Danıştay 8. Daire E.2025/2115 K.2025/9578

2- ...

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi...İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Davacı şirket adına kayıtlı... plakalı araç ile ilgili belediyeden alınan izin ve ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında belediye sınırları dahilinde ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle söz konusu aracın 2918 sayılı Kanunun Ek-2/3-b maddesi hükmü uyarınca 30 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve....../... sayılı işlem ile araç sürücüsü ... adına 2.473,00-TL trafik idari para cezası verilmesine ilişkin aynı tarih ve IR-... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesince verilen...tarih ve E:..., K:...sayılı kararda; uyuşmazlığa konu araç ile ticari taşımacılık faaliyeti yapabileceğine dair İstanbul Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Daire Başkanlığı Toplu Ulaşım Hizmetleri Müdürlüğünce 30/09/2019 başlangıç tarihli ''Personel Servis Aracı Güzergah Kullanımı İzin Belgesi"nin mevcut olduğu, 14/01/2020 tarihinde ise ''Okul Servis Aracı Güzergah Kullanımı İzin Belgesi'' alındığının anlaşıldığı.

2918 sayılı Kanun'un Ek 2. maddesinin 3. fıkrasının düzenlenme amacının ilgili belediye hudutları dahilinde, izinsiz ticari amaçlı yolcu taşımacılığının engellenmesi olduğu, davacının ise, servis taşımacılığı işiyle iştigal ettiği, ... plakalı araç adına tespit tarihinden sonra makul sürede olmak üzere, 14/01/2020 tarihinde verilmiş Okul Servis Aracı Güzergah Kullanımı İzin Belgesi alındığı gerekçesiyle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Dairemizin 18/09/2024 tarih ve E:2021/3393, K:2024/4617 sayılı bozma kararına uyularak verilen 17/12/2024 tarih ve E:2024/3367, K:2024/3844 sayılı kararda; ara karar ile İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı'ndan Okul Servis Aracı Güzergah Kullanımı İzin Belgesi için hangi tarihte başvurulduğunun sorulduğu, bu hususa ait tarih ve saatini gösterir başvuru formunun (internet çıktısının) bir örneğinin, varsa önceki tarihli yetki belgesinin gönderilmesinin istenildiği;

ara karara cevaben İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Toplu Ulaşım Hizmetleri Şube Müdürlüğünce dosyaya gönderilen 13/12/2024 havale tarihli belgeye göre, davacının bu izin belgesi için ilgili belediye birimine 13/01/2020 tarihinde başvuruda bulunduğu; bu durumda, işlem tarihinde davacının "personel servis aracı güzergah kullanımı izin belgesi" bulunduğu, işlem tarihinde Ebu Hanife İmam Hatip Ortaokulu öğrencilerini taşıdığı tespit edilen davacının "Okul Servis Aracı Güzergah Kullanım İzin Belgesi" bulunmamakla birlikte söz konusu araca ilişkin ilgili idaresine dava konusu işlem tarihinde (13/01/2020) tarihinde başvuru yapıldığı,

ilgili idaresince başvurunun geç neticelendirilerek 14/01/2020 tarihinde -dava konusu tespitten 1 gün sonra- söz konusu belgenin davacıya verildiği hususları birlikte dikkate alındığında, denetim tarihinde yapılan izin başvurusu üzerine,

denetim tarihinden 1 gün gibi kısa bir süre içinde taşınan okul için izin belgesi alınmış olması karşısında aracın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-b maddesi uyarınca trafikten men edilmesine ve 2.473,00-TL trafik para cezası verilmesine ilişkin işlemlerde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle sonucu itibarıyla hukuka uygun bulunan İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, iptal kararının hukuka uygun olmadığı, Danıştay'ın bozma kararında belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacılar tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davalı idareye bağlı trafik denetim görevlilerince 13/01/2020 tarihinde yapılan denetimde, davacı şirket adına kayıtlı ... plaka sayılı araçla ilgili belediyeden alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında ticari amaçlı taşımacılık yapıldığının tespit edildiğinden bahisle 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu Ek-2/3-b maddesi uyarınca söz konusu aracın 30 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin 13/01/2020 tarih ve ... sayılı işlem ile araç sürücüsü diğer davacı ... adına 2.473,00-TL trafik idari para cezası verilmesine ilişkin aynı tarih ve IR-... sayılı işlemler tesis edilmiştir.

İLGİLİ MEVZUAT

26/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26. maddesi ile 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun Ek 2. maddesi değiştirilerek, "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır.

Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten men edilir.

10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;

a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,

b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,

c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında

belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.

İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;

a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,

b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,

c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün

süreyle trafikten men edilir.

İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten men edilir.

Ayırıcı işareti bulunmayan üçüncü fıkra kapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334 Türk lirası idari para cezası uygulanır." hükmüne yer verilmiştir.

İstanbul Büyükşehir Belediyesi Öğrenci ve Personel Taşımacılığı Yönergesi'nin 4. maddesinde, "Servis Taşımacılığı Yetki Belgesi"; öğrenci veya personel servis taşıtlarıyla servis hizmeti vermek isteyen gerçek ve tüzel kişilere; çalışma usul ve esasları, yeterlilik kriterleri çerçevesinde çalışma izni veren, 10 yıl süreli belge.

"Servis Taşımacılığı Kartı", Servis Taşımacılığı Yetki Belgesine sahip kişilerin yetki belgesi süresi ve kapsamında sahip oldukları taşımacılık iznini gösterir, her bir taşımacılık izni için ayrı düzenlenen en fazla 10 yıl süreli belge. "Güzergah Kullanım İzin Belgesi", taşıtın güzergah ve şoför bilgileri, taşımacılık türünü, Servis Taşımacılığı Kartı bitiş ve başlangıç tarihini gösteren en fazla bir yıllık belge olarak tanımlanmış.

5. maddesinde, servis taşımacılığı yetki belgesi, servis taşımacılığı kartı ve güzergah kullanım izin belgesine sahip olmayan gerçek veya tüzel kişilerin hiçbir şekilde öğrenci ve personel servis taşımacılığı hizmeti veremeyeceği belirtilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri uyarınca, idarenin denetim yaptığı sırada; araç sahipleri / araç sürücülerinin kullandıkları araçlar için gerekli olan ve yetkili makamlardan aldıkları izin / ruhsat gibi belgeleri denetim görevlilerine ibraz etmelerinin gerektiği, başka bir ifadeyle söz konusu belgelerin denetim ve işlem tarihinde düzenlenmiş bulunması gerekmekte olup, daha sonra temin edilen izin / ruhsat gibi belgelerin tesis edilen işlemleri hukuka aykırı hale getirmeyeceği gibi, hakkaniyet ilkesi ve nesafet kuralı kapsamında makul süre sınırlarını da aşacağı açıktır. Bu durumun tek istisnasının, araç sahipleri / araç sürücüleri tarafından işlem tarihinden önce izin / ruhsat için ilgili belediyeye başvuru yapılmış olmasıdır.

Mevzuatı gereğince edinilmesi gerektiği halde denetim sırasında ibraz edilmeyen, denetimden sonra yapılan başvuru üzerine alınarak dava dosyasına sunulan belgeler, denetim tarihine kadar ilgililerin gerekli izinleri almaksızın servis hizmeti verdikleri, eğer denetim olmasa idi bu izinsiz faaliyeti devam ettirecekleri, böylece izin almak suretiyle faaliyette bulunanların katlandıkları mali, idari ve toplumsal sorumluluklara katlanmayarak kamu düzenini ve trafik güvenliğini bozma yanında haksız rekabete yol açtıkları sonucuna ulaşılmaktadır.

Dosyanın incelenmesinden; 13/01/2020 günü, saat 13:25 sıralarında yapılan denetimde davalı idareye bağlı görevlilerce düzenlenen ve sürücü tarafından da imzalanan tutanakta, okul servis aracı adına düzenlenmiş özel izin belgesinin bulunmadığının belirtildiği; diğer yandan, uyuşmazlığa konu araç ile personel servis taşımacılığı yapılması için ilgili belediyeden alınmış gerekli izin belgelerinin bulunduğu, davacı şirket tarafından, denetimden sonra aynı gün, saat 15:38'de İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı'na başvurulduğu, anılan idarece 14/01/2020 tarihinde okul servis aracı güzergah kullanım izin belgesinin düzenlendiği görülmektedir.

Bu durumda, denetimden önce ilgili belediyeye yapılan bir başvurunun olmadığı, gerekli iznin alınması için denetimden sonra başvuruda bulunulduğu, denetim sırasında söz konusu belgenin olmadığı ve denetim sırasında tespit edilen faaliyetin sahip olunan izin (personel servis taşımacılığı) kapsamı dışında kaldığı açık olduğundan, davanın reddine karar verilmesi gerekirken aksi yönde verilen temyize konu kararda hukuki isabet bulunmamaktadır.