Danıştay 9. Daire E.2020/4022 K.2022/5053

Dava konusu istem: Davacı adına, Eskişehir ili Odunpazarı ilçesi … mahallesi … ada … parselde kayıtlı taşınmaza ilişkin tahakkuk ettirilen 2014 yılı yol harcamalarına katılma payının, kaldırılması istemiyle yapılan başvurunun reddine yönelik … tarih ve …sayılı işlemin iptali istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:.

Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; yol harcamalarına katılma payının istenilmesine ilişkin hükümlerin 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'nun 86 ve devamı maddelerinde düzenlendiği ve bu hükümlere uygun olarak istenilebileceği, Mahkemelerinin 12/12/2018 tarihli ara kararı ile davacı kurum adına kayıtlı taşınmazın bulunduğu bölgede gerçekleştirilen asfalt ve tretuvar çalışmalarına ait harcamalara katılım paylarına ilişkin tüm bilgi ve belgelerin istenilmesi ve yine 09/04/2019 tarihli ara karar ile taşınmazın asıl cephesinin hangi caddeye açıldığının sorulması üzerine,

davalı idarece sunulan bilgi ve belgelerin incelenilmesinden, söz konusu taşınmazın cephesinin ve çıkışının Odunpazarı ilçesi. Caddesi'ne açıldığı, adı geçen cadde için … tarih ve … sayılı Belediye Meclis Kararı ile Plan Bütçe Komisyonu raporu gereğince asfalt çalışmaları dolayısıyla harcamalara katılım payı alınmasına karar verildiği, yapılan işin maiyetinin asfalt ve tretuvar çalışmaları olduğu, taşınmazın asıl cephesinin bulunduğu.

Caddesi'nde yapılan faaliyetlerin 2014 yılında tamamlandığı, imar planına göre 20 metre genişliğindeki caddedeki işlerin 15 metre genişliğini aşmayan harcamalardan ibaret olduğu ve kanunun aradığı şekil ve şartlara göre yol harcamaları üzerinden hesaplama yapıldığının görüldüğü gereçkesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu Vergi Mahkemesi Kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Yolların, kaldırımlar da dahil olmak üzere 15 metreden fazlasına düşen giderlerin yol harcamalarına katılma payının hesabında dikkate alınmayacağı, Piri Reis caddesi üzerinde yer alan taşınmaza isabet eden yol genişliğinin ise 17 metre olduğu, bu husus dikkate alınmadan verilen kararda hukuka uyarlık bulunmadığı iddiasıyla kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ: Daire kararında belirtilen gerekçe ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı adına, Eskişehir ili Odunpazarı ilçesi … mahallesi … ada … parselde kayıtlı taşınmaza ilişkin tahakkuk ettirilen 2014 yılı yol harcamalarına katılma payının, kaldırılması istemiyle yapılan başvurunun reddine yönelik … tarih ve …. sayılı işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'nun “Harcamalara Katılma Payları” başlıklı Üçüncü Kısmı'nın “Yol Harcamalarına Katılma Payı” başlıklı 86. maddesinde, belediyelerce veya belediyelere bağlı müesseselerce, yeni yol açılması, mevcut yolların % 40 nispetinde veya daha fazla genişletilmesi, kaldırımsız ve bakımsız bulunan yolların, kaldırım veya parke kaldırım haline getirilmesi veya asfalt yapılması, kaldırım veya şose halindeki yolların da parke, beton veya asfalta çevrilmesi,

mevcut kaldırım veya parkelerin sökülüp yeniden düzenlenmesi şeklinde inşa, tamir ve genişletilmeye tabi tutulan yolların, iki tarafında bulunan veya başka bir yola çıkışı olmaması dolayısıyla bu yoldan yararlanan gayrimenkullerin sahiplerinden meclis kararı ile yol harcamalarına katılma payı alınabileceği, yolların kaldırımlar da dahil olmak üzere (15) metreden fazla genişliklerine düşen giderlerin, belediyelere ait olduğu harç payına konu teşkil etmeyeceği ifade edilmiş, aynı Kanun'un 89. maddesinde, harcamalara katılma paylarının, bir program dahilinde veya istek üzerine doğrudan doğruya yapılan işlerde,

bu hizmetler dolayısıyla yapılan giderlerin tamamı olduğu, şu kadar ki yapılacak giderlerin peşin ödendiği takdirde bu payların ilgililerden yüzde yirmi beş noksanı ile alınacağı, ancak bu tür hizmet giderlerinin Bayındırlık ve İskan Bakanlığı ile İller Bankası tarafından tespit edilen ve yayınlanan rayiç ve birim fiyatlara göre hesaplanan tutarları aşamayacağı ve harcamalara katılma paylarının bina ve arsalarda vergi değerinin yüzde 2'sini geçemeyeceği belirtilmiş, Kanun'un 90. maddesinde, yol harcamalarına katılma payının,

bu hizmetin yapıldığı yollardan faydalanan ilgili gayrimenkul sahipleri arasında ve 89. maddeye göre hesaplanan katılma payları toplamının, ilgili gayrimenkullerin vergi değerleri toplamına oranlanarak dağıtılması suretiyle hesaplanıp tahakkuk ettirileceği, 91. maddesinde, harcamalara katılma paylarının tahakkukunun, işler hangi ihale usulü ile yapılmış olursa olsun, hizmetin tamamlanarak halkın istifadesine sunulmuş olmasından sonra yapılacağı, ancak, yapılacak yazılı tebliğ ile verilecek süre içinde ilgililerin harcamalara katılma paylarını peşin ödemeyi kabul etmeleri halinde, bu payların,

kabule ilişkin yazılı başvuru tarihinden itibaren bir ay içinde tahakkuk ettirileceği, 92. maddesinde de, yukarıdaki maddelerde yazılı esaslar dairesinde hesaplanan payların, mükelleflerin soyadları, adları, adresleri ve kendilerine isabet eden pay miktarını gösteren ve mahiyetlerine göre mahalle, cadde ve sokak itibarıyla düzenlenecek tahakkuk cetvellerinin bir ay süre ile belediye ilan yerlerine asılması suretiyle ilan olunacağı düzenlenmiştir.

1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu'nun 29. maddesinde; "vergi değeri; a) Arsa ve araziler için, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun asgari ölçüde birim değer tespitine ilişkin hükümlerine göre takdir komisyonlarınca arsalar için her mahalle, ve arsa sayılacak parsellenmemiş arazide her köy için cadde, sokak veya değer bakımından farklı bölgeler, arazide her il veya ilçe için arazinin cinsi itibarıyla takdir olan birim değerlere göre, b) Binalar için,

Maliye ve Bayındırlık ve İskan Bakanlıklarınca müştereken tespit ve ilan edilecek bina metrekare normal inşaat maliyetleri ile ( a ) bendinde belirtilen esaslara göre bulunacak arsa veya arsa payı değeri esas alınarak 31. madde uyarınca hazırlanmış bulunan tüzük hükümlerinden yararlanılmak suretiyle hesaplanan bedeldir.

Vergi değeri, mükellefin başlangıç yılını takip eden yıldan itibaren her yıl vergi değerinin 213 sayılı Vergi Usul Kanunu hükümleri uyarınca aynı yıl için tespit edilen yeniden değerleme oranının yarısı nispetinde artırılması suretiyle bulunur." denilmektedir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden; yol harcamalarına katılma paylarının bu hizmetler dolayısıyla yapılan giderlerin tamamı olduğu, hizmet giderlerinin Bayındırlık ve İskan Bakanlığı ile İller Bankası tarafından tespit edilen ve yayınlanan rayiç ve birim fiyatlara göre hesaplanan tutarları aşamayacağı ve harcamalara katılma payının bina ve arsalarda vergi değerinin yüzde 2'sini geçemeyeceği, vergi değerinin ise; 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu'nun 29. maddesinde belirtilen değer olduğu anlaşılmaktadır.

Dosyanın incelenmesinden, davalı idarece sunulan belgelerden "yol harcamalarına katılma payının hesaplanması formülü (tretuvar)" başlıklı belgede, yol harcamalarına katılma payının hesabında "cadde ve sokak rayiç değeri" nin dikkate alındığı, uyuşmazlık konusu yol harcamalarına katılma payının hesabına ilişkin bir maliyet tablosunun ise dosya içeriğinde yer almadığı anlaşılmıştır.

Bu durumda, dava konusu işleme konu yol harcamalarına katılma payının hesabında dikkate alınan hizmet giderlerinin, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı ile İller Bankası tarafından tespit edilen ve yayınlanan rayiç ve birim fiyatlara göre hesaplanan tutarları aşıp, aşmadığı ve taşınmazın kayıtlı olduğu belediyeden işin yapıldığı yılda geçerli olan emlak vergi değerinin sorulması ve bildirilen değerin esas alınması suretiyle harcamalara katılma payının, emlak vergi değerinin %2'sini geçip geçmediğinin araştırılarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, bu şekilde bir araştırma yapılmadan yazılı gerekçe ile davanın reddine karar veren Vergi Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunu reddeden Bölge İdare Mahkemesi kararında isabet görülmemiştir.