Danıştay 8. Daire E.2025/632 K.2025/6714

Dava konusu istem: Yozgat ili, Şefaatli ilçesi sınırları dahilinde bulunan S:... sayılı IV. (a) grubu (...) işletme ruhsat sahasında rödovansçı olarak çalışan davacı şirket tarafından; 2023 yılına ait işletme ruhsat bedelini süresinde ödenmediğinden bahisle maden işletme ruhsatının iptal edilmesine ilişkin Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünün ... tarih ve E... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda.

2023 yılına ait işletme ruhsat bedelinin o yıl haziran ayının son gününde ödemesinin yapılması gerekmekte iken, o yıl ödemenin son gününün kurban bayramına denk geldiği, 9 günlük resmi tatilin 24/06/2023 ile 03/04/2023 tarihleri arasında olduğu, davacı şirketin ödemeyi resmi tatilin son günü olan 03/07/2023 günü ödemelerin saat 23.30'a kadar kapatılması nedeniyle 04/07/2023 günü ruhsat bedelini ödediği, davacının ödemeyi 03/07/2023 günü gün sonu saatine kadar ve ödemeyi denemesine rağmen yerine getiremediği, davacının hemen 04/07/2023 günü saat 11.07'de ödeme yaptığı husunda bir çekişme bulunmadığı,

diğer taraftan dava konusu işlem tarihi itibarıyla ruhsat bedelinin ödenmiş olmasına karşın maden işletme ruhsatının iptal edilmesinin hakkaniyete ve kanun koyucunun amacına uygun düşmeyeceği hususları birlikte değerlendirildiğinde, 2023 yılına ait işletme ruhsat bedelinin süresi içinde yatırılmadığından bahisle, 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 13. maddesi gereğince, söz konusu maden işletme ruhsatının iptaline ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Olayda, davalı idare tarafından, 03/07/2023 tarihinde Elektronik Madencilik İşlemleri Yönetim Bilgi Sistemi üzerinden 2023 yılı ruhsat bedelinin son ödeme tarihi 03/07/2023 günü olup gün sonu saatinin 23.30 olarak belirlendiğinin duyurulduğu, uyuşmazlıkta, davalı idarece 2023 yılı ruhsat bedelinin son ödeme tarihi 03/07/2023 günü, gün sonu saatinin ise saat 23.30 olarak belirlenerek Elektronik Madencilik İşlemleri Yönetim Bilgi Sistemi üzerinden duyurulmasına karşın davacı şirket tarafından ruhsat bedelinin süresi içerisinde ödenmediği,

2023 yılına ait işletme ruhsat bedelini süresi içerisinde ödemediği sabit olan davacı şirketin, rödovans hakkı sahibi olduğu, Yozgat ili, Şefaatli ilçesi sınırları dahilinde bulunan S:... sayılı IV. grup (Fluorit) maden işletme ruhsatının iptaline ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı,

her ne kadar davacı şirket tarafından ödeme tarihinin son günü olan 03/07/2023 tarihinde saat 17.00'dan sonra ödeme yapamadığı ve saat 23.30'da ödeme sisteminin kapatıldığı ileri sürülmekte ise de, davalı idarece savunma dilekçesi ekinde sunulan ödeme listesinin incelenmesinden aynı gün saat 23.26'ya kadar ödeme alındığı görüldüğünden davacının bu yöndeki iddiasına itibar edilmediği gerekçesiyle davalı idarenin istinaf isteminin kabulü ile ...

İdare Mahkemesince verilen ... gün ve E:..., K:... sayılı karar kaldırılarak, davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, 2023 yılı ruhsat bedelinin 03/07/2023 tarihinde gün sonu 23.30 olarak belirlendiği ve bu saatten sonra sisteme girilemediği için ödemenin 04/07/2023 tarihinde yapılabildiği, 03/07/2023 tarihinde Elektronik Madencilik İşlemleri Bilgi Sistemi üzerinden yapılan duyuru ile gün sonu saatinin 23.30 olarak belirlendiği, idarenin gün sonu belirleme yetkisi bulunsa da bu işlemden etkilenecek ruhsat sahiplerinin bilgi edinebileceği makul süre öncesinde ve herkesin erişimine açık olan iletişim kanallarında ilan edilmesi gereken duyurunun kurumun internet sitesinde ilan edilmediği,

makul bir süre öncesinde yapılmayan duyurunun hukuki belirlilik ilkesine aykırı olduğu, elektronik maden sisteminin ilk uygulanmaya başlandığı tarihten itibaren 7/24 hizmet verdiği, farklı bir elektronik ortam üzerinden ulaşılabilen bir duyuru ile ruhsat bedelini son gün ödemekle yükümlü olanlar aleyhine kısıtlanma yapıldığı, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda elektronik işlemler için gün sonunun 00.00 olarak belirlendiği, son gün ödeme süresine az bir süre kala yeterince açık ve erişilebilir olmayan kurumsal internet sitesinde yayımlanmayan duyuru ile aleyhlerine olacak şekilde yapılan duyurunun hukuka uygun olmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, temyize konu kararın usul ve hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davacının duruşma istemi yerinde görülmeyerek ve dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Yozgat ili, Şefaatli ilçesi sınırları dahilinde bulunan S:... sayılı IV. grup (...) işletme ruhsat sahasında rödovansçı olarak çalışan davacı şirket tarafından; 2023 yılına ait işletme ruhsat bedelini süresinde ödenmediğinden bahisle maden işletme ruhsatının iptal edilmesine ilişkin Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünün ... tarih ve E... sayılı işlemiyle iptal edilmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

3213 sayılı Maden Kanunun "Ruhsat bedeli, cezalar ve diğer yaptırımlar" başlıklı 13. maddesinin dava konusu işlem tarihindeki halinde, "(Değişik fıkra:14/2/2019-7164/13 md.) Ruhsat bedellerinin tamamının her yıl ocak ayının sonuna kadar yatırılması zorunludur. I. Grup (a) bendi maden ruhsatları hariç diğer grup madenlerin ruhsat bedelleri Genel Müdürlüğün belirlediği bankada açılacak hesaba yatırılır.

Yatırılan işletme ruhsat bedelinin % 50’si genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere ilgili muhasebe birimince Hazine hesabına on beş işgünü içinde aktarılır. I. Grup (a) bendi madenlerin ruhsat bedelleri ise, büyükşehir belediyesi olan illerde yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığı hesabına, diğer illerde ise il özel idaresi hesabına yatırılır.

(Değişik cümle:25/11/2020-7257/2 md.) Ruhsat bedelinin tamamının ocak ayının sonuna kadar yatırılmaması halinde yatırılmayan kısmın o yıl haziran ayının son gününe kadar 6183 sayılı Kanunun 51 inci maddesine göre hesaplanacak gecikme zammı oranında artırılarak ruhsat bedeli olarak yatırılması zorunludur, aksi halde ruhsat iptal edilir. Ruhsat bedellerinin yatırılması ile ilgili ruhsat sahibine ayrıca herhangi bir tebligat ve bildirim yapılmaz.

İptal edilen ruhsatlar için ocak ayının sonuna kadar ödenmesi gereken ruhsat bedelinin ödenmeyen kısmı 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edilmek üzere ilgili tahsil dairesine bildirilir. Kaynak tuzlaları, lületaşı ve oltutaşı için düzenlenen ruhsatlardan ruhsat bedeli alınmaz.

Faaliyet sonrası sahanın çevre ile uyumlu hâle getirilerek 7nci madde kapsamındaki mülkiyet izni sahiplerinden sahanın kabul edilerek teslim alındığına dair belgelerin Genel Müdürlüğe ibraz edilmesi şartı ile (…)(3) bu Kanun kapsamında ruhsata ilişkin geçmiş borcunun bulunmaması hâlinde çevre ile uyum bedeli iade edilir." hükmü yer almaktadır.

19/08/2021 tarih ve 31573 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü Hizmetlerinin Elektronik Ortamda Yürütülmesi Hakkında Yönetmeliğin "Tanımlar ve kısaltmalar" başlıklı 4/1-h bendinde.

"Gün sonu: Genel Müdürlüğün elektronik ortamda gerçekleştirilecek ödemeler için kurumsal İnternet sayfalarında ilan edeceği gün bitiş saatini ve dakikasını," hükmü, aynı Yönetmeliğin "Elektronik ortamda gerçekleştirilecek ödemelere ilişkin usul ve esaslar" başlıklı 14. maddesinde; "(1) İlgili mevzuat kapsamında yapılacak ödeme işlemleri, gün başı ve gün sonu zaman aralığında gerçekleştirilir.

Geçen günün sonu ile başlayacak günün başı arasındaki ödeme işlemleri başlayacak günde gerçekleştirilmiş olarak kabul edilir.(2) İlgili mevzuattan kaynaklanan ve ödenmesi gereken tüm mali yükümlülüklerin kanuni ödeme süresi içerisinde, kurumsal tahsilat sistemi vasıtasıyla ödenmesi zorunludur, kurumsal tahsilat sistemi haricinde yapılacak ödeme işlemleri yapılmamış sayılır.

(3) Genel Müdürlük tarafından elektronik otomasyon yazılımları üzerinden açılmış tahakkuklara ilişkin yapılmış ödemeler, farklı tahakkuklara mahsup edilmez. (4) Genel Müdürlüğe ödenen bedellerin iade talebi elektronik otomasyon yazılımları üzerinden yapılır. İadesi talep edilen ödemeler farklı bir tahakkukun borcuna aktarılmaz. " hükmü yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Maden Kanunu uyarınca faaliyette bulunan ruhsat sahalarına ilişkin olarak tahakkuk eden ruhsat bedelinin tamamının ocak ayının sonuna kadar yatırılması gerekmektedir. Anılan bedelin, ilgili yılın ocak ayı sonuna kadar yatırılmaması halinde ise o yıl haziran ayının son gününe kadar 6183 sayılı Kanun'un 51. maddesine göre hesaplanacak gecikme zammı oranında artırılmış hali ile yatırılması zorunludur, aksi halde ruhsatın iptal edileceği hüküm altına alınmıştır. Uyuşmazlığa neden olan 2023 yılı ruhsat bedelinin ödeme süresinin son günü ise kurban bayramına ve devamında hafta sonuna denk geldiği için 03/07/2023 tarihine uzamıştır.

Davalı idarece Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü Hizmetlerinin Elektronik Ortamda Yürütülmesi Hakkında Yönetmeliği uyarınca Elektronik Madencilik İşlemleri Bilgi Sistemi üzerinden yapılan duyuru ile 2023 yılı ruhsat bedelinin son ödeme tarihi 03/07/2023 olup gün sonu saati 23.30 şeklinde belirlenmiştir.

Davacı şirket tarafından 2023 yılına ait ruhsat bedeli 03/07/2023 tarihinde ruhsat bedeli ödenmeye çalışılmış ancak yapılamamıştır. Bu nedenle anılan bedel 04/07/2023 tarihinde gecikme faizi ile birlikte ödenmiştir. 05/07/2023 tarihli dava konusu işlemle yasal süresi dışında yapılan ödeme nedeniyle ruhsatın 04/07/2023 tarihinde iptal edildiği belirtilmiştir.

Davalı idarenin gün sonu belirlerken bu durumu kurumun internet sayfalarında ilan edeceği kural altına alınmıştır. Böylelikle ödeme yapacak olan hak sahiplerinin ödeme süresi hakkında öncesinde bilgi edinmesi amaçlanmıştır.

Somut olayda ise davalı idarece 03/07/2023 tarihinde elektronik imza ile girilebilecek bir sistem olan Elektronik Madencilik İşlemleri Yönetimi Bilgi Sistemi üzerinden yapılan duyuru ile gün sonu saati belirlenmiş olup ödeme yapacak hak sahiplerinin ancak sisteme girmeleri halinde öğrenebilecekleri şekilde duyurudan haberdar olabileceği anlaşılmıştır.

Davacı tarafından her ne kadar ödeme süresinin son günü saat 23.30'dan sonra ödeme yapmaya çalıştığı için 03/07/2023 tarihinde ruhsat bedeli ödenememişse de ertesi gün, dava konusu işlem tesis edilmeden önce yapılan ödeme ile ruhsat bedeli ödenmiş olup bu aşamada davalı idarece ruhsatın iptali yönünde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmamıştır.

Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin kabulü ile idare mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın reddine ilişkin temyize konu Bölge Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamıştır.