Danıştay 8. Daire E.2025/3307 K.2025/5336

Dava konusu istem: Davalı idare bünyesinde özel kalem ve muamelat memuru olarak görev yapan davacı tarafından, 18/07/2023 tarihi itibariyle re'sen emekliye sevk edilmesine dair ... tarihli ve ... sayılı Yönetim Kurulu kararının iptali ile bu işlem sebebiyle yoksun kalınan parasal hakların enflasyon oranında işletilecek faiz ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; bir çalışanın ödenen prim ve fiilen çalışılan gün bakımından emekliliğe hak kazanmış olması, kişinin doğrudan re'sen emekliliğe ayırmak için yeterli olmayıp, re'sen emekliliğe sevk için ancak geçerli ve somut olarak ortaya konulmuş objektif nedenlerin bulunması gerektiği, davacının re'sen emekli edilme gerekçesi olarak, davacının hizmetine ihtiyaç duyulmadığı,

hali hazırda söz konusu işin özel güvenlik görevlileri tarafından yerine getirildiği belirtilmekle birlikte davacının oda bünyesinde yerine getirdiği görevlerinde başarısız ve verimsiz olduğuna yönelik bir tespit olmadığı gibi davacının farklı bir birimde hizmetinden faydalanılamayacağına yönelik somut herhangi bir tespit de bulunmadığı dikkate alındığında davacının re’sen emekliliğe sevk edilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı;

öte yandan, Anayasa'nın 125. maddesinin son fıkrasında yer verilen "İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür." hükmü uyarınca, hukuka aykırı olduğu saptanan dava konusu işlem nedeniyle davacının yoksun kaldığı parasal haklarının yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesi gerektiği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline, dava konusu işlem nedeniyle yoksun kalınan parasal hakların dava tarihinden (21/07/2023) itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davalı idarece davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu, ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, idarelerince hizmetine kesin olarak ihtiyaç duyulan genç ve dinamik personellerle çalışma yönünde işlemler yapıldığı, Personel Yönetmeliğinin 31/b maddesinin verdiği yetki ile emekliliği hak etmiş personellerin emekli edildiği, davacıya özel bir uygulama olmayıp davacı durumunda olan tüm personellerin emeklilik işlemlerinin tamamlandığı, eşitlik ilkesine aykırı bir durum olmadığı, davacının başarısız olduğunu ispatlamak şeklinde bir zorunluluğa mevzuata yer verilmediği, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, kararın hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacının davalı idare bünyesinde 17/06/1996 tarihinde sözleşmeli olarak, 15/06/1997 tarihinde ise daimi olarak çalışmaya başladığı, kadrosunun özel kalem ve muamelat memuru olduğu, 18/07/2023 tarihi itibariyle re'sen emekliye sevk edilmesine dair ... tarih ve ... sayılı Yönetim Kurulu kararının tesis edilmesi üzerine, bu işlemin iptali ve bu işlem sebebiyle yoksun kalınan parasal hakların enflasyon oranında işletilecek faiz ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanunu'nun "Ticaret Borsaları" başlıklı 28. maddesinde, "Ticaret borsaları, bu Kanunda yazılı esaslar çerçevesinde borsaya dahil maddelerin alım satımı ve borsada oluşan fiyatlarının tespit, tescil ve ilânı işleriyle meşgul olmak üzere kurulan kamu tüzel kişiliğine sahip kurumlardır." kuralı düzenlenmiştir.

Ticaret ve Sanayi Odaları, Ticaret Odaları, Sanayi Odaları, Deniz Ticaret Odaları, Ticaret Borsaları, Türkiye Ticaret Sanayi, Deniz Ticaret Odaları ve Ticaret Borsaları Birliği Personel Yönetmeliği'nin "Kuruluşların kararı ile re'sen emeklilik" başlıklı 31. maddesinde, "... b) Odalar, borsalar ve Birlik'te çalışan personelden Türkiye Odalar Borsalar ve Birlik Personeli Sigorta ve Emeklilik Sandığı Vakıf Senedinde yazılı hükümlere göre asgari hizmet, yaş haddi, malüllük ve diğer sebeplerle emekliliklerini hak etmiş bulunanlar kuruluşların atamaya yetkili organlarının kararı ile emekliye sevk edilebilirler.

Personel Vakıf Senedindeki asgari hizmet, yaş haddi, malullük ve diğer sebeplere istinaden isteği üzerine emekliliğe çıkarılabileceği gibi aynı nedenlerle kuruluşların atamaya yetkili organlarının kararı ile de re'sen emekliliğe sevk edilebilir." kuralı yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

İdarelere belli bir kararı alıp almamak veya kanunda öngörülen değişik seçenekler arasında bir seçim yapmak konusunda tanınan serbestiye takdir yetkisi denir. Bu yetki, keyfi bir hareket yetkisi olmayıp, ancak mevzuatın belirlediği alan içerisinde hukuka uygun bir şekilde kullanılabilir. Takdir yetkisine dayalı işlemlerin hukukun belirlediği hudutlar ile kamu yararı ve hizmet icaplarına münasip şekilde objektif, makul ve geçerli sebep ve gerekçelere dayalı olarak tesis edilmesi gerektiği idare hukukunun en temel ilkesidir.

İdari işlemler üzerindeki yargısal denetim, bu işlemlerin hukuka uygunluğunun belirlenmesi ile sınırlı olup, idarenin takdir yetkisinin denetimine yargı organları yönünden getirilen ve idari işlemlerin yalnızca hukuka uygunluk açısından denetlenebilecekleri şeklinde ifade edilebilecek bu kural, aynı zamanda idarenin, takdir yetkisinin yargı yerlerince denetiminde uyulması gereken hudutları da belirler. Buna göre, idareye birden çok alternatif arasında tercihte bulunması yönünde takdir yetkisi tanınan hallerde, idari yargı yerince yapılacak denetim, idarenin tercih ettiği alternatifin ve bunun uygulamasının hukuka uygun olup olmadığının belirlenmesiyle sınırlıdır.

Uyuşmazlıkta.

Konya Ticaret Borsası Yönetim Kurulunun dava konusu ... tarih ve ... sayılı kararıyla, davacının Borsa merkez bina protokol kapı girişinde karşılama ve yönlendirme görevinde bulunduğu, bulunduğu görevinin halihazırda güvenlik hizmeti alınmak suretiyle protokol kapısında bulunan güvenlik personeli tarafından yerine getirildiği, kurum yapılanmasında bulundukları görev itibarıyla hizmetine ihtiyaç duyulmadığı, borsa kadro yapılanmasında değişikliğe gidilmesi hususu da nazara alınarak re'sen emekli edilmesi kararı alındığı, akabinde Konya Ticaret Borsası Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararında.

"Borsa kadro cetvelinde bulunan genel sekreter yardımcı kadroları ile birim müdürlük kadroları hariç olmak üzere kadro sayısını azaltılarak boş kadroların kapatılmasına, teşkilat yapısının bu şekilde değiştirilmesine,...." şeklinde karar verildiği görülmüştür.

Bu durumda, davalı idarenin tabi olduğu mevzuatta, personelin; asgari emeklilik şartlarının belirlendiği, iş güvencesi çerçevesinde davacının da asgari hizmet ve yaş haddine istinaden mevzuatta belirlenen şartları ikmal ettiğinden dolayı re'sen emekli edildiği, ifa ettiği hizmete ihtiyaç kalmadığından emeklilik sonrası kadrosunun Meclis kararıyla kapatıldığı gibi yeni personel istihdamının da yapılmadığı dikkate alındığında Personel Yönetmeliği'nin 31/b maddesinin verdiği yetki ile tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Dava konusu işlem hukuka uygun bulunduğundan, işlem sebebiyle yoksun kalınan parasal hakların enflasyon oranında işletilecek faiz ile birlikte ödenmesine karar verilmesi isteminin de reddi gerekmektedir.

Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARŞI OY

(X)- ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının usul ve hukuka uygun olduğu, kararın onanması gerektiği görüşüyle bozma yönündeki çoğunluk kararına katılmıyorum.