Danıştay 8. Daire E.2025/4790 K.2025/8677

Dava konusu istem: Davalı idare tarafından iptal edilen Adana ili, Ceyhan ilçesi, ... Mahallesi, Sicil:... (ER:...) 2. grup işletme ruhsatının yeniden düzenlenmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin ... tarihli, ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; uyuşmazlıkta, davacıya ait Adana ili, Ceyhan ilçesi, ... Mahallesi, Sicil:...

(ER:...) II. grup işletme ruhsatının 06/02/2008 tarihinde yürürlüğe girdiği, ruhsat sahasına ilişkin 2009-2016 yılları arasına ilişkin işletme ruhsat bedelinin yatırılmadığının tespit edilmesi üzerine ... tarihli, ... sayılı yazı ile eksikliklerin üç ay içerisinde tamamlanması hususunun bildirildiği, üç aylık süre içerisinde ruhsat bedelinin yatırılmadığının tespit edilmesi üzerine ... tarihli, ... sayılı Olur ile işletme ruhsatının iptaline karar verildiği, davacı tarafından anılan işlemin iptaline karar verilmesi istemiyle açılan davada, ...

İdare Mahkemesinin ... tarihli, E:..., K:... sayılı kararıyla davanın reddine karar verildiği, anılan kara karşı davacı tarafından yapılan istinaf başvurusunun ... Bölge İdare Mahkemesi ...

İdari Dava Dairesinin ... tarihli, E:..., K:... sayılı kararıyla reddedildiği ve kararın Danıştay Sekizinci Dairesinin 01/07/2020 tarihli, E:2018/2574, K:2020/2998 sayılı kararıyla onanarak kesinleştiğinin görüldüğü, bu durumda, davaya konu işletme ruhsatının işletme ruhsat bedelinin yatırılmadığının tespit edilmesi üzerine iptal edildiği,

anılan işleme karşı açılan davanın yargı mercilerince reddedildiği ve kararın kesinleştiği, işletme izninin alınması için başvurulan kurumlardan gelen olumsuz görüşlerin iptali istemiyle açılan davalardan kaynaklanan ve davacının lehine sonuçlanan süreçlerin işletme ruhsatının iptal edilme gerekçesi yönünden yeni bir hukuksal durum meydana getirmediği anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Davacı tarafından, dava konusu maden işletme ruhsatlı saha için ocak işletilmesi yoluyla kireçtaşı malzemesinin alınmasının uygun olmadığına ilişkin ... gün ve ... sayılı işlemin iptali istemiyle Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğüne karşı açılan davada, ...

İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla davanın reddine karar verildiği, söz konusu kararın temyiz edildiği ve Danıştay 10. Dairesi'nin 09/07/2014 tarih ve E:2013/740, K:2014/4711 sayılı kararıyla kararın bozulması üzerine ...

İdare Mahkemesinin ... tarih, E:..., K:... sayılı kararıyla "uyuşmazlığın çözümü için yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen ve hükme esas alınabilir nitelikte olan bilirkişi raporu uyarınca, işletilmesi planlanan maden ocağının işletilmesi durumunda bölgedeki su kaynaklarına olumsuz yönde etkide bulunmadığı anlaşıldığından, davacıya ait maden işletme ruhsatlı sahanın işletilmesi yoluyla kireçtaşı malzemesi alınmasının uygun olmadığına ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı" gerekçesiyle dava konusu olumsuz görüş işleminin iptaline karar verildiği,

söz konusu kararın temyizi üzerine Danıştay 10. Dairesi'nin 25/01/2017 tarih ve E:2016/1767, K:2017/367 sayılı kararıyla kararın onanmasına karar verildiği, söz konusu karara karşı yapılan karar düzeltme isteminin de Danıştay 10. Dairesi'nin 15/03/2023 tarih ve E:2022/2550, K:2023/1289 sayılı kararıyla reddedildiğinin görüldüğü, bu durumda, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün, dava konusu maden işletme sahası için ocak işletilmesi yoluyla kireçtaşı malzemesinin alınmasının uygun olmadığına ilişkin olumsuz görüşü nedeniyle davacıya maden işletme izni verilmediği,

işletme izni alamadığı maden ruhsatına istinaden ruhsat harcını süresinde yatırmasının davacıdan beklenemeyeceği, öte yandan, olumsuz görüşün iptali için açılan davada, dava konusu olumsuz görüşün iptaline karar verildiği ve bu kararın Danıştay 10. Dairesi'nin 15/03/2023 tarih ve E:2022/2550, K:2023/1289 sayılı kararıyla kesinleştiği, söz konusu kararın yeni bir hukuki durum yarattığı hususu gözetilerek dava konusu başvurunun değerlendirilmesi gerekirken 2016 yılı ruhsat harcının yatırılmadığı gerekçesiyle başvurunun reddine ilişkin işlemde hukuka ve hakkaniyete uyarlık görülmediği gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulüne,

İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI : Davalı idare tarafından, davacının maden hukuku gereğince gerekli koşulları yerine getirmemesi nedeniyle dava konusu işlemlerin tesis edildiği, Kanuna ve usule uygun bir işlem olup bu doğrultuda davanın reddinin gerektiği, dava konusu ruhsatın, ruhsat bedelinin ödenmemesi sebebiyle iptal edildiği ve bu işleme karşı açılan davanın reddedilerek kesinleştiği, İstinaf Mahkemesince ruhsatın yeniden verilmesine gerekçe olarak gösterilen kararın, Maden Kanunu'nun 7. maddesinde sayılan izinlere ilişkin olup ruhsat iptali işlemiyle bağlantısının olmadığı,

ruhsat bedelinin Maden Kanunu gereği ödenmesi zorunlu olan bir bedel olduğu, izinlerin alınamamış olmasının, ödemeden imtinaya imkan tanımadığı, işletme izni için gerekli izinlerin alınmasının ruhsat sahibinin sorumluluğunda olduğu, izinlerin alınamaması halinde, ruhsat sahiplerinin ruhsatı terk imkanlarının bulunduğu, ancak böyle bir yola gidilmediğinde, ruhsat hukukunun devam ettiği ve ruhsata bağlı olarak Kanundan doğan yükümlülüklerin de devam ettiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, çalışma iznini alabilmek için yaptığı masraflar ve ödediği harçlarla birlikte maden üzerinden hiçbir gelir elde edememesine rağmen 2016 yılı dahil olmak üzere davalı Kuruma ödemesi gereken tüm ruhsat bedeli harçları ve cezaların ödendiği, nihayet maden işletme iznini alabilmek için DSİ'ye yaptığı başvurunun reddinin iptali için açılan davanın kabulüne dair verilen kararın da kesinleşerek haklılığının tescillendiği, verilen bu karar ve yapılan ödemelerle yeni bir hukuki durumun doğduğu,

davayı açmak için haklı neden oluştuğu, her ne kadar 2016 yılına ait ruhsat harcının ödenmemiş olması sebebiyle ruhsatın iptali yönündeki idari işlemin iptali için açılan dava reddolunarak kesinleşmiş olsa da huzurdaki davanın konusunun ruhsat iptal işlemi değil, davalı idareye yapılan ruhsat yenileme talebinin ... tarihli ve ... yazı ile reddi yönündeki idari işlemin iptali talepli olduğu, davalı tarafın temyiz talebinde bahsettiği ruhsat iptaline ilişkin kesinleşen davanın dava konusuyla bir ilgisinin bulunmadığı,

bu nedenle de iptali konusunda verilen Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabetsizlik bulunmadığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacıya ait Adana ili, Ceyhan ilçesi, ... Mahallesi, Sicil:... (ER:...) II. grup işletme ruhsatının Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının 11/12/2016 tarihli Oluru ile iptal edildiği, davacı tarafından 04/10/2023 tarihli dilekçe ile işletme ruhsatının Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünden olumlu görüş alınmadığından dolayı iptal edildiği, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü tarafından olumsuz verilen görüşün iptaline karar verilmesi istemiyle açılan davanın lehine sonuçlandığı ileri sürülerek iptal edilen işletme ruhsatının yeniden düzenlenmesi istemiyle başvuruda bulunulduğu, başvurunun reddi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

Anayasanın "Tabii servetlerin ve kaynakların aranması ve işletilmesi" başlıklı 168. maddesinde, "Tabii servetler ve kaynaklar Devletin hüküm ve tasarrufu altındadır. Bunların aranması ve işletilmesi hakkı Devlete aittir. Devlet bu hakkını belli bir süre için, gerçek ve tüzelkişilere devredebilir. Hangi tabii servet ve kaynağın arama ve işletmesinin, Devletin gerçek ve tüzelkişilerle ortak olarak veya doğrudan gerçek ve tüzelkişiler eliyle yapılması, kanunun açık iznine bağlıdır. Bu durumda gerçek ve tüzelkişilerin uyması gereken şartlar ve Devletçe yapılacak gözetim, denetim usul ve esasları ve müeyyideler kanunda gösterilir." hükmü yer almaktadır.

3213 sayılı Maden Kanunu'nun ilk işlem olan ruhsatın iptali işlemi tarihinde yürürlükte olan haliyle “Ruhsat bedeli, cezalar ve diğer yaptırımlar” başlıklı 13. maddesinin birinci fıkrasında. "Yürürlükteki ruhsatlar için her yıl ocak ayının sonuna kadar ruhsat bedelinin tamamının yatırılması zorunludur.

İşletme ruhsat bedelinin %70’i genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere ilgili muhasebe birimi hesabına, %30’u çevre ile uyum planı çalışmalarını gerçekleştirmek üzere ruhsatı veren idarenin muhasebe birimi hesabına aktarılmak üzere Bakanlığın belirlediği bankada açılacak teminat hesabına yatırılır. I. Grup (a) bendi madenlerin ruhsat bedelleri ise, büyükşehir belediyesi dışındaki illerde il özel idaresi hesabına yatırılır.

Ruhsat bedelinin yatırılmaması veya eksik yatırılması hâlinde 20.000 TL idari para cezası verilir ve ruhsat bedelinin üç ay içinde tamamlanması istenir. Bu süre içinde ruhsat bedelinin yatırılmaması durumunda ruhsat iptal edilir. Verilen sürede yatırılmayan ruhsat bedelinin %70’ine tekabül eden tutar 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edilmek üzere ilgili tahsil dairesine bildirilir. Kaynak tuzlalarından ruhsat bedeli alınmaz.

Faaliyet sonrası sahanın çevre ile uyumlu hâle getirilmesini müteakip, çevre ile uyum bedeli iade edilir." hükmü kurala bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dava dosyasının incelenmesinde; davacıya ait Adana ili, Ceyhan ilçesi, ... Mahallesi, Sicil:...

(ER:...) 2. grup işletme ruhsatının 06/02/2008 tarihinde yürürlüğe girdiği, ruhsat sahasına ilişkin 2009-2016 yılları arasına ilişkin işletme ruhsat bedelinin yatırılmadığının tespit edilmesi üzerine ... tarihli, ... sayılı yazı ile eksikliklerin üç ay içerisinde tamamlanması hususunun bildirildiği, üç aylık süre içerisinde ruhsat bedelinin yatırılmadığının tespit edilmesi üzerine ... tarihli, ... sayılı Olur ile işletme ruhsatının iptaline karar verildiği, davacı tarafından anılan işlemin iptaline karar verilmesi istemiyle açılan davada, ...

İdare Mahkemesinin ... tarihli, E:..., K:... sayılı kararıyla davanın reddine karar verildiği, anılan kara karşı davacı tarafından yapılan istinaf başvurusunun ... Bölge İdare Mahkemesi ...

İdari Dava Dairesinin ... tarihli, E:..., K:... sayılı kararıyla reddedildiği ve kararın Danıştay Sekizinci Dairesinin 01/07/2020 tarihli, E:2018/2574, K:2020/2998 sayılı kararıyla onanarak kesinleştiği, öte yandan, davacı tarafından, dava konusu maden işletme ruhsatlı saha için ocak işletilmesi yoluyla kireçtaşı malzemesinin alınmasının uygun olmadığına ilişkin ... gün ve ... sayılı işlemin iptali istemiyle Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğüne karşı açılan davada; ...

İdare Mahkemesince, Danıştay 10. Dairesi'nin 09/07/2014 tarih ve E:2013/740, K:2014/4711 sayılı bozma kararına uyularak ... tarih, E:..., K:... sayılı kararıyla dava konusu olumsuz görüş işleminin iptaline karar verildiği, söz konusu kararın temyizi üzerine Danıştay 10. Dairesi'nin 25/01/2017 tarih ve E:2016/1767, K:2017/367 sayılı kararıyla kararın onanmasına karar verildiği, söz konusu karara karşı yapılan karar düzeltme isteminin de Danıştay 10. Dairesi'nin 15/03/2023 tarih ve E:2022/2550, K:2023/1289 sayılı kararıyla reddedilerek kesinleştiği görülmüştür.

Bu durumda, davaya konu işletme ruhsatının iptali işleminin işletme ruhsat bedelinin yatırılmadığının tespit edilmesi üzerine düzenlendiği, anılan işleme karşı açılan davanın yargı mercilerince reddedildiği ve kararın Danıştay incelemesinden geçerek kesinleştiği, işletme izninin alınması için başvurulan kurumlardan gelen olumsuz görüşlerin iptali istemiyle açılan davalardan kaynaklanan ve davacının lehine sonuçlanan süreçlerin işletme ruhsatının iptal edilme gerekçesi yönünden yeni bir hukuksal durum meydana getirmediği dikkate alındığında dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Bu itibarla, davanın reddi yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin kabulüyle İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline ilişkin temyize konu Bölge Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.