen destek eğitimini almaları uygun görülen görme, işitme, zihinsel, bedensel yetersizliği olan bireyler ile dil ve konuşma,

özel öğrenme güçlüğü, otizm spektrum bozukluğu olan bireylerden ilgili destek eğitim programında belirtilen yaşlardaki Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı bireylerin eğitim giderlerinin her yıl Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirlenen tutarı, Bakanlık bütçesine bu amaçla konulan ödenekten karşılanır.

Bu engelli bireylerin engel grupları ve dereceleri ile engelinin niteliğine göre eğitim programlarının kapsamı ve eğitim süreleri, Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının görüşü alınmak suretiyle yönetmelikle belirlenir." hükmü, 2. fıkrasında.

"Birinci fıkrada belirtilen eğitim hizmetini sunan veya yararlananların gerçek dışı beyanda bulunmak suretiyle fazladan ödemeye sebebiyet vermeleri durumunda bu tutarlar, iki katı ve kanunî faiziyle birlikte ilgililerden müteselsilen tahsil edilir. Bu fiillerin özel eğitim okulları ile özel eğitim ve rehabilitasyon merkezleri tarafından tekrarı hâlinde, ayrıca kurum açma izinleri iptal edilir." hükmüne yer verilmiştir.

5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun Ek 1. maddesinin 5. fıkrasında "Söz konusu eğitim öğretim hizmetini sunan veya yararlananların, gerçek dışı beyanda bulunmak suretiyle fazladan ödemeye sebebiyet vermeleri durumunda bu tutarların, ödemenin yapıldığı tarihten itibaren 6183 sayılı Kanunun 51 inci maddesine göre hesaplanacak gecikme zammı ile birlikte bir ay içinde ödenmesi, yapılacak tebligatla sebebiyet verenlerden istenir. Bu süre içinde ödenmemesi hâlinde bu tutarlar, anılan Kanun hükümlerine göre Maliye Bakanlığına bağlı vergi daireleri tarafından takip ve tahsil edilir. Bu fiillerin tekrarı hâlinde, ayrıca kurum açma izinleri iptal edilir. " hükmüne yer verilmiştir.

18/05/2012 tarih ve 28296 sayılı Millî Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim Kurumları Yönetmeliği'nin "Ödeme" başlıklı 31. maddesinin 1. fıkrasında "Özel eğitim okulunun özel eğitim ve rehabilitasyon birimine ve özel eğitim ve rehabilitasyon merkezine devam eden engelli bireylerin aylık destek eğitimi giderleri, Maliye Bakanlığınca belirlenir ve Bakanlık bütçesine bu amaçla konulan ödenekten kurumca engelli bireye bir ayda sekiz ders saati bireysel ve/veya dört ders saati grup eğitimi verilmesi şartıyla kurumlara ödenir.

Ancak, engelli bireylere herhangi bir nedenle ayda sekiz ders saati bireysel ve dört ders saati grup eğitiminin tamamının verilememesi hâlinde Hazine ve Maliye Bakanlığınca bireysel eğitim için belirlenen tutarın sekize, grup eğitimi için belirlenen tutarın ise dörde bölünmesiyle bulunan sayı, kurumca verilen ders saati sayısı ile çarpılarak elde edilen tutar kurumlara ödenir." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Doktrinde genel kabul gören tanıma göre tekerrür; bir ceza yaptırımına uğradıktan sonra yeniden suç işleyen kimsenin durumudur ve bu durumdaki kimselere "mükerrir" denilmektedir. Hukuka aykırı bir eylemin tekerrürü halinde verilecek cezanın artırılması, daha önce verilen cezanın ıslah edici olmadığı ve failin suç işleme konusundaki ısrarının daha ağır bir cezayı gerektirdiği düşüncesinden doğmaktadır.

Bu kapsamda, faile tekerrür nedeniyle daha ağır bir ceza verilebilmesi, bir başka deyişle failin ıslah olmadığının ve suç işleme konusundaki ısrarının ortaya konulabilmesi için failin hukuka aykırı bir eylemi birden çok kere gerçekleştirmiş olması tek başına yeterli olmayıp tekerrüre esas alınan eylemi nedeniyle daha önce cezalandırılmış olmasına rağmen bu tarihten sonra tekrar aynı eylemde bulunmuş olması gerekmektedir.

Bununla birlikte, belirli bir kesinlik içinde yasada hangi eyleme hangi hukuksal yaptırımın bağlandığının bireyler tarafından bilinmesi ve eylemlerin sonuçlarının öngörülebilmesi gerektiğinden, hukuka aykırı bir eylemde bulunduğu tarih itibarıyla hakkında daha önce verilen bir ceza bulunmayan kişinin tekerrür hükümleri uygulanarak cezasının artırılması hukuk devleti ilkesine uygun düşmemektedir. Suçu işlediği tarihte henüz mükerrir olarak kabulü mümkün olmayan kişiye tekerrür hükümlerinin uygulanması, suç ve cezaların yasallığı ilkesine de aykırılık oluşturacaktır.

Bu bakımdan, tekerrür hükmüne esas alınacak sonraki eylemin her halde ilk eylem için tesis edilen işlemin ilgilisine tebliğinden sonraki bir tarihte gerçekleşmiş olması gerekmektedir.

Dava konusu olay ve mevzuatta öngörülen düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde; tekerürre ilişkin hükümlerin uygulanabilmesi için, gerçek dışı beyanda bulunmak suretiyle fazladan ödemeye sebebiyet verilmesi fiilinin tespit edilip cezai yaptırım kararı davacıya tebliğ edildikten sonra, yeniden yapılan denetimde de aynı mevzuata aykırılıkların tespiti halinde yine Kanunda öngörülen tekerrüre ilişkin cezai yaptırım kararının uygulanması gerekirken, tekerrür durumu oluşmaksızın tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.