Danıştay 8. Daire E.2025/2114 K.2025/9220

Dava konusu istem: Başkale İlçe Jandarma Komutanlığı emrinde güvenlik korucusu olarak görev yapan davacı tarafından, görevine son verilmesine ilişkin Başkale Kaymakamlığı'nın ... tarih ve ... sayılı yazısına istinaden Van Valiliği İdare ve Denetim Müdürlüğünce tesis edilen ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda.

442 sayılı Köy Kanununda disiplin cezasını gerektiren fiillerin işlendiği tarihten itibaren ne kadar süre içinde disiplin kovuşturmasına başlanacağı veya fiilin işlendiği tarihten itibaren hangi süre içerisinde disiplin cezası verilmesi gerektiği yönünde bir düzenlemenin bulunmadığı, aynı Kanun'un 74/C maddesinde bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun uygulanacağının hüküm altına alındığı,

657 sayılı Kanun'un 127. maddesinde, bu Kanunun 125. maddesinde sayılan fiil ve hallerin işlendiğinin öğrenildiği tarihten itibaren belli süreler içinde disiplin soruşturmasına/kovuşturmasına başlanmadığı takdirde, her halükarda disiplin cezasını gerektiren fiil ve hallerin işlenildiği tarihten itibaren iki yıl içinde disiplin cezası verilmediği takdirde, disiplin cezası verme yetkisinin zamanaşımına uğrayacağı düzenlemesi herhangi bir tereddüte yer bırakmayacak açıklıkta ifade edildiği,

ilgililer bakımından güvence niteliği taşıyan söz konusu zamanaşımı süreleri, kamu düzenine ilişkin olmaları nedeniyle disiplin soruşturmasını/kovuşturmasını başlatmaya yetkili amirlerce uyulması zorunlu olan süreler olduğundan, bu süreler geçirildikten sonra yapılan disiplin soruşturması/kovuşturması esas alınarak,

her halükarda disiplin cezasına konu eylemin işlendiği tarihten iki yıl geçtikten sonra verilen disiplin cezalarının da hukuka aykırı olacağı, ilgili mevzuatta disiplin cezasına konu eylem nedeniyle memur hakkında ceza mahkemesinde kovuşturmaya başlanmış olmasının disiplin kovuşturmasını geciktiremeyeceği düzenlemesine yer verildiği,

olayda, davacının güvenlik koruculuğu görevi ile ilişiğinin kesilmesine ilişkin disiplin cezasına konu eylemin 23/07/2006 tarihinde gerçekleştiği, bu eylem nedeniyle davacının görevine son verilmesine ilişkin işlemin ise Başkale İlçe Jandarma Komutanlığının... tarih ve ... sayılı yazısı ile idari tahkikat başlatılması üzerine 05/06/2023 tarihinde tesis edildiği, bu durumda;

ilgili mevzuat uyarınca disiplin cezasını gerektiren fiilin işlendiği tarihten itibaren en geç iki yıl içinde disiplin cezasının verilmesi gerektiği açık olup, davacının güvenlik koruculuğu görevi ile ilişiğinin kesilerek görevine son verilmesine neden olan eylemin 23//07/2006 tarihinde gerçekleştiği, dava konusu işlemin ise 05/06/2023 tarihinde tesis edildiği dikkate alındığında, ceza verme yetkisi zaman aşımına uğradıktan sonra tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı Van Valiliği tarafından, davacının hakkında yürütülen ceza kovuşturması neticesinde hüküm giydiği, Devlet Memurları Kanunu'nun 98/b maddesine göre memurluğa alınma şartlarından herhangi birinin taşınmadığının sonradan anlaşılması veya memurluk sırasında kaybı halinde memurluğun sona erdiği, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek istinaf mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ

Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Van ili, Başkale ilçesi, Başkale İlçe Jandarma Komutanlığı Aşağıçaldıran Jandarma Karakol Komutanlığı emrinde güvenlik korucusu olarak görev yapan davacı tarafından, 23/07/2006 tarihinde "Nitelikli kasten yaralama" suçunu işlediği gerekçesi ile hakkında açılan kamu davası neticesinde ...

Ağır Ceza Mahkemesinin ... tarih E:..., K... sayılı kararı ile 2 yıl 6 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği, kararın 04/12/2019 tarihinde onanarak kesinleştiği, davacının idare tarafından 23/01/2020 tarihinde görevden uzaklaştırıldığı, bu olaylar nedeniyle davacı hakkında Başkale İlçe Jandarma Komutanlığının ... tarih ve ... sayılı yazısı ile idari tahkikat başlatıldığı, tahkikat neticesinde düzenlenen 23/03/2023 tarihli soruşturma raporunda.

442 sayılı Köy Kanunu'nun 74/B maddesinin "Silahla dikkatsizlik, tedbirsizlik veya ihmal sonucu yaralamaya veya ölüme sebebiyet vermek fiilinin işleniş şekli, durumun ağırlığı ya da zararın derecesi ile fiilin konusunun önem ve değerine göre görevden çıkarma cezası verilebilir." hükmü uyarınca görevden çıkarma cezası verilmesi yönünde teklif getirildiği, getirilen teklif doğrultusunda Başkale Kaymakamlığı Komisyonunun ... tarih ve ... sayılı kararı ile 442 sayılı Köy Kanunu'nun 74/B maddesi uyarınca görevden alınmasına karar verildiği,

bu kararın Van Valiliğinin... tarih ve ... sayılı kararı ile onaylanması üzerine dava konusu göreve son işleminin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 129. maddesinde; memurlar ve diğer kamu görevlileri ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve bunların üst kuruluşları mensuplarına savunma hakkı tanınmadıkça disiplin cezası verilemeyeceği hükme bağlanmıştır.

Dava konusu işlem tarihinde yürürlükteki mevzuat aşağıdaki şekilde düzenlenmiştir.

442 sayılı Köy Kanunu'nun Ek 18. maddesinde; geçici köy korucuları ile korucu başlarının; görevlendirme şekilleri, göreve alınmalarında aranacak şartlar, görevleri, uygulanacak disiplin cezaları ve görevlerine son verilmesini gerektiren haller, disiplin amirleri, yararlanacakları giyim eşyaları ile bunların şekli ve verilme zamanları, eğitim ve denetim usûl ve esasları, sicil ve izinleri, ilk müracaatlarında sahip olmaları gereken sağlık şartları, başka bir işte çalışma hakları ile bu Kanunda yer alan diğer hususlara ilişkin uygulamaların Milli Savunma Bakanlığı ve Maliye Bakanlığının görüşü üzerine İçişleri Bakanlığınca hazırlanacak ve bu maddenin yayımı tarihinden itibaren altı ay içinde Bakanlar Kurulunca çıkarılacak bir yönetmelikle düzenleneceği hükme bağlanmıştır.

Bu madde hükmü uyarınca 09/01/2008 tarih ve 2018/13105 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile yürürlüğe giren Geçici Köy Korucuları Yönetmeliği'nde yapılan 11/10/2018 tarih ve 182 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile değiştirilen Güvenlik Korucuları Yönetmeliği'nin "Disiplin Cezaları" başlıklı 17. maddesinin (ç) 'görevden çıkarma' başlıklı maddesi ile göreve son vermeye ilişkin fiillere, "Savunma Hakkı" başlıklı 20/A maddesinde; '(1) Güvenlik Korucusu hakkında savunması alınmadan disiplin cezası verilemez. (2) Soruşturmayı yapanın veya komisyonun yedi günden az olmamak üzere verdiği süre içinde veya belirtilen bir tarihte savunmasını yapmayan güvenlik korucusu savunma hakkından vazgeçmiş sayılır.' hükümlerine yer verilmiştir.

24/03/2022 tarihli 31788 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Anayasa Mahkemesi'nin 24/02/2022 tarihli E:2021/2, K:2022/20 sayılı kararı ile 442 sayılı Köy Kanunu'nun Ek 18. maddesinde yer alan "...uygulanacak disiplin cezaları..." ibaresinin iptaline, iptal kararının yürürlüğünün 9 ay ertelenmesine karar verilmiştir.

Anayasa Mahkemesi tarafından iptal kararının yürürlüğünün 9 ay ertelenmesine ilişkin süre dolmadan, 30/11/2022 tarih ve 32029 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7422 sayılı Kanun ile 442 sayılı Köy Kanunu'na "Güvenlik korucularına verilecek disiplin cezalarının çeşitleri ile ceza uygulanacak fiil ve haller" başlıklı 74/A, "Ağırlaştırıcı ve hafifletici nedenler" başlıklı 74/B, "Uygulanacak hükümler" başlıklı 74/C maddelerinin eklendiği görülmüştür.

442 sayılı Köy Kanunu'nun "Ağırlaştırıcı ve Hafifletici Nedenler" başlıklı 74/B maddesinin 5. fıkrasında; "Silahla dikkatsizlik, tedbirsizlik veya ihmal sonucu yaralamaya veya ölüme sebebiyet vermek fiilinin işleniş şekli, durumun ağırlığı ya da zararın derecesi ile fiilin konusunun önem ve değerine göre görevden çıkarma cezası verilebilir." hükmüne, aynı Kanun'un "uygulanacak hükümler" başlıklı 74/C maddesinde; "Güvenlik korucularının disiplin işlemlerine ilişkin olarak bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun hükümleri uygulanır." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda belirtilen mevzuat uyarınca; güvenlik korucularının görevlendirilme şekilleri, göreve alınmada aranacak şartlar, görevleri, görevlerine son verilmesini gerektiren haller, disiplin amirleri, yararlanacakları giyim eşyaları ile bunların şekli ve verilme zamanları, eğitim ve denetim usul ve esasları, sicil ve izinleri, ilk müracaatlarında sahip olmaları gereken sağlık şartları, başka bir işte çalışma hakları ile Köy Kanununda yer alan diğer hususlara ilişkin uygulamalar Güvenlik Korucuları Yönetmeliği ile düzenlenmekte idi.

Anayasa Mahkemesinin Köy Kanunu'nun Ek 18. maddesinde yer alan "uygulanacak disiplin cezaları" ibaresini iptali kararına kadar, güvenlik korucularının disiplin cezaları da Güvenlik Korucuları Yönetmeliğine bağlı olarak tesis edilmekteydi, Anayasa Mahkemesinin iptal kararından sonra Güvenlik Korucuları Yönetmeliğinde düzenlenen disiplin cezalarına ilişkin hükümler yeniden düzenlenerek Köy Kanunu'na eklenmiştir. Ancak Yönetmeliğin koruculara ilişkin yukarıda belirtilen diğer düzenlemeleri halen ayakta ve uygulanmaya devam etmektedir.

Güvenlik korucularının görevine son verilmesine ilişkin disiplin hükümlerinin yer aldığı mevzuat hükümleri incelendiğinde; Güvenlik Korucuları Yönetmeliği'nde disiplin işlemlerine ilişkin bir zamanaşımı kısıtlamasının yer almadığı, 442 sayılı Köy Kanunu'da ise Anayasa Mahkemesinin yukarıda belirtilen iptal kararından sonra disiplin hükümlerinin 30/11/2022 tarihinde Resmi Gazetede yayımlanarak Köy Kanunu'na eklendiği ve söz konusu Kanunda da doğrudan zamanaşımına ilişkin bir düzenleme bulunmadığı, Köy Kanunu'nun 74/C maddesi ile disiplin işlemlerine ilişkin olarak bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde Devlet Memurları Kanunu'nun uygulanacağı yönünde atıf bulunduğu görülmektedir.

Bu durumda, idarenin 30/11/2022 tarihine kadar mevcut mevzuata göre zamanaşımına yönelik bir kısıtlamaya bağlı olmaksızın işlem tesis ettiği nazara alındığında, dava konusu olayda olduğu gibi davacının eski tarihli bir eylemi nedeniyle uygulanan disiplin cezasında; idarenin zamanaşımına ilişkin düzenlemenin getirildiği tarihten itibaren Devlet Memurları Kanunu'ndaki disiplin hükümlerine ilişkin zamanaşımı süresinden sorumlu olduğu kabul edilmelidir. Aksi takdirde idareden mevcut mevzuat gereği sorumluluğu olmadığı bir dönemde, sonradan getirilen zamanaşımı düzenlemesine uygun işlem tesis etmesini beklemek hakkaniyete aykırıdır.

Öte yandan, davalı idarenin zamanaşımı düzenlemesinin getirildiği 30/11/2022 tarihinden sonra gerçekleşen disiplin işlemlerinin sebebi eylemlerin değerlendirilmesinde, zamanaşımı düzenlemesine uygun şekilde işlem tesis etmesi gerektiği tabiidir.

Bu halde, dava konusu disiplin cezasına ilişkin yaralama eylemi her ne kadar 17/11/2006 tarihinde meydana gelmiş olsa da, zamanaşımına ilişkin Devlet Memurları Kanunu'na yapılan atfın 30/11/2022 tarihinde Köy Kanun'una eklenmesi nedeniyle, davacı hakkında zamanaşımı süresinin bu tarihten itibaren işleyeceği dikkate alındığında 05/06/2023 tarihli dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmemiş olup, işbu kararımız üzerine Bölge İdare Mahkemesince işin esası hakkında bir karar verileceği tabiidir.

Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.