Danıştay 9. Daire E.2021/3309 K.2023/4277

Dava konusu istem: Davacı adına tesis edilen … tarih ve … sayılı işlemin, 6183 sayılı Amme Alacakları Tahsili Usulü Hakkında Kanunun 9. maddesin uyarınca teminat istenilmesine ilişkin kısmının iptali istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:.

Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; olayda, davacı şirket hakkında … tarih ve …, …, …, … ve … sayılı vergi inceleme raporlarına istinaden düzenlenip, 21/01/2020 ve 22/01/2020 tarihlerinde tebliğ edilen ihbarnamelerin kaldırılması istemiyle Mahkemelerinin E:… ila … sayılı dosyalarında dava açıldığı, dava konusu teminat istenilmesine ilişkin işlemin vergi inceleme raporu düzenlenip, ihbarnameler tebliğ edildikten sonra, tesis edildiğinin anlaşıldığı,

6183 sayılı Amme Alacakları Tahsili Usulü Hakkında Kanun uyarınca, kamu alacağının güvenceye bağlanması amacıyla öngörülen teminat isteme, ihtiyati tahakkuk ve ihtiyati haciz kararlarının ise henüz tahakkuk etmemiş vergi ve cezalar hakkında uygulanabileceğinden, ihbarname düzenlenmesinden sonra davacı adına tesis edilen tesis edilen teminat istenilmesine ilişkin işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne, dava konusu işlemin teminat istenilmesine ilişkin kısmının iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: 6183 sayılı Amme Alacakları Tahsili Usulü Hakkında Kanunda vergi incelemesi tamamlandıktan sonra kamu alacağının güvence altına alınması için öngörülen yöntemlere başvurulamayacağı yolunda bir hüküm mevcut olmadığı gibi, incelemeye başlanıp, ilk hesapların yapılması üzerine henüz kesin olarak miktarı belli olmayan bir aşamada dahi kamu alacağının güvence altına alınması öngörülmüşken, inceleme tamamlanarak tarhiyat yapılması halinde bu müessesesinin uygulama alanı bulunmadığının kabul edilmesinin olanaklı olmadığı,

olayda teminat istenmesini gerektiren durumların varlığı yani vergi ziyaı cezası kesilmesini gerektiren hallerin mevcut olduğunun açık olduğu, nitekim tarh edilen vergi ve kesilen cezaların iptali istemiyle dava açıldığı ve bu davalarda kısmen kabul kısmen ret kararlarının verildiğinin görüldüğü,

bu durumda sözü geçen kararlar ile vergi borcu, davaların reddedilen kısmı itibariyle tahakkuk etmiş olsa dahi işlemin tesis edildiği tarih itibariyle, henüz vergi borcu tahakkuk etmediği için ihtiyati haciz, ihtiyati tahakkuk ve teminat istenmesi tedbirlerinin alınması tabii olduğundan, dava konusu teminat istenilmesi işlemini iptal eden vergi mahkemesi kararında yasal isabet görülmediği gerekçesiyle, davalı idarenin istinaf isteminin kabulüne, Vergi Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

6183 sayılı Amme Alacakları Tahsili Usulü Hakkında Kanunun 9. maddesi uyarınca vergi incelemesi devam ettiği durumlarda ilk hesaplamalara göre teminat istenebileceğinden, vergi inceleme raporları düzenlenip, ihbarnameler tebliğ edildikten sonra tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı iddiasıyla kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Yasal dayanaktan yoksun olan temyiz isteminin reddi gerektiği yolundadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ: Daire kararında belirtilen gerekçeyle Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı adına tesis edilen … tarih ve … sayılı işlemin, 6183 sayılı Amme Alacakları Tahsili Usulü Hakkında Kanunun 9. maddesi uyarınca teminat istenilmesine ilişkin kısmının iptali istenilmektedir.

İLGİLİ MEVZUAT

6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 13. maddesinin 1. bendinde; 9. madde gereğince teminat istenmesini mucip haller mevcut ise ihtiyati haczin, hiçbir müddetle mukayyet olmaksızın alacaklı amme iadesinin mahalli en büyük memurunun kararıyla, haczin ne suretle yapılacağına dair olan hükümlere göre derhal uygulanacağı kurala bağlanmış ve aynı Kanunun 9. maddesinde de; 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 344. maddesi uyarınca ceza kesilmesini gerektiren haller ile 359. maddesinde sayılan hallere temas eden bir amme alacağının salınması için gerekli muamelelere başlanılmış olduğu takdirde vergi incelemesine yetkili memurlarca yapılan ilk hesaplara göre belirtilen miktar üzerinden tahsil dairelerince teminat istenileceği düzenlenmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

6183 sayılı Kanunun kamu alacağının korunması ile ilgili hükümlerini kapsayan Birinci Kısmının İkinci Bölümünde yer alan teminat istenilmesi, ihtiyati haciz ve ihtiyati tahakkuk müesseseleri, henüz kamu alacağı olma niteliği kazanmamış vergi ve cezaların, tahakkuk ettikleri tarihte karşılaşılabilecek tahsil imkansızlığına bir önlem olarak öngörülmüştür. Dolayısıyla özel kanunlara göre henüz tahakkuk etmemiş vergi ve cezalar hakkında, kamu alacağının güvenceye bağlanması amacıyla öngörülen teminat isteme, ihtiyati tahakkuk ve ihtiyati haciz kararları alınarak uygulanması mümkündür. Tarh ve tebliği üzerine dava konusu edilmekle tahsili duran vergi ve cezalar hakkında bu yola başvurulması Kanun hükümlerine uygun bulunmamaktadır.

Dosyanın incelenmesinden, davacı şirket hakkında … tarih ve …, …, …, … ve … sayılı vergi inceleme raporları düzenlendiği ve anılan inceleme raporlarına istinaden düzenlenen ihbarnamelerin 21/01/2020 ve 22/01/2020 tarihlerinde davacı şirkete tebliğ edilmesinden sonra, 10/02/2020 tarihinde tesis edilen dava konusu … sayılı işlem ile 6183 sayılı Amme Alacakları Tahsili Usulü Hakkında Kanunun 13/1. maddesi uyarınca ihtiyati haciz kararı alındığından teminat gösterilmesi gerektiği hususunun davacıya bildirilmesi üzerine anılan işlemin teminat istenilmesine ilişkin kısmının iptali istemiyle işbu davanın açıldığı anlaşılmıştır.

Bu durumda, tarhiyat yapıldıktan sonra 6183 sayılı Amme Alacakları Tahsili Usulü Hakkında Kanunun 9. maddesi uyarınca teminat istenemeyeceğinden ve dava konusu işlemin ihbarname düzenlendikten sonra tesis edildiği görüldüğünden, davalı idarenin istinaf istemini kabul ederek, Vergi Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın reddine karar veren Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerekmektedir.

Nitekim, Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu tarafından görüşülmesi sonucunda verilen ve 12/12/2022 tarih ve 32011 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Danıştay İçtihadı Birleştirme Kurulunun 27/05/2022 tarih ve E:2021/6 K:2022/2 sayılı kararında.

Amme Alacakları Tahsili Usulü Hakkında Kanunun 13. maddesinin 1. bendinin atıfta bulunduğu 9. maddenin 1. fıkrasında belirtilen ve ihtiyati haciz kararı alınması için ön işlem mahiyetinde olan teminat tutarının belirlenmesi ve talep konusunda fiilen vergi incelemesini yapan inceleme elemanına yetki tanındığı, inceleme elemanının vergi incelemesini tamamlayıp vergi inceleme raporunu, tarhiyat yapacak olan vergi dairesine göndermekle bu hususlara ilişkin görev ve yetkilerinin sona erdiği,

istenecek teminat miktarını belirleme ve teminat istenmesi yönünde talepte bulunma yetkisini, incelemeyi yapan yetkili memurdan başkasının kullanması mümkün bulunmadığı gibi, inceleme elemanının da inceleme tamamlandıktan sonra bu yetkiyi artık kullanamayacağı belirtilmiş ve "vergi incelemesi sonuçlanıp tarhiyat yapıldıktan sonra borçlu hakkında Amme Alacakları Tahsili Usulü Hakkında Kanunun 13. maddesinin 1. bendine göre ihtiyati haciz işlemi tesis edilemeyeceği " yönünde içtihatların birleştirilmesine karar verilmiştir.