Danıştay 8. Daire E.2025/1738 K.2025/3909

Düşüncesi

Dava konusu düzenleyici işleme karşı açılan davada, dava açma süresine başlangıç oluşturabilecek herhangi bir uygulama işlemi bulunmadığı hallerde, düzenleyici işlemin Resmi Gazete'de yayımlandığı tarihi izleyen günden itibaren altmış günlük dava açma süresi içinde dava açılması gerekirken bu sürenin geçirilmesinden sonra düzenleyici işlemin iptalinin istenilmesinde süre aşımı nedeniyle esasının incelenme olanağı bulunmadığından davanın süre aşımı nedeniyle reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı Kanun'un 14/6. maddesi uyarınca işin gereği görüşüldü.

MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ

Davacı tarafından 07/05/2024 tarihli dilekçe ile Aydın Büyükşehir Belediye Başkanlığı'na başvuruda bulunarak "M ve P plakalı araçların çalışma usul ve esaslarını düzenleyen UKOME Kurul Kararın 5237 sayılı Türk Ceza Kanunun kasten yaralama başlıklı 86. maddesi ile 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunun yasaklar başlıklı 14. maddesinde belirtilen suçların da karara eklenmesini talep ettiğini, davacıya 28/05/2024 tarihinde cevap verildiği;

yine davacı tarafından dava konusu edilen 25/10/2017 tarih ve 30221 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Okul Servis Araçları Yönetmeliği'nde değişiklik yapılması amacıyla İçişleri Bakanlığı'na başvuruda bulunduğu ve 12/08/2024 tarihinde Bakanlık tarafından verilen cevapta ise mevzuat düzenlemelerinde değerlendirilmek üzere talebin kayıt altına alındığı yönünde cevaplandığı anlaşılmaktadır. Bunun üzerine davacı tarafından bakılmakta olan dava açılmıştır.

İNCELEME VE GEREKÇE

USUL YÖNÜNDEN

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesinin birinci fıkrasında, dava açma süresinin, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hâllerde Danıştay'da altmış gün olduğu; dördüncü fıkrasında, ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava açma süresinin ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı, ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililerin düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabilecekleri; 11. maddesinin birinci fıkrasında ise, ilgililer tarafından idarî dava açılmadan önce, idarî işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılmasının üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebileceği kurala bağlanmıştır.

Aktarılan mevzuat kuralları değerlendirildiğinde, (i) düzenleyici işlemin ilanından sonra dava açma süresi içerisinde bu işlemin iptali istemiyle dava açılabileceği veya 2577 sayılı Kanun'un 11. maddesi kapsamında idareye başvuru yapılabileceği gibi, (ii) dava açma süresinin geçmiş olması hâlinde, düzenleyici işlemin uygulanmasına ilişkin yeni bir işlem tesis edildiğinde ilgililerin uygulama işlemini veya dayanağı olan düzenleyici işlemi ayrı ayrı veya birlikte yine dava açma süresi içinde dava konusu edebilecekleri anlaşılmaktadır.

Bakılan davanın, dava konusu Okul Servis Araçları Yönetmeliği'nin Resmî Gazete'de yayımlandığı 25/10/2017 tarihinden itibaren altmış gün içinde açılmadığı; 07/05/2024 tarihli idarî başvurunun da dava açma süresi içinde yapılmadığı açıktır.

İlan tarihini izleyen günden itibaren işlemeye başlayan dava açma süresi içerisinde idarî davaya veya başvuruya konu edilmeyen düzenleyici işlemlerin, bu tarihten sonra davaya konu edilebilmeleri için ikinci yol, ilgili hakkında dava konusu düzenleyici işlemin uygulanması niteliğinde bir bireysel işlem tesis edilmiş olmasıdır.

2577 sayılı Kanun'un 11. maddesi uyarınca, ilgililerin, altmış günlük dava açma süresi içerisinde doğrudan dava açmak yerine işlemi tesis eden idarenin hiyerarşik olarak üstü olan makama veya üst makam yoksa işlemi tesis eden makama başvurarak işlemin kaldırılmasını, geri alınmasını, değiştirilmesini veya yeni bir işlem yapılmasını isteyebilecekleri açıktır.

Düzenleyici işlemlerin değiştirilmesi, düzeltilmesi, kapsamının genişletilmesi gibi istemlerle yapılan başvurular 2577 sayılı Kanun'un 11. maddesi kapsamında olup, altmış günlük dava açma süresi geçtikten sonra bu gibi istemlerle yapılan başvuruların 2577 sayılı Kanun'un 10. maddesi kapsamında değerlendirilmesi mümkün bulunmamaktadır.

Uyuşmazlıkta davacının dilekçesinde, Aydın ili, Kuşadası ilçesinde ikamet ettiğini bu nedenle Ukome kararından olumsuz etkilendiğine ilişkin olarak hukuka aykırılık iddialarına yer verildiği, davacı tarafından 07/05/2024 tarihli dilekçe ile Aydın Büyükşehir Belediye Başkanlığı'na başvuruda bulunarak "M ve P plakalı araçların çalışma usul ve esaslarını düzenleyen UKOME Kurul Kararının 5237 sayılı Türk Ceza Kanunun kasten yaralama başlıklı 86. maddesi ile 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunun yasaklar başlıklı 14. maddesinde belirtilen suçların da karara eklenmesini talep ettiğini,

Aydın Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından davacıya 28/05/2024 tarihinde cevap verildiğini; yine davacı tarafından dava konusu edilen Okul Servis Araçları Yönetmeliği'nde değişiklik yapılması amacıyla davalı İçişleri Bakanlığı'na başvuruda bulunduğu ve 12/08/2024 tarihinde Bakanlık tarafından verilen cevapta ise mevzuat düzenlemelerinde değerlendirilmek üzere talebin kayıt altına alındığı yönünde cevaplandığı anlaşılmaktadır.

Davacı tarafından davalı idareye yapılan başvuru, dava konusu Yönetmeliğin 3. maddesinin b fıkrasının 2 nolu bendine bazı hususların eklenmesi ve eksik düzenleme nedeniyle ilgili maddenin iptali istemiyle yapılmış bir başvurudur. Bu başvurunun reddine ilişkin işlemin, davacı yönünden bir uygulama işlemi kabul edilmesine imkân bulunmamaktadır. Çünkü, 2577 sayılı Kanun'un 7. maddesinde sözü edilen "uygulama işlemi" kavramı, kural koyucu nitelikteki düzenleyici işlemlere dayanılarak ilgililer hakkında tesis edilen ve onların menfaatlerinin ihlâl edilmesi sonucunu doğuran, başka bir ifadeyle hukuksal durumlarında değişiklik doğuran bireysel nitelikteki işlemleri ifade etmektedir.

Dolayısıyla davacının, dava konusu ettiği Yönetmelik kuralının yürürlükten kaldırılması amacıyla 2577 sayılı Kanun'un 11. maddesi kapsamında yaptığı başvurunun reddi sonrasında, anılan düzenleyici işlemleri iptal davasına konu edebileceğinin kabulü, kamu düzeninden sayılan dava açma süresinin göz ardı edilmesi sonucunu doğuracaktır.

Nitekim Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 22/10/2009 tarih ve E:2008/1199, K:2009/1816 sayılı kararı da bu yöndedir.

Bu itibarla, Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Yönetmeliğe karşı dava açma süresi içinde dava açılmadığı, dava açma süresi geçirildikten çok sonra Yönetmeliğin dava konusu maddesinin yürürlükten kaldırılması istemiyle 2577 sayılı Kanun'un 11. maddesi kapsamında idareye yapılan başvurunun dava açma süresini yeniden başlatmayacağı ve aynı Kanun'un 7. maddesinin dördüncü fıkrası kapsamında dava konusu edilen düzenleyici işlemlerin uygulanmasına yönelik olarak davacı hakkında tesis edilmiş herhangi bir uygulama işleminin de bulunmadığı anlaşıldığından, işbu davanın süre aşımı nedeniyle incelenemeyeceği sonucuna varılmıştır.