Danıştay 8. Daire E.2025/961 K.2025/1740

Dava konusu istem: ... Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Rekreasyon Yönetimi Bölümü Doktora Programı öğrencisi olan davacı tarafından, öğrencilik kaydının silinmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Enstitü Yönetim Kurulu Kararı ile anılan karara karşı yapılan itirazın reddine ilişkin aynı Kurulun ... tarih ve ... sayılı kararının iptaline karar verilmesi istenilmektedir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararında; davacının girmiş olduğu TOEFL (Home Edition) sınavının, Uluslararası Yabancı Dil Sınavlarının Eşdeğerliklerini Belirleme Yönergesi'nin 6/2-(d) maddesi uyarınca Devlet üniversitelerinde gerçekleştirilen bir sınav olmadığı, adayların evlerinde çevrimiçi olarak katıldıkları bir sınav olması nedeniyle, eşdeğerliği kabul edilen uluslararası yabancı dil sınavı kategorisinde bulunmadığı,

her ne kadar doktora programına başvuru aşamasında, TOEFL (Home Edition) sınavını eşdeğerliği kabul edilen uluslararası yabancı dil sınavı olarak kabul edilerek sınav sonuç belgesini sunan davacının öğrencilik kaydı tamamlanmış ise de, davalı idarenin açık hata kapsamında olan hukuka aykırı işlemini her zaman geri alabileceği, tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, kazanılmış hakkının bulunduğu, tesis edilen işlemin hukuka aykırı olduğu, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

İstemin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz istemine konu Kararın bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dava, ... Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Rekreasyon Yönetimi Bölümü Doktora Programına 08/02/2021 tarihinde kesin kaydını yaptıran davacı tarafından, öğrencilik kaydının silinmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Enstitü Yönetim Kurulu Kararı ile anılan Karara karşı yapılan itirazın reddine ilişkin aynı Kurulun ... tarih ve ... sayılı kararının iptaline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

20/04/2016 tarih ve 29690 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliğinin 'Doktora Programı' üst başlıklı 'Başvuru ve kabul' başlıklı 16. maddesinin 5. fıkrasında; "Doktora programına öğrenci kabulünde anadilleri dışında Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen merkezî yabancı dil sınavları ile eşdeğerliği kabul edilen uluslararası yabancı dil sınavlarından en az 55 puan veya ÖSYM tarafından eşdeğerliği kabul edilen uluslararası yabancı dil sınavlarından bu puan muadili bir puan alınması zorunlu olup, bu asgari puanların girilecek programların özelliklerine göre gerekirse yükseltilmesine üniversite senatoları tarafından karar verilir.

" hükmüne yer verilmiştir. 18/09/2017 tarihli Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığının Yabancı Dil Sınavlarının Eşdeğerliklerini Belirleme Yönergesi'nin 'Amaç ve Kapsam' başlıklı 1. maddesinde; "Bu yönergenin amacı, uluslararası yabancı dil sınavı düzenleyen kurum ve kuruluşlarca yapılan sınavların Yabancı Dil Bilgisi Seviye Tespit Sınavına (YDS) eşdeğerlik taleplerinin değerlendirilmesi ve eşdeğerlik tespitine ilişkin usul ve esasları belirlemektir.

", 'Başvuru, Hizmet Bedeli, Eşdeğerlik Süreci, İtiraz, Sınavların Denetimi' üst başlıklı 'Başvuru' başlıklı 6. maddesinin 3. fıkrasında; "Sınavın sahibi, sınavı yapan kuruluş veya temsilcisi bakımından aşağıdaki şartlar aranır:...Sınav Türkiye’de yapılıyorsa, sadece devlet üniversitelerine ait binalarda yapıyor olması..." düzenlemeleri yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dava dosyasındaki belgelere göre; davacı 11/01/2021 tarihli, TOEFL-İBT Home Edition yabancı dil belgesini sunarak davalı Üniversitesinin Sosyal Bilimler Enstitüsü Rekreasyon Yönetimi Bölümü Doktora Programına 08/02/2021 tarihinde kesin kaydını yaptırmış olup, davalı idarece ... tarih ve ... sayılı yazıyla Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı'ndan bazı TOEFL sınav sonuç belgelerinde ''Home Edition'' ifadesinin yer alması sebebiyle anılan yabancı dil sınav sonuç belgelerinin,

Uluslararası Yabancı Dil Sınavlarının Eşdeğerliklerini Belirleme Yönergesi esas alınarak lisansüstü başvurularda geçerli olup olmadığı hususunda görüş talep edilmesi üzerine Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı yazısında ''TOEFL (Home Edition) sınavının, bir devlet üniversitesinde gerçekleştirilen bir sınav değil, adayların evlerinden çevrimiçi katıldıkları bir sınav olması, dolayısıyla YDS ve/veya e-YDS'ye eşdeğer kabul edilmesinin mümkün olmadığı...'' şeklinde görüş verilmesi üzerine davacının öğrencilik kaydının silinmesine karar verilmiştir.

Ülkemizde ilk kez Covid-19 vakası Mart 2020 tarihinde tespit edilmiş; salgınla mücadele kapsamında birçok tedbir alınmıştır. Alınan önlemler kapsamında yapılması planlanan yabancı dil sınavları dahil olmak üzere pek çok sınav başka tarihlere ertelenmiştir.

Örneğin, ÖSYM tarafından 27/09/2020 tarihine ertelenen Yabancı Dil Sınavı'na (YDS) ilişkin Yükseköğretim Kurulu'na başvuran adayların, YDS belgesi olmadığı için yükseköğretim kurumlarında açılan lisansüstü programlara başvuru yapamadıkları belirtilerek mağduriyetlerinin dile getirilmesi üzerine.

Yükseköğretim Kurulu'nun koronavirüs salgını dolayısıyla “yüksek lisans, doktora veya sanatta yeterlik" gibi lisansüstü programlara başvuracak adaylar ile “doktora veya sanatta yeterliğe başvuracak" araştırma görevlilerine, Yabancı Dil Sınavı (YDS) puanlarına ilişkin belgelerini, sınav sonuçları açıklandıktan sonra yükseköğretim kurumlarına ibraz etme hakkı getirilmiş, araştırma görevlileri için de doktora veya sanatta yeterlik başvuru ve kabul şartları arasında yer alan yabancı dil puanı belgesinin süresi bitenlerin,

“yüksek lisans programına kayıt yaptırdıkları dönemde ibraz ettiği puanların kullanılarak şartlı kayıtlarının yapılmasına" imkân tanınmış, bu süreçte adayların mağdur olmaması amacıyla Yükseköğretim Kurulu tarafından 2020-2021 güz dönemi lisansüstü başvurularına mahsus olmak üzere, lisansüstü programa başvuru sırasında ilgili üniversiteler tarafından aranan “YDS puanının değerlendirme işlemlerine katılmaması ve kayıt hakkı kazanan adayların şartlı kaydının yapılması" şeklinde karar alınmıştır.

Dünyada ise, Covid-19 salgın sürecinde sınav merkezlerinde gerçekleştirilen TOEFL-iBT sınavı yerine, çevrimiçi gerçekleştirilen TOEFL-iBT Home Edition sınavı yapılmaya başlanmıştır.

TOEFL, TOEIC, GRE gibi dil sınavlarını geliştiren, değerlendiren, yöneten yetkili kuruluş olan Educational Testing Service (ETS)'in resmi internet sitesinde; TOEFL-iBT Home Edition sınavının, TOEFL-iBT testi ile aynı olduğu, TOEFL-iBT testini kullanan hemen hemen tüm üniversiteler, test merkezi testi ve ev sürümü için puanların eşit olarak kabul edildiği belirtilmiş olup, Ülkemiz için bu sınavı kabul eden üniversiteler olarak Bahçeşehir Üniversitesi, Boğaziçi Üniversitesi, İstanbul Teknik Üniversitesi, Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi, TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi sayılmıştır.

Nitekim Orta Doğu Teknik Üniversitesi tarafından da, Covid-19 pandemi döneminde alınan kararlar gereği İngilizce Yeterlik Eşdeğerlik Tablosuna eklenen TOEFL-IBT Home Edition sınavı, 15/04/2022 tarihi ve sonrasında Üniversitenin lisans ve lisansüstü programlarına kabul için kullanılan alternatif sınavlardan biri olma geçerliliğini kaybetmiş, TOEFL-IBT Home Edition sınavı için 15/04/2022 tarihinden önce sınava girmiş adayların sınav sonuçlarının bu tarihten iki yıl öncesine kadar geçerli olacağı kabul edilmiştir.

Uyuşmazlıkta, her ne kadar ÖSYM Başkanlığı tarafından TOEFL-IBT Home Edition sınavının, Devlet Üniversitelerinde yapılmadığından bahisle anılan sınavın eşdeğer kabul edilemeyeceği belirtilmiş ise de, davacının Covid-19 salgın sürecinde 11/01/2021 tarihinde çevrimiçi olarak TOEFL-İBT Home Edition sınavına girdiği ve başarılı olduğu anlaşılmaktadır.

Bu durumda, davacı hakkında tesis edilen dava konusu işlemde hukuka ve hakkaniyete uygunluk, aksi yöndeki davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunu reddeden temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.