Danıştay 9. Daire E.2022/1149 K.2023/4705

Dava konusu istem: Davacı tarafından, İstanbul İli, Sarıyer İlçesi, … Mahallesi, … Pafta, … Ada ve … Parsel ile … Ada, … parselde kayıtlı taşınmazlar nedeniyle, ihtirazi kayıtla ödenen 2016 yılına ait toplam 1.681.903,92-TL tutarındaki emlak vergisi ve fer'ilerinin hatalı sokak birim değeri esas alınarak tahakkuk ettirildiğinden bahisle iadesi istemiyle yapılan düzeltme-şikayet başvurusunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali ve ödenen tutarın tecil faizi ile iadesi istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; davaya konu taşınmazlar yönünden tesis edilen emlak vergisi mükellefiyetine karşı açılan davada,. Bölge İdare Mahkemesi ...

Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E…., K…. sayılı kararı ile davanın kabulüne karar verildiği, bu haliyle mükellef olmayan davacı adına tahakkuk eden emlak vergilerinin mükellefin şahsında hata kapsamında değerlendirileceği de tartışmasız olduğundan, davacının mükellef kabul edilerek 2016 yılı için tahakkuk eden 1.681.903,92-TL emlak vergisi tahakkukunun iptali ve iadesi istemiyle yapılan düzeltme-şikayet başvurusunun reddine yönelik işlemde hukuki isabet görülmediği, 2019 yılı tahakkuklarının iptali istemi yönünden ise.

2019 yılı tahakkuklarına karşı daha önce ...

Vergi Mahkemesinin E…. sayılı dosyasında dava açıldığı ve davanın hali hazırda Danıştay nezdinde derdest olduğunun anlaşıldığı, derdestlik halinin varlığı nedeniyle aynı talebe ilişkin davanın bu kısmının esasının incelenmesi mümkün bulunmadığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, kısmen incelenmeksizin reddine, 1.681.903,92-TL emlak vergisinin tahsil tarihinden tarihinden itibaren işleyecek tecil faiziyle birlikte davacıya iadesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Uyuşmazlıkta, her ne kadar Mahkemece, anılan taşınmazlara ilişkin emlak vergisi mükellefiyet kaydının iptali istemiyle açılan davada;. Bölge İdare Mahkemesi ...

Vergi Dava Dairesinin … tarih E:…, K:… sayılı kararıyla davanın kabulüne karar verildiği, bu haliyle mükellef olmayan davacı adına tahakkuk eden emlak vergilerinin mükellefin şahsında hata kapsamında değerlendirileceği de tartışmasız olduğundan, davacının mükellef kabul edilerek 2016 yılı için tahakkuk eden 1.681.903,92-TL emlak vergisi tahakkukunun iptal ve iadesi istemiyle yapılan düzeltme-şikayet başvurusunun reddine yönelik işlemde hukuki isabet görülmediği gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmişse de, bu karara karşı davalı idarece yapılan yargılamanın yenilenmesi istemi üzerine, Dairelerinin … tarih ve E:.

K:… sayılı kararıyla anılan kararın kaldırıldığı ve davanın reddine karar verildiği, öte yandan davacı iddiaları çerçevesinde ortaya çıkan uyuşmazlığın, herhangi bir kuşku ya da hukuki tartışmaya meydan bırakmayacak şekilde nitelendirilebilecek açık bir vergi hatası kapsamında olmadığı, hukuki bir sorun niteliğinde olduğu,

diğer bir ifadeyle, ihtilafın çözümü maddi olayların ve mevzuatın değerlendirilmesi ve yorumunu gerektirmesi nedeniyle, uyuşmazlığın, düzeltme ve şikayet hükümleri kapsamında değerlendirilemeyeceği hususları birlikte değerlendirildiğinde dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davacı istinaf başvurusunun reddine, davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulü ile Mahkeme kararının kısmen kabule ilişkin kısmının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

İşbu temyize konu davanın konusunun; 2016 yılı emlak vergisi ve fer'ileri olduğu, dava dilekçesinin sonuç kısmında sehven 2019 ibaresine yer verildiği, bu nedenle 2019 yılı için hüküm kurulmasının hukuka aykırı olduğu, vergisi ihtilaflı taşınmazların malikinin hazine olduğu ve intifa hakkı sahibi olmadıkları, kesinleşen yargı kararlarına göre taşınmazların uzun cephesinin Kongre caddesi olduğu halde, Borsa İstanbul Caddesi esas alınarak hesaplanan emlak vergisinin hukuka aykırı olduğu iddialarıyla kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile usul ve yasaya aykırı olan Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı tarafından, İstanbul İli, Sarıyer İlçesi, … Mahallesi, … Pafta, … Ada ve … Parsel ile … Ada, … parsel'de kayıtlı taşınmazlar nedeniyle, ihtirazi kayıtla ödenen 2016 yılına ait toplam 1.681.903,92-TL tutarındaki emlak vergisi ve fer'ilerinin hatalı sokak birim değeri esas alınarak tahakkuk ettirildiğinden bahisle iadesi istemiyle yapılan düzeltme-şikayet başvurusunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali ve ödenen tutarın tecil faizi ile iadesi istemine ilişkindir.

İLGİLİ MEVZUAT

213 sayılı Vergi Usul Kanununun 116. maddesinde, vergi hatası vergiye müteallik hesaplarda veya vergilendirmede yapılan hatalar yüzünden haksız yere fazla veya eksik vergi istenmesi veya alınması biçiminde tanımlanmış, Kanunun 117. maddesinde, matrah hatası, vergi miktarında hata ve mükerrer vergi istenilmesi durumu hesap hataları olarak, 118. maddesinde de, mükellefin şahsında hata, mükellefiyette hata, mevzuda hata ve vergilendirme ve muafiyet döneminde hata ,vergi hataları kapsamına giren hususlar olarak sayılmıştır.

Yine aynı Kanunun 124. maddesinde, vergi mahkemesinde dava açma süresi geçtikten sonra yaptıkları düzeltme talepleri reddolunanların şikayet yolu ile Maliye Bakanlığına, bu madde gereğince il özel idare vergileri hakkında valiliğe ve belediye vergileri hakkında belediye başkanlığına müracat edebilecekleri ifade edilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarda yer verilen mevzuat hükümlerine göre, mükelleflerin vergi, resim ve harçların tarh, tahakkuk ve tahsili üzerine süresi içinde vergi mahkemesinde dava açma hakları bulunduğu gibi, tarhiyatta vergi hatası bulunduğunun iddia edilmesi halinde Vergi Usul Kanununun 116. ve müteakip maddelerine göre vergi alacağının doğduğu takvim yılını takip eden yılın başından başlayarak beş yıl içinde düzeltme ve şikayet yoluna başvurmak suretiyle vergi hatasının giderilmesini yetkili idari mercilerden istemek ve isteğin reddi halinde bu işleme karşı dava açma hakları da bulunmaktadır.

Dosyanın incelenmesinden, davacının 2016 yılı vergilerini ihtiraz kayıtla ödeyeceğine ilişkin 31/05/2016 tarihli dilekçesi üzerine birinci ve ikinci taksit ödeme süreleri içinde emlak vergilerinin ödendiği, akabinde 14/05/2019 tarihli dilekçesi ile davalı Belediyeye bağlı Mali Hizmetler Müdürlüğüne düzeltme başvurusunda bulunduğu, cevap verilmemesi üzerine 19/07/2019 tarihli dilekçesi ile davalı Belediye Başkanlığına şikayet başvurusunda bulunduğu zımnen reddi üzerine,

taşınmazların malikinin hazine olduğu ve intifa hakkı sahibi olmadıkları bu nedenle emlak vergisi mükellefi sayılmayacağı iddiasının yanı sıra, mükellef olduklarını kabul anlamına gelmemekle birlikte tahakkuk ettirilen verginin kesinleşmiş yargı kararlarına aykırı olarak, davalı idarece değeri on kat fazla olan "Borsa İstanbul Caddesi" birim değeri esas alınarak hesaplanmasının da hukuka aykırı olduğu iddialarıyla bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Davacı hakkında aynı taşınmazlar nedeniyle açılan davalarda emlak vergisi mükellefiyetinin 2014 yılında başlayacağı ve sözkonusu taşınmazlara ilişkin emlak vergisi hesabında ise taşınmazların en uzun cephesinin bulunduğu "Kongre Caddesi" birim değeri esas alınması gerektiği yönünde kesinleşmiş yargı kararları bulunduğu, bu doğrultuda 2014 yılı vergisine karşı açılan davanın Dairemizinin 27/01/2017 tarih ve E:2016/19296 K:2017/827 sayılı kararı, 2018 yılına ilişkin açılan davanın Dairemizinin 22/05/2020 tarih ve E:2020/2372 , K:2020/2329 sayılı kararı ile onanarak kesinleştiği, 2017 yılı için ise aynı gerekçeyle Dairemizin 29/03/2022 tarih ve E:2021/2955, K:2022/1050 sayılı bozma kararı verildiği görülmüştür.

Uyuşmazlıkta, emlak vergisi matrahının doğru sokak ve cadde rayicine göre belirlenmesi gerektiğinden, ihtilaflı döneme ilişkin taşınmazların vergilendirilmesinde esas alınacak cadde ve sokağın hangisi olduğu incelenerek ödenmesi gereken tutarın ne olduğuna ilişkin bir değerlendirme yapılmak suretiyle, yukarda yer verilen yargı kararları da dikkate alınarak bir karar verilmesi gerekirken, bu hususlarda inceleme yapılmaksızın açılan davayı yukarda yazılı gerekçeyle reddeden Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuka uyarlık görülmemiştir.

Öte yandan, davanın konusunun 2016 yılı emlak vergisi ve fer'ileri olduğu, dava dilekçesinin sonuç kısmında sehven 2019 yılı ibaresine yer verildiği, bunun haricinde hiçbir yerde 2019 yılının bahsi geçmediği, davacının 18/12/2019 tarihli cevaba cevap dilekçesinde de, dava konusunun 2016 yılı vergilerine ilişkin olduğu, 2019 yılıyla ilgili bir talepleri bulunmadığı bu hususun yazım hatasından (6-9) kaynaklandığı yönündeki beyanları dikkate alınmaksızın, Vergi Mahkemesince 2019 yılı için hüküm kurularak, bu kısım yönünden incelenmeksizin ret yönünde verilen karara yönelik davacı istinaf başvurusunun reddinde de hukuka uyarlık bulunmayıp, yeniden verilecek kararda bu hususta da yeniden karar verilmesi gerekmektedir.