Danıştay 8. Daire E.2025/3972 K.2025/6557

...

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Manisa ili, Yunusemre ilçesinde yer alan davacıya ait ... Psiko-Teknik Değerlendirme Merkezi unvanlı iş yerinin Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ...sayılı yazısına istinaden 90 gün süre ile faaliyetten men edilmesine ilişkin 26/10/2020 tarihli Manisa İl Sağlık Müdürlüğü işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava konusu faaliyete son verme işleminin, Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğünün ... tarih ve... sayılı yazısı uyarınca tesis edildiği, anılan Sağlık Bakanlığı işleminin, "davacının işlettiği iş yerinin belirtilen mevzuat hükümleri dairesinde üç ay süre ile faaliyetinin durdurulması" müeyyidesinin uygulanmasının İl Sağlık Müdürlüğünden istenilmesine ilişkin olduğu, bu haliyle kurum içi yazışma niteliğinde olan Bakanlık yazısının doğrudan davacı şirkete ait iş yerinin üç ay süre ile müeyyidesi ile cezalandırılmasına ilişkin olmadığı ve doğrudan tatbiki imkanının bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, Sağlık Bakanlığının... tarih ve ... sayılı yazısı üzerine tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının belirtilen gerekçe ile onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı şirkete ait... Psiko-Teknik Değerlendirme Merkezi hakkında Sağlık Bakanlığına yapılan şikayet başvurusu üzerine Manisa Valiliğince 05/08/2020 tarihinde denetime gidilmiş, bu denetim sonucunda Psiko-Teknik Değerlendirme Merkezi ile şikayet konusu edilen Uzman Doktor A.E arasında yazılı veya sözlü bir anlaşmanın olmadığı, psiko-teknik değerlendirme için gelen kişilerin sorması halinde A.E'ye yönlendirildiği, bazı durumlarda A.E'nin anılan Psiko-Teknik Merkezine gelerek muayeneleri gerçekleştirdiği tespit edilmiştir.

Manisa Valiliğince denetim sonucu tespit edilen hususlar Sağlık Bakanlığına bildirilmiş olup; Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğünün ...tarih ve ... sayılı yazısı ile davacıya ait Merkez'de psikiyatri muayenesi yapıldığından bahisle Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin ekinde yer alan Denetim Formu'nun 4. maddesi uyarınca anılan Merkezin faaliyetinin üç ay süre ile durdurulması gerektiği belirtilmiştir.

Bunun üzerine Manisa Valiliğince konunun araştırılması amacıyla görevlendirilen muhakkik tarafından hazırlanan 30/09/2020 tarihli inceleme raporunda da; davacıya ait Psiko-Teknik Merkezinde psikiyatri muayenesi yapılmak suretiyle psiko-teknik değerlendirme dışında faaliyette bulunulduğundan bahisle faaliyetin üç ay süreyle durdurulması gerektiği kanaatine yer verilmiş olup; bu tespitlerin yeniden Bakanlığa bildirilmesi üzerine Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğünün...tarih ve...sayılı yazısında Valilikçe uygulanması gereken müeyyideye yer verilmiş, bu yazıya istinaden Manisa Valiliğince 26/10/2020 tarihinde anılan Merkezin faaliyetinin durdurulması üzerine ise bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

18/07/1997 tarih ve 23053 (mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren, Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin; "Psiko-teknik Değerlendirme ve Psikiyatri Uzmanı Muayenesi" başlıklı 79. maddesinde, "Kanunun ilgili maddelerinde tanımlanan nitelikteki trafik suçlarını işleyen sürücüler ile diğer mevzuat kapsamında psiko-teknik açıdan sağlıklı olma şartı aranan sürücüler ekte yer alan 4 sayılı Cetvelde tanımlanan usul ve esaslara uygun olarak, psiko-teknik değerlendirme ve psikiyatri uzmanı muayenesine tabi tutulurlar." hükmüne yer verilmiştir.

Aynı Yönetmeliğin, Ek 4 sayılı Cetvelinde yer verilen, Psiko-Teknik Değerlendirme ve Psikiyatri Uzmanı Muayenesinde Sürücülerde Aranılacak Şartlar İle Değerlendirme ve Muayeneye İlişkin Usul ve Esasların.

"Psiko-teknik değerlendirme merkezlerinin denetimi" başlıklı 20. maddesinde, "(1) Psiko-teknik değerlendirme merkezlerinin bu cetvelde belirtilen esaslara uygun olarak hizmet sunmalarının sağlanması amacıyla Bakanlık veya müdürlükçe yapılacak, olağan dışı denetimler hariç olmak üzere, yılda en az iki kez Müdürlükçe denetim yapılır. Denetimlerde EK-4’de yer alan denetim formu kullanılır.

Denetim ile ilgili tespitler ve sonuçlar, merkezde bulunan teftiş ve denetim defterine yazılır. (2) Denetimler, denetim işlemi için görevlendirilen varsa biri psikolog olmak üzere en az iki personel tarafından gerçekleştirilir.

Denetim sonucunda tespit edilen eksiklik ve uygunsuzluk için denetim formunda belirtilen müeyyideler uygulanır.", "Yasaklar ve yaptırımlar" başlıklı 23. maddesinde, "(1) Merkezin sahipleri ile sorumlu psikologları aşağıda belirtilen hususlara uymak zorundadır: ... (e) Merkezlerde psiko-teknik değerlendirme haricinde başka faaliyette bulunulamaz. (f) Psiko-teknik değerlendirme merkezinde gerçeğe aykırı rapor düzenlendiğinin tespit edilmesi halinde merkezin ruhsatı iptal edilir.

Merkezin sahibi ve raporu düzenleyen psikolog hakkında Türk Ceza Kanununa göre işlem yapılır. Bu merkezlerin sahipleri iki yıl süreyle merkez açamaz.

Raporu düzenleyen psikolog iki yıl süre ile psiko-teknik değerlendirme yapamaz. ...", " Psikiyatri uzmanı muayenesi" başlıklı 24. maddesinde "(1) Psikiyatri uzmanı muayenesinde, öncelikle 26/9/2006 tarihli ve 26301 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Sürücü Adayları ve Sürücülerde Aranacak Sağlık Şartları ile Muayenelerine Dair Yönetmelik hükümlerinde belirtilen esaslara ek olarak, psiko-teknik değerlendirme raporunda yer alan bulguları dikkate alarak, kişinin;

algılama, muhakeme etme, karar verme ve tepki verme ile ilgili bilişsel özelliklerinden araç kullanmasını engelleyecek ya da tehlikeli araç kullanmasına yol açabilecek özelliklerinin olup olmadığını araştırır.

2) Muayene sonucunda, psikiyatri uzmanı; psiko-teknik değerlendirme raporu ve psikiyatri muayenesinden elde ettiği bulguları birlikte değerlendirerek kişinin sürücü belgesinin geri verilmesinde sağlık şartları açısından sakınca olup olmadığına dair değerlendirmesini yaparak düzenleyeceği raporda belirtir." düzenlemeleri yer almaktadır.

Anılan Usul ve Esasların 4. sayılı ekinde Psiko-Teknik Değerlendirme Merkezlerinde yapılacak denetimlerde kullanılacak forma yer verilmiş ve bu formda "Merkezde psiko-teknik değerlendirme dışında faaliyet olması halinde, Merkezin faaliyetlerinin üç ay süreyle faaliyet durdurulacağı" kuralına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesi neticesinde; sürücülerin sahip oldukları güvenli araç kullanmalarını sağlayan zihinsel ve psikomotor yetenek düzeylerini objektif yöntemlerle ölçmek üzere açılan psiko-teknik değerlendirme merkezlerinde psiko-teknik değerlendirmenin Ek 4 sayılı cetvelde belirtilen usul ve esaslara göre ruhsatlandırılmış merkezlerde çalışan psikolog unvanına sahip kişiler tarafından yapıldığı, Psikiyatri uzmanının muayenesinde ise psiko-teknik değerlendirme raporunda yer alan bulgular dikkate alınarak, kişinin;

algılama, muhakeme etme, karar verme ve tepki verme ile ilgili bilişsel özelliklerinden araç kullanmasını engelleyecek ya da tehlikeli araç kullanmasına yol açabilecek özelliklerinin olup olmadığının araştırıldığı, muayene sonucunda, psikiyatri uzmanının; psiko-teknik değerlendirme raporu ve psikiyatri muayenesinden elde ettiği bulguları birlikte değerlendirerek kişinin sürücü belgesinin geri verilmesinde sağlık şartları açısından sakınca olup olmadığına dair değerlendirmesini yaparak rapor düzenlendiği anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlıkta; psikiyatri uzmanının kendi muayenehanesi yerine davacıya ait Merkeze gelmek suretiyle muayene yaptığından bahisle anılan Merkezde psiko-teknik değerlendirme dışında faaliyette bulunulduğu gerekçesiyle dava konusu işlemin tesis edildiği görülmektedir.

Psiko-teknik değerlendirmenin psiko-teknik değerlendirme merkezlerinde psikologlar tarafından uygulanan psiko-teknik değerlendirme testi ve psikiyatri uzmanı tarafından psiko-teknik değerlendirme raporu dikkate alınarak yapılan muayene sonucu rapor düzenlenmesi olmak üzere iki aşamadan oluştuğu,

bu aşamaların psiko-teknik değerlendirme yönünden birbirini tamamlayıcı nitelikte olduğu ve aynı amaca hizmet ettiği dikkate alındığında psikiyatri uzmanının kendi muayenehanesi yerine Merkeze gelerek muayene yapması fiilinin tek başına bu Merkezlerin psiko-teknik değerlendirme faaliyeti dışında kullanımı olarak kabul edilemeyeceği sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla; dava konusu işlemin iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine dair Bölge İdare Mahkemesi kararında sonucu itibarıyla hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

KARŞI OY

(X)- Dava; Manisa ili, Yunusemre ilçesinde yer alan davacıya ait ... Psiko-Teknik Değerlendirme Merkezi unvanlı iş yerinin Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ...sayılı yazısına istinaden 90 gün süre ile faaliyetten men edilmesine ilişkin 26/10/2020 tarihli Manisa İl Sağlık Müdürlüğü işleminin iptali istemiyle açılmıştır.

18/07/1997 tarih ve 23053 (mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren, Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin Ek 4 sayılı Cetvelinde yer verilen, Psiko-Teknik Değerlendirme ve Psikiyatri Uzmanı Muayenesinde Sürücülerde Aranılacak Şartlar İle Değerlendirme ve Muayeneye İlişkin Usul ve Esasların.

"Psiko-teknik değerlendirme merkezlerinin denetimi" başlıklı 20. maddesinde, "(1) Psiko-teknik değerlendirme merkezlerinin bu cetvelde belirtilen esaslara uygun olarak hizmet sunmalarının sağlanması amacıyla Bakanlık veya müdürlükçe yapılacak, olağan dışı denetimler hariç olmak üzere, yılda en az iki kez Müdürlükçe denetim yapılır. Denetimlerde EK-4’de yer alan denetim formu kullanılır.

Denetim ile ilgili tespitler ve sonuçlar, merkezde bulunan teftiş ve denetim defterine yazılır. (2) Denetimler, denetim işlemi için görevlendirilen varsa biri psikolog olmak üzere en az iki personel tarafından gerçekleştirilir.

Denetim sonucunda tespit edilen eksiklik ve uygunsuzluk için denetim formunda belirtilen müeyyideler uygulanır.", "Yasaklar ve yaptırımlar" başlıklı 23. maddesinde, "(1) Merkezin sahipleri ile sorumlu psikologları aşağıda belirtilen hususlara uymak zorundadır: ... (e) Merkezlerde psiko-teknik değerlendirme haricinde başka faaliyette bulunulamaz.. " Psikiyatri uzmanı muayenesi" başlıklı 24. maddesinde "(1) Psikiyatri uzmanı muayenesinde, öncelikle 26/9/2006 tarihli ve 26301 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Sürücü Adayları ve Sürücülerde Aranacak Sağlık Şartları ile Muayenelerine Dair Yönetmelik hükümlerinde belirtilen esaslara ek olarak,

psiko-teknik değerlendirme raporunda yer alan bulguları dikkate alarak, kişinin; algılama, muhakeme etme, karar verme ve tepki verme ile ilgili bilişsel özelliklerinden araç kullanmasını engelleyecek ya da tehlikeli araç kullanmasına yol açabilecek özelliklerinin olup olmadığını araştırır.

2) Muayene sonucunda, psikiyatri uzmanı; psiko-teknik değerlendirme raporu ve psikiyatri muayenesinden elde ettiği bulguları birlikte değerlendirerek kişinin sürücü belgesinin geri verilmesinde sağlık şartları açısından sakınca olup olmadığına dair değerlendirmesini yaparak düzenleyeceği raporda belirtir." düzenlemeleri yer almaktadır.

Anılan Usul ve Esasların 4. sayılı ekinde Psiko-Teknik Değerlendirme Merkezlerinde yapılacak denetimlerde kullanılacak forma yer verilmiş ve bu formda "Merkezde psiko-teknik değerlendirme dışında faaliyet olması halinde, Merkezin faaliyetlerinin üç ay süreyle faaliyet durdurulacağı" kuralına yer verilmiştir.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve uyuşmazlığın birlikte değerlendirilmesi neticesinde; psiko-teknik değerlendirmenin psiko-teknik değerlendirme merkezlerinde psikologlar tarafından uygulanan psiko-teknik değerlendirme testi ve psikiyatri uzmanı tarafından psiko-teknik değerlendirme raporu dikkate alınarak yapılan muayene sonucu düzenlenen rapor olmak üzere iki aşamadan oluştuğu, psikiyatri uzmanının muayeneyi kendi muayenehanesinde yapması gerektiği,

somut olayda psikiyatri uzmanının davacıya ait Merkeze gelerek muayene yaptığından bahisle anılan Merkezin psiko-teknik değerlendirme faaliyeti dışında faaliyette bulunduğu gerekçesiyle dava konusu işlemin tesis edildiği, nitekim dosyada yer alan Merkezin sahibine ait savunma yazısında da psikiyatri uzmanının teste giren kişilerin mağdur olmaması için birkaç defa Merkeze gelerek muayene yaptığı hususuna yer verildiği anlaşıldığından dava konusu işleme esas teşkil eden fiilin sübuta erdiği gerekçesiyle temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği görüşüyle çoğunluk kararına katılmıyoruz.