Danıştay 9. Daire E.2022/2151 K.2022/5809

Dava konusu istem: Davacı adına … tarih ve … sayılı iki nolu ihbarnameye konu 379,606,69-TL tutarındaki haksız çıkma zammının iptali istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:. Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararıyla; davacı adına vergi borçlarının tahsil amacıyla düzenlenen … tarih ve … sayılı ödeme emrinin iptali istemiyle açılan davanın süre aşımı yönünden reddine ilişkin Mahkemelerinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararına yönelik istinaf başvurusunu reddeden. Bölge İdare Mahkemesi.

Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının Danıştay Dokuzuncu Dairesinin 16/09/2020 tarih ve E:2018/2110, K:2020/3791 sayılı kararı ile onanarak kesinleştiği, davalı idarece ödeme emri tutarı üzerinden % 10 oranında haksız çıkma zammı hesaplanarak dava konusu iki nolu ihbarnameye konu haksız çıkma zammının davacıya tebliği üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı, haksız çıkma zammının dayağını teşkil eden davanın süre yönünden reddine ilişkin karar verilmiş olduğu, anılan ödeme emrinin 6183 sayılı Kanunun 58. maddesinde sayılan itiraz nedenleri yönünden esasa ilişkin hukuka uygunluk denetiminin yapılmadığı,

söz konusu kararda davacının iddialarında haklılığının veya haksızlığının tespitine esas olacak bir hükme yer verilmediği ve dolayısıyla haksız çıkma zammının istenmesini gerektirir şartlar somut olayda oluşmadığı anlaşıldığından, ödeme emrinin iptali istemiyle açılan davada, davacının haksız çıktığından bahisle 6183 sayılı Kanunun 58. maddesi uyarınca salınan haksız çıkma zammında hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne, dava konusu haksız çıkma zammının iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu Vergi Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idarece düzenlenen ödeme emrinin iptali istemiyle açılan davanın Danıştay'ın kesin kararıyla davacı taraf aleyhine kesinleştiği, bu nedenle mahkeme kararının ve bu karara bağlı 6183 sayılı Kanun'un 58.maddesi hükmün tatbiki zorunluluğunun doğduğu, bu safhada yasa koyucu tarafından kararın esas yönünden veya usul yönünden verilmiş olması gibi bir ayrım söz konusu olmadığı iddialarıyla kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Yasal dayanaktan yoksun olan temyiz isteminin reddi gerektiği yolundadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin; Anayasa Mahkemesi'nin 02/08/2022 tarih ve 31911 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan 21/04/2022 tarih ve E:2021/119,K:2022/48 sayılı kararı ile haksız çıkma zammını düzenleyen 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un 58. maddesinin 5. fıkrası iptal edildiğinden, bu gerekçeyle reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı adına … tarih ve … sayılı iki nolu ihbarnameye konu 379,606,69-TL tutarındaki haksız çıkma zammının iptali istenilmektedir.

İLGİLİ MEVZUAT

6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un 55. maddesinde; amme alacağını vadesinde ödemeyenlere 15 gün içinde borçlarını ödemeleri veya mal bildiriminde bulunmaları lüzumunun bir ödeme emri ile tebliğ olunacağı, 58. maddesinin 1. fıkrasında; kendisine ödeme emri tebliğ olunan şahsın, böyle bir borcu olmadığı veya kısmen ödediği veya zamanaşımına uğradığı hakkında tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde dava açabileceği; 5. fıkrasında da itirazda tamamen veya kısmen haksız çıkan borçludan, hakkındaki itirazın reddolunduğu miktardaki amme alacağının % 10 zamla tahsil edileceği kurala bağlanmıştır.

Anılan Kanun'un 58. maddesinin 5. fıkrasının Anayasa'ya aykırı olduğu iddiasıyla itiraz yolu ile Anayasa Mahkemesine başvuru yapılmış, Anayasa Mahkemesinin 02/08/2022 tarih ve 31911 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan 24/04/2022 günlü, E:2021/119, K:2022/48 sayılı kararı ile 6183 sayılı Kanun'un 1. maddesinin 5. fıkrasının iptaline karar verilmiştir.

2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın "Anayasaya aykırılığın diğer mahkemelerde ileri sürülmesi" başlıklı 152. maddesinde şu kurallara yer verilmiştir:

"Bir davaya bakmakta olan mahkeme, uygulanacak bir kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin hükümlerini Anayasaya aykırı görürse veya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varırsa, Anayasa Mahkemesinin bu konuda vereceği karara kadar davayı geri bırakır.

Mahkeme, Anayasaya aykırılık iddiasını ciddi görmezse bu iddia, temyiz merciince esas hükümle birlikte karara bağlanır.

Anayasa Mahkemesi, işin kendisine gelişinden başlamak üzere beş ay içinde kararını verir ve açıklar. Bu süre içinde karar verilmezse mahkeme davayı yürürlükteki kanun hükümlerine göre sonuçlandırır. Ancak, Anayasa Mahkemesinin kararı, esas hakkındaki karar kesinleşinceye kadar gelirse, mahkeme buna uymak zorundadır.

Anayasa Mahkemesinin işin esasına girerek verdiği red kararının Resmî Gazetede yayımlanmasından sonra on yıl geçmedikçe aynı kanun hükmünün Anayasaya aykırılığı iddiasıyla tekrar başvuruda bulunulamaz."

"Anayasa Mahkemesinin kararları" başlıklı 153. maddesinde ise şu kurallara yer verilmiştir:

"Anayasa Mahkemesinin kararları kesindir. İptal kararları gerekçesi yazılmadan açıklanamaz.

Anayasa Mahkemesi bir kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin tamamını veya bir hükmünü iptal ederken, kanun koyucu gibi hareketle, yeni bir uygulamaya yol açacak biçimde hüküm tesis edemez.

Kanun, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi veya Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü ya da bunların hükümleri, iptal kararlarının Resmî Gazetede yayımlandığı tarihte yürürlükten kalkar. Gereken hallerde Anayasa Mahkemesi iptal hükmünün yürürlüğe gireceği tarihi ayrıca kararlaştırabilir. Bu tarih, kararın Resmî Gazetede yayımlandığı günden başlayarak bir yılı geçemez.

İptal kararının yürürlüğe girişinin ertelendiği durumlarda, Türkiye Büyük Millet Meclisi, iptal kararının ortaya çıkardığı hukuki boşluğu dolduracak kanun (…) teklifini öncelikle görüşüp karara bağlar.

İptal kararları geriye yürümez.

Anayasa Mahkemesi kararları Resmî Gazetede hemen yayımlanır ve yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını, gerçek ve tüzelkişileri bağlar."

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Olayda, davacı tarafından, adına düzenlenen iki nolu ihbarnameye konu 379,606,69-TL haksız çıkma zammının iptali istemiyle açılan davayı, haksız çıkma zammının istenmesini gerektirir şartlar somut olayda oluşmadığı gerekçesiyle kabul eden Vergi Mahkemesi kararına karşı davalı idare tarafından yapılan istinaf başvurusu üzerine dosyayı inceleyen. Bölge İdare Mahkemesi.

Vergi Dava Dairesince, 30/09/2021 tarihli ara karar ile, dava konusu uyuşmazlığa uygulanacak 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un 58. maddesinin 5. fıkrasının Anayasa'ya aykırı olduğu iddiasıyla Anayasa Mahkemesine gönderilmesine ve yukarıda yer alan hüküm uyarınca dosyanın Anayasa Mahkemesine gelişinden itibaren beş ay süreyle beklenilmesine karar verildiği, Anayasa Mahkemesi kayıtlarına 05/11/2021 tarihinde girdiği anlaşılan başvurunun beş aylık süre içerisinde sonuçlandırılmaması üzerine yürürlükteki mevzuta göre değerlendirme yapan.

Bölge İdare Mahkemesi. Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararıyla davalı idarenin istinaf başvurusunun reddine karar verildiği anlaşılmıştır.

Anılan karar, davalı idare tarafından 03/05/2022 tarihli dilekçe ile temyiz edilmiş, temyiz incelemesi devam ederken Dairemizin kayıtlarına 31/08/2022 tarihinde giren 05/08/2022 tarihli yazı ve ekinde de dosyaya sunulan ve iş bu dosyada Bölge İdare Mahkemesince Anayasaya aykırılık iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurulması sonucu 21/04/2022 tarih ve E:2021/119, K: 2022/48 sayılı Anayasa Mahkemesi kararı ile, 6183 sayılı Kanun'un 58. maddesinin 5. fıkrası Anayasaya aykırı olduğu gerekçesiyle iptal edilmiştir.

İtiraz yoluyla yapılan başvuru üzerine verilen Anayasa Mahkemesi kararının itiraz başvurusuna konu yargılamaya etkisi yukarıda yer verilen Anayasa'nın 152. maddesinin üçüncü fıkrasında özel olarak düzenlenmiştir. Bu düzenlemeye göre itiraz başvurusuna konu yargılamada verilen esas hakkındaki karar kesinleşinceye kadar Anayasa Mahkemesi kararının gelmesi halinde davaya bakan mahkemenin iptal kararına uyması zorunludur. Dolayısıyla anılan Anayasa Mahkemesi iptal kararının bu Anayasa kuralı doğrultusunda uyuşmazlıkta uygulanması gerektiği noktasında tereddüt bulunmamaktadır.

Temyizen incelenen uyuşmazlıkta, dava konusu işlemin dayanağını oluşturan haksız çıkma zammına ilişkin kuralın Anayasa Mahkemesinin yukarıda anılan kararıyla iptal edildiği ve bu kararın da Resmi Gazete'de yayımlandığı anlaşıldığından; Anayasa'ya aykırılığı nedeniyle iptal edilmiş olan düzenlemeye dayanılarak davacı hakkında tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığndan, davayı kabul eden Vergi Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunu yukarıda belirtilen gerekçeyle reddeden Bölge İdare Mahkemesi kararında sonucu itibarıyla isabetsizlik görülmemiştir.