Danıştay 9. Daire E.2020/3463 K.2022/4448

Dava konusu istem: Davacı şirket adına, ilan ve reklam vergisinin noksan hesaplandığı yolunda düzenlenen Sayıştay Başkanlığı denetim raporu üzerine, 2016 yılına ilişkin ikmalen tarh edilen vergi ziyaı cezalı ilan ve reklam vergisinin kaldırılması istenilmektedir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; davacı tarafından 2016 yılında ışıksız pano ve ışıksız billbord olarak 7 m²'lik alanlarda 1 yıl süre ile toplam 137 adet (87+50) ilan ve reklam verildiği beyan edildiği, davalı idarece, davacının beyan ettiğinin dışında daha fazla alanda ve daha fazla sayıda ışıklı pano/billbordda ilan-reklam verildiğine ilişkin herhangi bir yoklama ve tespit yapılmadığının anlaşıldığı,

davacının beyan ettiği süre, m² ve adet ile bağlı kalınarak 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'nun 15. maddesinin 1. fıkrasının 1. bendinde yazılı tutarları geçmemek üzere Belediye Meclisince belirlenen tarife üzerinden hesaplama yapılması gerektiği, davalı idarece dosyaya ibraz olunan Belediye Meclisince belirlenen tarifeye göre 2016 yılında ışıksız billbord ve ışıksız raket panolar için m² bedelinin 100,00-TL olduğu, buna göre davacı adına 2016 yılında tahakkuk etmesi gereken verginin (100,00-TLx1x7x137=) 95.900,00-TL olduğu,

bu tutardan davacı tarafından beyan edilen 24.934,00-TL'nin düşülmesi ile davacı adına 70.966,00-TL ikmalen tarhiyat yapılması gerektiği sonucuna varıldığı, idarece, davacı tarafından ne kadar ilan reklam verildiğine ilişkin somut tespit olmasızın, kira sözleşmesi kapsamında davacının kullanımına bırakılan ışıklı/ışıksız tüm pano ve billbordların m²'leri nazara alınarak yapılan dava konusu tarhiyatın 70.966,00-TL'lik kısmını aşan kısımda hukuka uyarlık görülmediği, dava konusu vergi ziyaı cezası bakımından;

ihale ile davacıya kiraya verilen reklam alanlarından hangi oranda vergi alınacağının davacı ile davalı arasında yapılan kira sözleşmesi ile belirlenmesinin vergiyi doğuran olayın gerçekleştiği anda idarenin özgür iradesinin sonucu olarak ortaya konulan bir tasarruf olduğu, bu durumda, davacı tarafından vergilendirme ile ilgili ödevlerin zamanında yerine getirilmemesi veya eksik yerine getirilmesi sonucu verginin zamanında tahakkuk ettirilmemesi veya eksik tahakkuk ettirilmesi söz konusu olmadığı,

vergi ziyaı cezasından davacının sorumlu tutulmasının hukuka uygun görülmediği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, dava konusu ilan ve reklam vergisinin 51.544,48-TL'lik kısmının ve kesilen vergi ziyaı cezasının kaldırılmasına, kısmen reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:Dava konusu olayda, davacıya gönderilen ihbarnamede yer alan vergilerin davacının beyanından sonraki bir tarihte ve re'sen yapılan hesaplamalar sonucunda gerçekleştiğinden, re'sen/ikmalen tarhiyat niteliğinde olduğu, re'sen/ikmalen tarhiyatların ise ilgiliye ihbarnameyle tebliğ edilmekte olup, ihbarnamede bulunması gereken unsurların da Yasa'da sayıldığı, buna göre;

tarhiyatın nedeni, verginin matrahı ve verginin hesaplanma şekli gibi Yasa'da yer alan zorunlu şartlar bulunmaksızın, sadece belli tutarda verginin tarh edilmesi suretiyle oluşan dava konusu ilan ve reklam vergisinde hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle davacının istinaf başvurusunun kabulüne Mahkeme kararının redde ilişkin kısmının kaldırılmasına, davanın kabulüne, davalı idarenin istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Fark tarh ve tahakkuk işlemlerinin Sayıştay raporu doğrultusunda gerçekleştirildiği, yapılan işlemlerin hukuka uygun olduğu iddialarıyla kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Yasal dayanaktan yoksun olan temyiz isteminin reddi gerektiği yolundadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ….'İN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davalı idarenin 2017 hesap ve işlemlerinin Sayıştay Başkanlığı tarafından incelenmesi sonucu, davalı idarenin ihale kapsamında vermiş olduğu reklam panolarına ilişkin ilan ve reklam vergilerinin noksan tahakkuk ettirildiği yolunda düzenlenen denetim raporuna istinaden davacı adına ikmalen tarh edilen 2016 yılına ilişkin vergi ziyaı cezalı ilan ve reklam vergisinin kaldırılması istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'nun 98. maddesinde; bu Kanun'da aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanuna göre alınacak vergi, harç ve katılma payları hakkında 213 sayılı Vergi Usul Kanunu ile 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun ve bunların ek ve tadilleri hükümlerinin uygulanacağı düzenlenmiştir.

Aynı Kanun'un "Vergi Usul Kanununun uygulanması" başlıklı 102. maddesinde ise; 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nda belirtilen vergi inceleme yetkisi hariç olmak üzere; 1. Belediye Gelir Şube Müdürü, Gelir Şube Müdürü olmayan yerlerde Belediye Hesap İşleri Müdürü, Hesap İşleri Müdürü olmayan yerlerde Muhasebeci, Vergi Dairesi Müdürü sıfat ve yetkisini haiz olduğu,2. Vergi Usul Kanunu'nda mahallin en büyük mal memuruna verilmiş görev ve yetkilerin, Belediye Gelirleri Kanunu uygulaması yönünden Belediye Başkanı tarafından kullanılacağı düzenlemesine yer verilmiştir.

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun "İncelemeye yetkililer" başlıklı 135. maddesinde; Vergi incelemesinin; Vergi Müfettişleri, Vergi Müfettiş Yardımcıları, ilin en büyük mal memuru veya vergi dairesi müdürleri tarafından yapılacağı,Gelir İdaresi Başkanlığının merkez ve taşra teşkilatında müdür kadrolarında görev yapanlar her hal ve takdirde vergi inceleme yetkisini haiz oldukları hüküm altına alınmıştır.

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 131. maddesinde, yoklama fişlerinin, yoklama yerinde iki nüsha olarak tarihleneceği, bulunursa nezdinde yoklama yapılana veya yetkili adamına imza ettirileceği, bunlar bulunmazsa veya imzadan çekinirlerse keyfiyetin fişe yazılacağı ve yoklama fişinin polis, jandarma, muhtar ve ihtiyar meclisi üyelerinden birine imzalatılacağı, 132. maddesinde, yoklama fişlerinin birinci nüshasının yoklaması yapılan şahıs veya yetkili adamına bırakılacağı, bunlar bulunmazsa bilinen adresine 7 gün içinde posta ile gönderileceği açıkça vurgulanmıştır. Aynı Kanun'un 134. maddesinde ise, vergi incelemesinden amacın, ödenmesi gereken vergilerin doğruluğunu araştırmak, tespit etmek ve sağlamak olduğu açıklanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda anılan hükümler uyarınca hiç alınmadığı ya da eksik alındığı iddia olunan vergilere ilişkin tarhiyat yapılabilmesi için mükellef nezdinde bir inceleme yapılması ve inceleme sonucu düzenlenen inceleme raporuna dayanılması ya da usulüne uygun düzenlenmiş yoklama tutanaklarına dayanılarak işlem tesis edilmesi gerekmektedir.

Olayda, belirtilen şekilde yapılmış bir vergi incelemesi ya da usulüne uygun düzenlenmiş bir tutanak bulunmaması, Sayıştay yetkililerinin yukarıda belirtilen vergi incelemesi yapmaya yetkili kişiler arasında yer almaması, dolayısıyla söz konusu denetim raporunun ihbar kabul edilerek, incelemeye yetkili kişiler tarafından belirtilen şekilde bir vergi incelemesi ya da yoklama tutanağı düzenlenmesi ve bu rapor ya da yoklama tutanağına dayanılarak tarhiyat yapılması gerekli ve zorunlu iken doğrudan Sayıştay raporuna dayanılarak yapılan cezalı tarhiyatta hukuka uyarlık görülmemiştir.