Danıştay 9. Daire E.2022/2583 K.2023/3692

Dava konusu istem: Toplu Konut İdaresi Başkanlığı tarafından ihale edilen ve davacı şirketin uhdesinde kalan … ihale kayıt numaralı "Rize İli, Çamlıhemşin İlçesi, Kaplıca (Ayder) Mahallesi, Ayder Yenileme ve Koruma Projesi, Kapalı Otopark İnşaatları ile Altyapı ve Çevre Düzenlemesi İşi"ne ilişkin mahsuben tahsil edilen 1.166.364,65-TL ihale kararı ile 1.943.257,80-TL sözleşme damga vergisinin iadesi talebiyle yapılan düzeltme şikayet başvurusunun reddine ilişkin … tarih ve … sayılı işlemin iptali ile ödenen tutarın tecil faiziyle iadesi istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:. Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla.

488 sayılı Damga Vergisi Kanunu'nun ilgili maddeleri ile 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun'un olay tarihinde yürürlükte bulunan 7/9.maddesi ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 116 ve devamı maddelerinin birlikte değerlendirilmesinden,dava konusu faaliyetin istisna kapsamında değerlendirilmesi halinde uyuşmazlıkta vergi hatası bulunduğunun da kabulü gerektiği sonucuna ulaşıldığı;olayda, davacı şirketin üstlendiği yapım işine ilişkin olarak gerek sözleşmede gerekse idari şartnamede söz konusu işe konu alanın 6306 sayılı Kanun kapsamında bulunduğuna,

dolayısıyla da anılan yapım işine ilişkin kağıtların damga vergisine tabi olmadığına ilişkin herhangi bir açıklama bulunmadığı, ancak, dava dilekçesi ekinde yer alan, ihale makamı olan Toplu Konut İdaresi Başkanlığı'nın 05/05/2021 tarihli yazısından ihale konusu yapım işine ilişkin alanın 08/04/2021 tarihinde 6306 sayılı Kanun kapsamında ilan edilen rezerv yapı alanı sınırları içerisine alındığı ve ihaleye konu işin bu tarih itibariyle halen devam ettiğinin görüldüğü, ihale sürecinin davacı şirket açısından ihale edilen yapım işinin tamamlanması,

ihale makamı açısından ise işin teslim alınması ve ihale tutarının tamamının ödenmesiyle sonuçlanacağı, ihalenin tüm aşamalarının bir bütünlük arz ettiği, kanun koyucu tarafından 6306 sayılı Kanun kapsamına giren işe ilişkin istisna getirildiği hususu birlikte dikkate alındığında, yapım işine konu alanın ihale tarihinden sonra ancak ihaleye ilişkin yapım işi devam ederken 6306 sayılı Kanun kapsamına alınmasının Kanun'da yer verilen istisna hükmüne bir etkisinin olmadığı, vergiyi doğuran olayın gerçek mahiyetinin esas olduğu, dolayısıyla da dava konusu işe ilişkin sözleşmenin hem ihale kararı hem de sözleşme damga vergisinden istisna olduğu,

mahsuben tahsil edilen vergilerin vergilendirme hatası kapsamında bulunduğu sonucuna varıldığından dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne, dava konusu işlemin iptaline, tahsil edilen 1.166.364,65-TL ihale kararı ile 1.943.257,80-TL sözleşme damga vergisinin tahsil tarihinden düzeltme fişinin davacıya tebliğ tarihine kadar hesaplanacak tecil faizi ile birlikte davacıya iadesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 116 ve devamı maddeleri birlikte değerlendirildiğinde, düzeltme isteme hakkı doğuran hataların, yorum tekniklerine başvurmadan ilk bakışta anlaşılabilecek açıklıktaki vergilendirme yanlışlıkları olduğu sunucuna ulaşıldığı; olayda, ihale karar tarihi olan 23/09/2019 ve sözleşmenin imzalandığı 11/10/2019 tarihlerinde damga vergisine konu kağıtların, 6306 sayılı Kanun kapsamında yapılan bir işleme ilişkin olmadığı,

ihalenin ve sözleşmenin hukuken tekemmülü ve vergiyi doğuran olayın gerçekleşmesinden çok sonra 08/04/2021 tarihinde yapım işine ilişkin alanın 6306 sayılı Kanun kapsamında rezerv yapı alanı olarak ilan edilmesinin damga vergisi tahakkuk eden ve ödenen kağıtların mahiyetini değiştirip değiştirmeyeceği ve bu durumun vergi hatası kapsamında kabul edilip edilmeyeceği hususunun hukuki bir ihtilaf niteliğinde olduğu,

dolayısıyla 213 sayılı Kanun'un 117 ve 118.maddelerinde düzenlenen vergiye müteallik hesaplarda veya vergilendirmede yapılan hata kapsamında değerlendirilebilecek bir vergi hatasının bulunmadığı sonucuna ulaşıldığından ortada vergi hatası,dava konusu işlemde de hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulüne, kararın kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Dava konusu işin 6306 sayılı Kanun'un amacını gerçekleştirmeye yönelik olduğu, dava konusu alanın da anılan Kanun kapsamında ilan edilen rezerv yapı alanı sınırları içerisinde bulunduğu,dolayısıyla damga vergisinden istisna olması gerektiği iddialarıyla kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Yasal dayanaktan yoksun olan temyiz isteminin reddi gerektiği yolundadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Toplu Konut İdaresi Başkanlığı tarafından ihale edilen ve davacı şirketin uhdesinde kalan … ihale kayıt numaralı "Rize İli, Çamlıhemşin İlçesi, Kaplıca (Ayder) Mahallesi, Ayder Yenileme ve Koruma Projesi, Kapalı Otopark İnşaatları ile Altyapı ve Çevre Düzenlemesi İşi"ne ilişkin mahsuben tahsil edilen 1.166.364,65-TL ihale kararı ile 1.943.257,80-TL sözleşme damga vergisinin iadesi talebiyle yapılan düzeltme şikayet başvurusunun reddine ilişkin … tarih ve … sayılı işlemin iptali ile ödenen tutarın tecil faiziyle iadesi istenilmektedir.

İLGİLİ MEVZUAT

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 3 üncü maddesinin (B) fıkrasında; vergilendirmede vergiyi doğuran olayın ve bu olaya ilişkin muamelelerin gerçek mahiyetinin esas olduğu,488 sayılı Damga Vergisi Kanunu'nun 1. maddesinde; bu Kanuna ekli (1) sayılı tabloda yazılı kağıtların damga vergisine tabi olacağı, "bu Kanundaki kağıtlar" teriminin, yazılıp imzalanmak veya imza yerine geçen bir işaret konmak suretiyle düzenlenen ve herhangi bir hususu ispat veya belli etmek için ibraz edilebilecek olan belgeler ile elektronik imza kullanılmak suretiyle manyetik ortamda ve elektronik veri şeklinde oluşturulan belgeleri ifade edeceği, 3.maddesinde;

damga vergisinin mükellefinin kağıtları imza edenler olduğu, 10. maddesinde; damga vergisinin nispi veya maktu olarak alınacağı, nispi vergide, kağıtların nev'i ve mahiyetlerine göre, bu kağıtlarda yazılı belli paranın, maktu vergide kağıtların mahiyetlerinin esas alınacağı, "belli para" teriminin, kağıtların ihtiva ettiği veya bunlarda yazılı rakamların hasıl edeceği parayı ifade ettiği, aynı Kanuna ekli (1) sayılı tabloda "Damga Vergisine Tabi Kağıtlar" başlığı altında akitlerle ilgili alt başlıklı bölümün A/1 bendinde; mukavelenamelerin damga vergisine tabi olduğu kurala bağlanmıştır.

6306 sayılı Kanun'un vergi ve harç istisnası ile ilgili 7.maddenin 9.fıkrasında 7153 sayılı Kanunla yapılan ve 10/12/2018 tarihinden itibaren geçerli olan değişiklikle; “Bu Kanun uyarınca yapılacak olan ve Bakanlık, TOKİ, İller Bankası Anonim Şirketi, İdare ve dönüşüme konu yapıların inşası işini yüklenen müteahhit ile malik ve en az bir yıldır kiracı veya sınırlı ayni hak sahibi olarak riskli yapıyı kullanan gerçek kişiler veya özel hukuk tüzel kişilerinden birinin taraf olduğu;

a) Bu Kanun kapsamındaki taşınmazların dönüşüme (“yapıların dönüşüme” ibaresi 04/07/2019 tarihli ve 7181 sayılı Kanunla “taşınmazların dönüşüme” şeklinde değiştirilmiş) tabi tutulmadan önce ilk satışı, devri, tescili ve ipotek tesis edilmesi işlemleri ile bu Kanun kapsamında yapılacak uygulamalar neticesinde meydana gelen yeni yapıların malik, işi yüklenen müteahhit ve en az bir yıldır kiracı veya sınırlı ayni hak sahibi olarak riskli yapıyı kullanan gerçek kişiler veya özel hukuk tüzel kişilerine ilk satışı, devri, tescili ve ipotek tesis edilmesi işlemleri,

b) Bu Kanun kapsamındaki bir yapıdan dolayı, bu Kanun kapsamındaki parsellerde veya alanlarda veya söz konusu parsel ve alanların dışındaki parsellerde yeni bir yapı yapılması ya da mevcut bir yapının satın alınması veya ipotek tesis edilmesi işlemleri,

c) Kanun kapsamında yapılacak uygulamalar neticesinde meydana gelen yeni yapıların işi yüklenen müteahhit, Bakanlık, TOKİ, İller Bankası Anonim Şirketi, İdare ve bunların iştirakleri tarafından gerçekleştirilecek ilk satışı, devri, tescili ve ipotek tesis edilmesi işlemleri ile bu bentlerde belirtilen yapıların dönüşümüne ilişkin olarak Kanun uyarınca yapılacak diğer işlemler noter harcı, tapu harcı, belediyelerce alınan ücret ve harçlardan, veraset ve intikal vergisi, döner sermaye ücreti ve diğer ücretlerden, bu işlemler nedeniyle düzenlenecek kâğıtlar,

resmî dairelerin mal ve hizmet alımlarına ilişkin ödemeler sebebiyle düzenlenen kâğıtlar da dahil olmak üzere damga vergisinden, bu Kanun kapsamındaki yapıların maliklerine ve malik olmasalar bile bu yapılarda kiracı veya sınırlı ayni hak sahibi olarak en az bir yıldır ikamet ettiği veya bunlarda işyeri bulunduğu tespit edilenlere bu amaçlarla kullandırılan krediler dolayısıyla lehe alınacak paralar, banka ve sigorta muameleleri vergisinden istisnadır.

Bu Kanun kapsamındaki iş, işlem ve uygulamalar, Bakanlık, TOKİ, İller Bankası Anonim Şirketi ve İdarenin, sermayesinin yarısından fazlasına sahip oldukları şirketleri tarafından yürütülüyor ise, bu şirketlerce yapılan iş, işlem ve uygulamalarda da bu fıkrada belirtilen vergi, harç ve ücret muafiyetleri uygulanır.” hükmü getirilmiştir.

Diğer yandan, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 116. maddesinde; vergiye ilişkin hesaplarda veya vergilendirmede yapılan hatalar yüzünden haksız yere fazla veya eksik vergi istenmesi veya alınmasının vergi hatası olduğu belirtilmiş, vergilendirme hatalarını düzenleyen 118/3. maddesinde ise; açık olarak vergi mevzuuna girmeyen veya vergiden müstesna bulunan gelir , servet, madde, kıymet, evrak ve işlemler üzerinden vergi istenmesi veya alınmasının mevzuda hata olduğu belirtilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyanın incelenmesinden, dava konusu "Rize İli, Çamlıhemşin İlçesi, Kaplıca (Ayder) Mahallesi, Ayder Yenileme ve Koruma Projesi, Kapalı Otopark İnşaatları ile Altyapı ve Çevre Düzenlemesi İşi"ne ilişkin ihale karar tarihinin 23/09/2019, sözleşme tarihinin ise 11/10/2019 olduğu, anılan işe ilişkin alanın söz konusu yapım işi devam ederken 08/04/2021 tarihinde 6306 sayılı Kanun kapsamında ilan edilen rezerv yapı alanı sınırları içerisine alındığı anlaşılmıştır.

Her ne kadar Bölge İdare Mahkemesince; olayda, ihale kararı tarihi ve sözleşmenin imzalandığı tarihte damga vergisine konu kağıtların, 6306 sayılı Kanun kapsamında yapılan bir işleme ilişkin olmadığı, ihalenin ve sözleşmenin hukuken tekemmülü ve vergiyi doğuran olayın gerçekleşmesinden çok sonra yapım işine ilişkin alanın anılan Kanun kapsamında rezerv yapı alanı olarak ilan edilmesinin damga vergisi tahakkuk eden ve ödenen kağıtların mahiyetini değiştirip değiştirmeyeceği ve bu durumun vergi hatası kapsamında kabul edilip edilmeyeceği hususunun hukuki bir ihtilaf niteliğinde olduğu,

dolayısıyla 213 sayılı Kanun'un 117 ve 118.maddelerinde kapsamında değerlendirilebilecek bir vergi hatasının bulunmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne dair Vergi Mahkemesi kararına karşı davalı tarafından yapılan istinaf başvurusunun kabulüne karar verilmiş ise de; dava konusu yapım işine ilişkin alanın 6306 sayılı Kanun kapsamında rezerv yapı alanı olarak ilan edilen bölgede bulunduğu ve bu tarih itibariyle yapım işinin halen devam ettiği hususlarında taraflar arasında ihtilaf bulunmadığı, vergiyi doğuran olayın gerçek mahiyetinin esas olduğu,

söz konusu alanın ihale kararı ve sözleşmenin imzalandığı tarihten sonra rezerv yapı alanına dahil edilmesinin ihale ve sözleşme aşamasıyla bütünlük arzeden dava konusu işin rezerv yapı alanında yapıldığı gerçeğini değiştirmeyeceği, istisna hükmünün uygulanmasına da bir etkisinin olmadığı ve olayda alınmaması gereken verginin tahsil edilmesi suretiyle hukuki değerlendirmeyi gerektirmeyecek açıklıkta bir vergilendirme hatası bulunduğu görüldüğünden davanın kabulüne dair Vergi Mahkemesi kararına karşı davalı tarafından yapılan istinaf başvurusunun yukarıda belirtilen gerekçeyle kabulüne,kararın kaldırılmasına,

davanın reddine karar veren Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuka uyarlık bulunmamaktadır.