Danıştay 9. Daire E.2018/5897 K.2021/4357

Dava konusu istem:… A.Ş.'ince davacıya ihale edilen … ihale kayıt numaralı "… Metro GlS Trafo Merkezi Yapım İşi "ne ilişkin 17.02.2016 tarihinde alınan ihale kararı ve 30.03.2016 tarihinde imzalanan sözleşme nedeniyle ödenen toplam 317.210,53.TL damga vergisinin iadesi istemiyle yapılan düzeltme-şikayet başvurusunun reddine ilişkin işlemin iptali ve ödenen tutarın iadesi istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; davacı ile. A.Ş arasında imzalanan ".

Metro GlS Trafo Merkezi Yapım İşine" ilişkin olarak davacı şirketin ihale kararı ve sözleşme nedeniyle ödenen damga vergilerinin vergi hatası içerdiği iddia edilmişse de uyuşmazlığın çözümünün, davacının üstlendiği ihale ve bu ihale sonucunda yapılacak işin, döviz kazandırıcı faaliyet kapsamında olup olmadığı hususunun hukuki nitelemesinin yapılmasına, 488 sayılı Damga Vergisi Kanununun Ek 2/1. maddesi ile bu maddenin son fıkrasının verdiği yetkiye dayanılarak çıkarın Döviz Kazandırıcı Faaliyetlerde Damga Vergisi ve Harç İstisnası Uygulaması Hakkında Tebliğ hükümlerinde aranılan koşulları taşıyıp taşımadığının belirlenmesine bağlı bulunduğu,

bu belirleme ise anılan düzenlemelerin yorumlanmasını gerekli kıldığından ileri sürülen hatanın 213 sayılı VUK'nun aradığı anlamda vergi hatası olmadığı, bu bakımdan vergilendirme işlemine karşı süresinde açılacak davada incelebilecek olan söz konusu iddianın Vergi Usul Kanunu'nun 122 ve 124.maddelerinde vergi hataları için öngörülen idari başvuru yolu izlenerek tesis ettirilen işleme karşı açılan idari davada incelenmesine olanak bulunmadığından, düzeltme şikayet yoluna gidilmesi sonucu tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Davacı tarafından kendilerine ihale edilen iş için Ekonomi Bakanlığınca 07.04.2016 tarih ve 328 sayılı "Vergi Resim Harç İstisna Belgesi" verildiğinin belirtildiği, her ne kadar Döviz Kazandırıcı Faaliyetlerde Damga Vergisi ve Harç İstisnası Uygulaması Hakkında Tebliğin ilgili maddesinde damga vergisi ve harç istisnasının uygulanabilmesi için, vergi ve harca konu işlemin, sözü edilen "Vergi Resim Harç İstisna Belgesi"nin geçerlilik süresi içerisinde yapılmasının şart olduğu, belgenin alınmasından önce veya belgenin geçerlilik süresinin dolmasından sonra,

belgeye bağlanan iş ile ilgili olarak yapılan işlemlere, damga vergisi ve harç istisnası tatbik edilmeyeceği düzenlemesine yer verilmişse de, dayanağı kanun hükümlerinde bu yönde sınırlayıcı açık bir düzenlemeye yer verilmediği, bir başka ifadeyle kanunda bulunmayan sınırlayıcı bir düzenlemenin tebliğ ile getirilmesinin üst hukuk normuna aykırılık teşkil edeceği gözönünde bulundurulduğunda, döviz kazandırıcı faaaliyet olduğu bu konuda kendisine yetki verilen İdare tarafından belgeye bağlanmak suretiyle tescil edilen işe ilişkin sözleşmenin damga vergisine tabi tutulmasında, verginin mevzuunda hata halinin mevcut olduğu,

aksi yönde verilen mahkeme kararında isabet görülmediği gerekçesiyle davacı istinaf başvurusunun kabulüne, Vergi mahkemesi kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline, davacıdan tahsil edilen 222,80-TL'nin tahsil tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faiziyle birlikte davacıya iadesine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Uyuşmazlığın çözümü hukuki yorum gerektirdiğinden davacı iddialarının vergi hatası kapsamına girmediği, ayrıca sözleşme tarihinde vergi resim harç istisna belgesi de bulunmadığı, dolaysıyla tesis edilen işlemin hukuka uygun olduğu iddialarıyla ve re'sen gözetilecek hususlar doğrultusunda kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Yasal dayanaktan yoksun olan temyiz isteminin reddi gerektiği yolundadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ:Bölge İdare Mahkemesince faize ilişkin kuralan hüküm fıkrası taleple bağlılık ilkesine aykırı düştüğünden temyiz isteminin bu yönden kabulü ile kararın faize ilişkin hüküm fıkrası yönünden bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Uyuşmazlıkta,… A.Ş.'ince davacıya ihale edilen … ihale kayıt numaralı "… Metro GlS Trafo Merkezi Yapım İşi "ne ilişkin alınan ihale kararı ve düzenlenen sözleşme nedeniyle ödenen toplam 317.210,53.TL damga vergisinin iadesi istemiyle yapılan düzeltme-şikayet başvurusunun reddine ilişkin işlemin iptali ve ödenen tutarın iadesi istemine ilişkindir.

İLGİLİ MEVZUAT

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Taleple Bağlılık İlkesi" başlıklı 26. maddesinin 1. fıkrasında: "Hakim, tarafların talep sonuçlarıyla bağlıdır; ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremez. Duruma göre, talep sonucundan daha azına karar verebilir." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge İdare Mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 6545 sayılı Kanun'un 22. maddesiyle değişik "Temyiz incelemesi üzerine verilecek kararlar" başlıklı 49. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde; temyiz incelemesi sonunda kararda yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmayan maddi hatalar ile düzeltilmesi mümkün eksiklik veya yanlışlıklar varsa Danıştayın kararı düzelterek onayacağı hükme bağlanmıştır.

Maddenin gerekçesinde ise, madde ile temyiz incelemesinde sadece maddi hatalarda değil, aynı zamanda yeniden yargılama yapılmasını gerektirmeyen eksiklik ya da yanlışlıklarda da düzelterek onama kararı verilmesinin sağlandığı, uygulamada, vekâlet ücretine, yargılama giderlerine ya da faize hükmedilmesinin unutulması ya da bunların yanlış hesaplanması gibi, kararın asli olmayan unsurlarında görülen bir kısım eksiklik ya da yanlışlıklar nedeniyle bozma kararları verildiği,

bunun mahkeme tarafından tekrar karara bağlandığı ve yine bu kararlara karşı yeniden kanun yollarına başvurulabilmesi nedeniyle hem zaman hem de emek kaybına neden olunduğunun görüldüğü, bu suretle esasa etkili olmayan konularda Danıştayın kesin karar vermesi sağlanarak uyuşmazlığın hızla sonuçlandırılmasının amaçlandığı hususlarına yer verilmiştir.

Olayda, temyize konu kararda Bölge İdare Mahkemesince tahsil edilen damga vergisinin iadesi yolunda, Vergi mahkemesi kararına yöneltilen istinaf başvurusu kabulüne, kararın kaldırılmasına karar verdikten sonra, hüküm kısmında tahsil edilen tutarın iadesine yazılması gerekirken sehven yargılama gideri tutarı olan 222.80-TL'nin iadesine şeklinde yazıldığı anlaşılmıştır.

Bu husus, yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmayan düzeltilmesi mümkün eksiklik olarak görüldüğünden temyize konu kararı dava konusu işlemin iptaline, tahsil edilen tutarın iadesine şeklinde düzeltildikten sonra davalı idare tarafından ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

Bölge idare Mahkemesi kararının kararının faize ilişkin hüküm fıkrasına gelince;

Yukarıda yer verilen mevzuatın değerlendirilmesinden; dava dilekçelerinde talep konusunun açık, belirli ve somut olarak gösterilmesi gerektiği, mahkemelerin talep konusuyla sınırlı şekilde inceleme yapabileceği ve taleple bağlılık ilkesi gereğince de mahkemelerin tarafların talep sonuçlarıyla bağlı olduğu, talepten fazlasına veya talepten başka bir şeye karar veremeyecekleri anlaşılmaktadır.

Dosyanın incelenmesinden; davacının dava dilekçesinde talep konusunu … A.Ş.'ince ihale edilen … ihale kayıt numaralı "… Metro GlS Trafo Merkezi Yapım İşi "ne ilişkin alınan ihale kararı ve düzenlenen sözleşme nedeniyle ödenen damga vergisinin iadesi istemiyle yapılan düzeltme-şikayet başvurusunun reddine ilişkin işlemin iptali ve ödenen tutarın iadesi olarak sınırlandırdığı, faiz talebinde bulunmadığı görülmektedir.

Bu durumda, Bölge İdare Mahkemesince iadesine karar verilen tutarın ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte iadesine de karar verilmesi taleple bağlılık ilkesine aykırı olduğundan kararın faize ilişkin hüküm fıkrasında isabet görülmemiştir.