Danıştay 8. Daire E.2025/299 K.2025/7473

Dava konusu istem: Afyonkarahisar ili, Sinanpaşa ilçesi, ... Köyü, ... ada, ... parselde bulunan ER:... sayılı II (a) grubu Kalker Ocağı İşletme Ruhsatı sahibi davacı tarafından, taşınmazın 4342 sayılı Mera Kanunu'nun 5. maddesinin (b) bendi uyarınca mera olarak sınırlandırılıp tecil edildiğinden dolayı taşınmaz üzerinde faaliyet yapılabilmesi için İl Mera Komisyonu Başkanlığından izin alınması gerektiğine dair Afyonkarahisar Valiliği İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacı tarafından, Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünden görüş alınması ve maden ruhsat alanının mera sınırları dışında bırakılması talebiyle idareye müracaat yapılmışsa da idare tarafından müracaat doğrudan reddedilmediği ve mera alanında herhangi bir işlem yapılabilmesi için izin alınması gerektiği yönünde işlem tesis edildiği,

davacının ruhsat alanının mera dışı bırakılması talebinin adli yargının konusunu oluşturmasına rağmen idarece davacının talebi aşılmak suretiyle mera izni alınması (tahsis değişikliği yapılması) yönünde tesis edilen işlemin idari yargının konusunu oluşturması sebebiyle davanın esasının incelenmesi yoluna gidildiği, bu duruma göre, bir madencilik sahasına işletme izni verilmesi sonrasında faaliyet sahasının mera ilân edilmesi halinde, mera vasfı değişikliği için tahsis amacı değişikliği kararına gerek bulunmaksızın madencilik faaliyeti yürütülmesine olanak tanındığı,

05/06/2023 tarihinde davacı şirkete verilen işletme izni sonrasında maden ruhsat sahasının... tarih ve... sayılı Afyonkarahisar İl Mera Komisyonu kararıyla mera vasfına dönüştürüldüğü ve tapuya "kamu orta malı" olarak tescilinin sağlandığı göz önüne alındığında, işletme iznine bağlanmış ruhsat sahasında mera tahsis değişikliğine gerek olmaksızın madencilik faaliyetine devam edebileceği açık olan davacı şirketin yaptığı başvuru üzerine İl Mera Komisyonu Başkanlığından izin alınması gerektiği yönünde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, alanın 01/11/2023 tarihinde mera olarak tescil edildiği, tahsis amacı değiştirilmedikçe meralarda Mera Kanunu'nda belirtilenler dışında yararlanılamayacağı, Madencilik Faaliyetleri İzin Yönetmeliğinin Mera Kanunu'na aykırı hüküm getiremeyeceği, davacının dava konusu meraya ilişkin tahsis amacı değişikliği bulunmadığı, davacının Maden Kanunu'nun 7. maddesi gereği Mera Kanunu'nun öngördüğü yükümlülükleri yerine getirmesi gerektiği, mera alanlarının tahrip edilerek hayvancılık yapılmasının engelleneceği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, davalı idarece Mera Kanunu'nun 4. ve 14. maddelerine dayanılmaktaysa da bu hükümlerin Maden Kanunu'ndaki özel hükümler karşısında uygulanamayacağı, yönetmeliğin Maden Kanunu'nu hükümlerini somutlaştırdığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı Afyonkarahisar ili, Sinanpaşa ilçesi, ... Köyü, ... ada, ... parselde bulunan ER:... sayılı II (a) grubu Kalker Ocağı İşletme Ruhsatının sahibidir.

08/05/2023 tarihinde ... Köyü muhtarı tarafından, köy sınırları içerisinde bulunan ... ada, ... parseli mera08/05/2023 tarihinde ... Köyü muhtarı tarafından, köy sınırları içerisinde bulunan ... ada, ... parseli mera olarak kullandıklarını, ancak mevcut mera varlığının hayvan otlatmasına yetmediği, köy sınırları içindeki bulunan ... ada, ... parsele sınır olan Maliye Hazinesine ait ... ada, ... parselin mera olarak sınırlandırılması talebinde bulunulmuştur.

... köyü muhtarının talebi üzerine incelenen arazi ile ilgili 30/05/2023 tarihli Etüt Raporu ile ... ada, ... parselin 4342 sayılı Mera Kanunu'nun 5. maddesinin b bendi kapsamında kalan yerlerden olduğu, teknik açıdan mera vasfında olduğu görüş ve kanaati ile konu İl Mera Komisyonuna sunulmuştur. İl Mera Komisyonu'nun ... tarih... sayılı kararı ile ... ada, ... parselin 4342 sayılı Mera Kanunu'nun 5. maddesinin b bendi kapsamında mera vasfı taşıdığına karar verilmiştir.

Davacıya 05/06/2023 tarihinde Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü tarafından işletme izni verilmiştir.

Davacı tarafından maden işletme izni alınan maden sahasının meraya dönüştürüldüğü duyumu üzerine 09/06/2023 tarihinde izin alınan sahanın mera sınırları dışında bırakılması ile MAPEG'den görüş alınması talebiyle Afyonkarahisar İl Tarım ve Orman Müdürlüğüne müracaat edilmiştir.

Afyonkarahisar Valiliği İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işlemiyle taşınmazın 4342 sayılı Mera Kanunu'nun 5. maddesinin (b) bendi uyarınca mera olarak sınırlandırılıp tecil edildiğinden dolayı taşınmaz üzerinde faaliyet yapılabilmesi için İl Mera Komisyonu Başkanlığından izin alınması gerektiğinin bildirilmesi üzerine anılan işlemin iptali istemiyle görülen davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

4342 sayılı Mera Kanunu'nun "Tanımlar" başlıklı 3'üncü maddesinin (d) ve (ı) bendinde. Bu Kanunda geçen "Mera. Hayvanların otlatılması ve otundan yararlanılması için tahsis edilen veya kadimden beri bu amaçla kullanılan yeri, Tahsis.

Çayır, mera, yaylak ve kışlakların kullanımlarının verimlilik ve sosyal adalet ilkelerine uygun şekilde düzenlenerek, münferiden ya da müştereken yararlanılmak üzere bir veya birkaç köy ya da belediyeye bırakılmasını," ifade edeceği belirtilmiştir. Aynı Kanun'un "Tahsis Amacının Değiştirilmesi" başlıklı 14. maddesinde. "Tahsis amacı değiştirilmedikçe mera, yaylak ve kışlaktan bu Kanunda gösterilenden başka şekilde yararlanılamaz.

Ancak, bu Kanuna veya daha önceki kanunlara göre mera, yaylak ve kışlak olarak tahsis edilmiş olan veya kadimden beri bu amaçla kullanılan arazilerden;

a) Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının talebi üzerine, 3213 sayılı Maden Kanunu ve 6326 sayılı Petrol Kanunu ile 3/6/2007 tarihli ve 5686 sayılı Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanunu hükümlerine göre, arama faaliyetleri sonunda rezervi belirlenen maden ve petrol faaliyeti ile jeotermal kaynak ve doğal mineralli sular için zaruri olan, ....

yerlerin, ilgili müdürlüğün talebi, komisyonun ve defterdarlığın uygun görüşü üzerine, valilikçe tahsis amacı değiştirilebilir ve söz konusu yerlerin tescilleri Hazine adına, vakıf meralarının tescilleri ise vakıf adına yaptırılır.

Bu madde kapsamında başvuruda bulunan kamu kurumları ile işletmeciler, faaliyetlerini çevreye ve kalan mera alanlarına zarar vermeyecek şekilde yürütmek ve kendilerine tahsis edilen yerleri tahsis süresi bitiminde eski vasfına getirmekle yükümlüdürler. Bu yerler, tahsis süresi bitiminde özel sicile kaydedilir." hükmüne yer verilmiştir.

3213 sayılı Maden Kanunu'nun "Madencilik faaliyetlerinde izinler" başlıklı 7. maddesinin 7. fıkrasında ( dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan hali ile) ; "Madencilik faaliyeti yapılan alanların, izne tabi alan olmaları halinde, ilgili olduğu kanun hükümlerine göre gerekli izinlerin alınması zorunludur. Ancak, Genel Müdürlükçe işletme ruhsatı verildikten sonra, işletme ruhsat alanının diğer kanunlara göre izne tabi alan haline gelmesi durumunda ilgili kanunların öngördüğü yükümlülüklerin yerine getirilmesi suretiyle kazanılmış haklar korunarak faaliyetler sürdürülür. Diğer kanunlara göre izne tabi alanlar, Genel Müdürlüğün görüşü alınarak belirlenir." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Davacı şirket tarafından, ... ada, ... parselin mera olarak tahsis edilmesine ilişkin İl Mera Komisyonu kararının iptali istemiyle ... Asliye Hukuk Mahkemesi E:... sayılı dava açılmıştır. Anılan Mahkemece keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılmış olup anılan kararda ziraat mühendisinin görüşünde taşınmazın mera özelliği taşıdığı tespit edilmiştir. Adli yargı yerinde açılan davada (... Asliye Hukuk Mahkemesi... tarih ve E:... K:... sayılı kararı ile), davacı şirketin aktif dava ehliyeti bulunmadığı gerekçesiyle davanın usulden reddine karar verilmiştir. Bu karar tarafların kararı istinaf etmemesi üzerine 08/07/2025 tarihinde kesinleşmiştir.

Uyuşmazlıkta, İdare Mahkemesince işletme izni alındıktan sonra alanın mera olarak tescil edildiğinden davacı tarafından mera tahsis amacı değişikliği yapılmaksızın madencilik faaliyetine devam edilebileceği sonucuna varılmışsa da, dava konusu işlem tarihinde yürürlükte bulunan hali ile Maden Kanunu'nun 7. maddesinin 7. fıkrası ile Mera Kanunu hükümleri bir arada değerlendirildiğinde mera olarak sınırlanmış bir alanda, tahsis amacı değişikliği yapılmadan madencilik faaliyeti yapılmaya devam edilemeyeceği açıktır. Zira Mera Kanunu ile korunan meraların, amacı dışında kullanılamayacağı, sınırlarının daraltılamayacağı hüküm altına alınmıştır.

Her ne kadar davacı tarafından 09/06/2023 tarihli başvuru dilekçesinde, ruhsatın ihalesine girilmeden önce parsel sorgulaması yapılarak ilgili parsellerin ham toprak olduğunun görüldüğü ve bu nitelikteki yerler için mevcut kanuna göre herhangi bir mülkiyet izni alınmadan ve bedel ödenmeden çalışma yapılabileceği için ruhsatın kendilerine ekonomik geldiği belirtilerek ruhsatın ihalesine katılım sağlandığı ileri sürülmüşse de 01/11/2023 tarihi itibarıyla kamu orta malı olarak tapuya mera olarak tescil edilen taşınmazda (... ada, ... parsel), madencilik faaliyetinde bulunulabilmesi için Mera Kanunu ile işlem tarihinde yürürlükte olan hali ile Maden Kanunu'nun 7. maddesinin yedinci fıkrası gereği tahsis amacının değiştirilmesi için gereken sürecin yürütülmesi gerektiği açıktır.

Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARŞI OY

(X)- Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmediğinden, temyize konu kararın onanması gerektiği görüşüyle çoğunluk kararına katılmıyorum.