Danıştay 9. Daire E.2021/867 K.2023/4856

2-(DAVALI) ... Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, taraflarca temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Davacı adına, maliki olduğu taşınmazlara ilişkin olarak 2018/1. taksiti ile daha önceki dönemlere ilişkin olarak ödenen emlak vergilerinin iadesi ve 2018/2 taksitine ilişkin emlak vergilerinin kaldırılması istemiyle yapılan başvurunun zımnen reddine dair işlemin ve ... ada ... no'lu parselde kayıtlı taşınmaz için yapılan 2019 yılına ilişkin emlak vergisi tahakkukunun iptali ile ödenen tutarın iadesi istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E: ... K:... sayılı kararıyla; dava konusu işlemin; ... ada ... no'lu parselde kayıtlı bulunan taşınmaza ilişkin olarak 2013-2018, ... ada ... no'lu parselde kayıtlı bulunan taşınmaza ilişkin olarak da 2014-2018 yıllarında ödenen emlak vergilerinin iadesi talebinin reddine ilişkin kısmı yönünden.

1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu'nun (4/a) ve (14/a) maddelerinde Devlete ait binaların daimi olarak emlak vergisinden muaf olduğunun hükme bağlandığı, 2813 sayılı Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumunun Kuruluşuna İlişkin Kanun'un 5/10. maddesinde de kuruma ait malların Devlet malı sayılması ve Devlet mallarının da emlak vergisinden muaf olması nedeniyle yapılan emlak vergisi ödemeleri yönünden hukuka uyarlık görülmediği, dava konusu işlemin, ... ada ... no'lu parselde kayıtlı bulunan taşınmaza ilişkin olarak 2006-2012 yıllarında ödenen emlak vergilerine ilişkin kısmı yönünden;

olayda, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 114. maddesi gereğince vergiyi doğuran olayın gerçekleştiği 2006, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011 ve 2012 yıllarını takip eden yılın başından itibaren başlayan 5 yıllık zamanaşımı süresinin sırasıyla 31/12/2011, 31/12/2012, 31/12/2013, 31/12/2014, 31/12/2015, 31/12/2016 ve 31/12/2017 tarihlerinde dolduğu, bu tarihlerden sonra vergilendirme hatalarının düzeltilmesinin 213 Sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 126. maddesi gereğince mümkün olmadığı dikkate alınarak, 5 yıllık zamanaşımı süresinin dolmasından sonra 2018 yılı içerisinde düzeltme-şikayet başvurusunda bulunulduğu anlaşıldığından,

düzeltme zamanaşımı süreleri dolduktan sonra yapılan düzeltme başvurusunun reddine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı, 26999 ada 17 no'lu parselde kayıtlı bulunan taşınmazın 2019 yılına ait emlak vergisi tahakkukunun iptali talebinin.

Kanun hükmü gereği 2019 için tahakkuk eden bina vergisinin, 2019 yılı Ocak ayının başında yıllık tutarı itibarıyla tahakkuk ettiğinden, 01/01/2019 tarihinden itibaren 30 gün içinde açılmayan (19/02/2019 tarihinde açılan) davanın bu kısmının süreaşımı nedeniyle inceleme olanağı bulunmadığı gerekçesiyle kısmen kabulüne, kısmen reddine, kısmen süre aşımı yönünden reddine, ... ada ... no'lu parselde kayıtlı bulunan taşınmaza ilişkin 2013-2018,

... ada ... no'lu parselde kayıtlı bulunan taşınmaza ilişkin 2014-2018 yıllarında ödenen emlak vergilerinin iadesi talebinin reddine ilişkin işlemin iptaline ve bu dönemlere ilişkin ödenen vergilerin davacı tarafa iadesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu Vergi Mahkemesi kararının aynı gerekçe ve nedenlerle uygun görüldüğü dilekçede ileri sürülen iddiaların anılan kararın kaldırılmasını sağlayacak durumda bulunmadığı gerekçesiyle tarafların istinaf istemlerinin reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

DAVACININ İDDİALARI

2019 yılı tahakkukuna ilişkin kısım yönünden süre aşımı bulunduğu gerekçesiyle verilen ret kararının hukuka aykırı olduğu, zira idareye yapılan başvuruya altmış gün içinde cevap verilmemesi üzerine otuz gün içinde süresinde dava açıldığı, 2006 ila 2012 yıllarına ilişkin olarak beş yıllık zamanaşımı süresi dolduğu gerekçesiyle verilen ret kararının da hukuka aykırı olduğu, uyuşmazlıkta Türk Borçlar Kanununun uygulanması gerektiği ve anılan Kanunun 82. maddesine göre sebepsiz zenginleşmeden doğan taleplerde zamanaşımı süresinin on yıl olduğu iddialarıyla kararın aleyhe olan kısımlarının bozulması istenilmektedir.

DAVALININ İDDİALARI

Açılan davada idari merci tecavüzü bulunduğu yönündeki itirazlarının dikkate alınmadığı, davacı kurumun 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu'nda muafiyet tanınan idareler arasında yer almadığı, genel bütçeli idarelerin devlet tüzel kişiliği kapsamında bulunduğu, Emlak Vergisi kanununa göre devlet mallarına sağlanan daimi muafiyetin de devlet tüzel kişiliğini temsil eden genel bütçeli idareler için sözkonusu olabileceği iddialarıyla kararın aleyhe olan kısmının bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI

Tarafların savunması yasal dayanaktan yoksun olan temyiz isteminin reddi gerektiği yolundadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Davacı temyiz isteminin reddi, davalı temyiz isteminin ise kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı adına, maliki olduğu taşınmazlara ilişkin olarak 2018/1. taksiti ile daha önceki dönemlere ilişkin olarak ödenen emlak vergilerinin iadesi ve 2018/2 taksitine ilişkin emlak vergilerinin kaldırılması istemiyle yapılan başvurunun zımnen reddine dair işlemin ve ... ada ... no'lu parselde kayıtlı taşınmaz için yapılan 2019 yılına ilişkin emlak vergisi tahakkukunun iptali ile ödenen tutarın iadesi istemine ilişkindir.

İLGİLİ MEVZUAT

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 122'nci maddesinde, mükelleflerin, vergi muamelelerindeki hataların düzeltilmesini vergi dairesinden isteyebilecekleri. 124'üncü maddesinde de, vergi mahkemelerinde dava açma süresi geçtikten sonra yaptıkları düzeltme talepleri reddolunanların şikayet yolu ile Maliye Bakanlığına müracaat edebilecekleri açıklanmıştır.

Bu maddeler uyarınca düzeltilmesi vergi dairelerinden istenebilecek vergi hatası; aynı Kanun'un 116'ncı maddesinde, vergiye müteallik hesaplarda veya vergilendirmede yapılan hatalar yüzünden haksız yere fazla veya eksik vergi istenmesi veya alınması olarak tanımlanmış, 117'nci maddesinde, hesap hatalarının; matrah hataları, vergi miktarında hatalar ve verginin mükerrer istenilmesi.

118'inci maddesinde de, vergilendirme hatalarının; mükellefin şahsında hata, mükellefiyette hata, mevzuda hata ve vergilendirme veya muafiyet döneminde hata olduğu belirtilmiştir.

1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu'nun "Mükellef" başlıklı 3. ve 13. maddelerinde; bina ve arazi vergisinin, taşınmazın maliki, varsa intifa hakkı sahibi, her ikisi de yoksa taşınmaza malik gibi tasarruf edenler tarafından ödeneceği, "Daimi Muaflıklar" başlıklı 4/a ve 14/a maddelerinde özel bütçeli idarelere (mazbut vakıflar dahil), il özel idarelerine, belediyelere, köy tüzel kişiliğine, kanunla kurulan üniversitelere ve Devlete ait binaların, bina ve arazi vergisinden daimi olarak muaf olduğu, "Mükellefiyetin Başlaması ve Bitmesi" başlıklı 9. ve 19. maddelerinde; emlak vergisi mükellefiyetinin.

33 üncü maddenin (1) ilâ (7) numaralı fıkralarında yazılı vergi değerini tadil eden sebeplerin doğması halinde bu değişikliklerin vuku bulduğu tarihi, aynı maddenin (8) numaralı fıkrasında yazılı halde ise bu duruma bağlı olarak takdir işleminin yapıldığı tarihi, dört yılda bir yapılan takdir işlemlerinde takdir işleminin yapıldığı tarihi, muafiyetin sükut ettiği tarihi takip eden bütçe yılından itibaren başlayacağı kuralına yer verilmiştir.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun;

Kapsam başlıklı 2. maddesi; bu Kanun, merkezi yönetim kapsamındaki kamu idareleri, sosyal güvenlik kurumları ve mahallî idarelerden oluşan genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin,

3. maddesi:

a) Genel yönetim kapsamındaki kamu idareleri: Uluslararası sınıflandırmalara göre

belirlenmiş olan, merkezî yönetim kapsamındaki kamu idareleri, sosyal güvenlik kurumları ve mahallî idareleri,

b) Merkezî yönetim kapsamındaki kamu idareleri: Bu Kanuna ekli (I), (II) ve (III)

sayılı cetvellerde yer alan kamu idarelerini,

c) Düzenleyici ve denetleyici kurumlar: Bu Kanuna ekli (III) sayılı cetvelde yer alan

kurumları,

Bütçe türleri ve kapsamı başlıklı 12 maddesi: Genel yönetim kapsamındaki idarelerin bütçeleri; merkezî yönetim bütçesi, sosyal güvenlik kurumları bütçeleri ve mahallî idareler bütçeleri olarak hazırlanır ve uygulanır. Kamu idarelerince bunlar dışında herhangi bir ad altında bütçe oluşturulamaz.

Merkezî yönetim bütçesi, bu Kanuna ekli (I), (II) ve (III) sayılı cetvellerde yer alan

kamu idarelerinin bütçelerinden oluşur.

Genel bütçe: Devlet tüzel kişiliğine dahil olan ve bu Kanuna ekli (I) sayılı cetvelde yer

alan kamu idarelerinin bütçesidir.

Özel bütçe: bir bakanlığa bağlı veya ilgili olarak belirli bir kamu hizmetini yürütmek

üzere kurulan, gelir tahsis edilen, bu gelirlerden harcama yapma yetkisi verilen, kuruluş ve

çalışma esasları kanunla veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenen ve bu Kanuna ekli (II) sayılı cetvelde yer alan her bir kamu idaresinin bütçesidir.

Düzenleyici ve denetleyici kurum bütçesi: kanunla veya Cumhurbaşkanlığı

kararnamesiyle kurul, kurum veya üst kurul şeklinde teşkilatlanan ve bu Kanuna ekli (III)

sayılı cetvelde yer alan her bir düzenleyici ve denetleyici kurumun bütçesi olduğu .. yönünde hükümler içermektedir.

2813 sayılı Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumunun Kuruluşuna ilişkin Kanun'un 5. maddesinin 1. fıkrasında; Kanunlarla verilen görevleri yerine getirmek ve yetkileri kullanmak üzere kamu tüzel kişiliğini haiz, idarî ve mali özerkliğe sahip Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumunun kurulduğu, 11.fıkrasında; kurumun gelirlerinin her türlü vergi, resim ve harçtan muaf olduğu, kurumun para, evrak, dosya ve her çeşit mallarının devlet malı hükmünde olduğu ve haczedilemeyeceği, 13. fıkrasında; kurumun gelirlerinin her türlü vergi, resim ve harçtan muaf olduğu belirtilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Bölge İdare Mahkemesi kararının dava konusu işlemin, 2006 ila 2012 yıllarına ilişkin kısmı ile 2019 yılı tahakkukuna ilişkin hüküm fıkrasının dayandığı sebepler ve gerekçesi Dairemizce de uygun görülmüş olup, davacı tarafça ileri sürülen iddialar, temyize konu kararın bu hususlara ilişkin hüküm fıkrasının bozulmasını gerektirir nitelikte bulunmamıştır.

Bölge İdare Mahkemesi kararının, ... ada ... no'lu parselde kayıtlı bulunan taşınmaza ilişkin 2013-2018 yıllarında, ... ada ... no'lu parselde kayıtlı bulunan taşınmaza ilişkin ise 2014-2018 yıllarında ödenen emlak vergilerinin iadesi talebinin reddine ilişkin işlemin iptali ve bu dönemlere ilişkin ödenen vergilerin iadesine ilişkin kısmına yönelik davalı temyiz istemine gelince;

Yukarıda belirtilen mevzuat ile dosyadaki belgelerin değerlendirilmesinden; eski katma bütçeli idarelere ait kuruluş kanunlarında "devlet malı hükmündedir" ibaresine bu malların korunması amacıyla yer verildiği, vergi hukukunda, konuya değil kişi ve kurumlara uygulanan muafiyetin, emlak vergisi bakımından verginin konusu olabilecek taşınmaza değil, taşınmazın malikine tanındığı,

dolayısıyla verginin ödenmesinden sadece genel ve özel bütçe kapsamındaki idarelerin, belediyelerin, köy tüzel kişiliğinin, kanunla kurulan ünversitelerin muaf tutulacağı, Yasa'da sözü geçen "devlete ait bina ve araziler" ibaresinin devletin mülkiyetinde bulunan taşınmazları ifade ettiği ve bu taşınmazların tapuda Hazine adına tescil edildiği, davacı kurumun ise, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun I ve II sayılı cetvellerinde sayılan genel veya özel bütçeli idarelerden olmaması nedeniyle emlak vergisinden muaf tutulamayacağı anlaşılmaktadır.

Her ne kadar 5018 sayılı Kanun bakımından davacı kurumunda aralarında bulunduğu düzenleyici ve denetleyici kurumların I sayılı cetvelde yer alan genel bütçeli idareler ile II sayılı cetvelde yer alan özel bütçeli idarelerle birlikte merkezi yönetim bütçesi kapsamına dahil edildiği görülmekte ise de, 5018 sayılı Kanunda da idari ve mali statüleri nedeniyle, I ve II sayılı cetvelden farklı bir şekilde ayrı bir başlık altında düzenlendikleri, kuruluş kanunlarına göre de düzenleyici ve denetleyici kurumların;

kamu tüzel kişiliğini haiz, idari ve mali açıdan özerk kurumlar oldukları görüldüğünden, Emlak Vergisi Kanununda genel ve özel bütçeli idareler ile devlete ait mallar için getirilen emlak vergisi muafiyetinin davacı kurum yönünden uygulanma imkanı bulunmamaktadır.

Bu durumda, davacının maliki olduğu ... ada ... no'lu parselde kayıtlı bulunan taşınmaza ilişkin olarak 2013-2018 yıllarında, ... ada ... no'lu parselde kayıtlı bulunan taşınmaza ilişkin olarak da 2014-2018 yıllarında ödenen emlak vergilerinin iadesi talebinin reddine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığından davacı kurumun para, evrak, dosya ve her çeşit mallarının Devlet malı hükmünde olduğu ve Devlet mallarının da emlak vergisinden muaf olduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulü yolundaki Vergi Mahkemesi kararına karşı davalı tarafından yapılan istinaf başvurusunu reddeden Bölge İdare Mahkemesi kararının bu kısmında hukuka uyarlık bulunmamaktadır.