Danıştay 9. Daire E.2022/3144 K.2022/4636

Dava konusu istem: Davacı tarafından, 05/04/2021 tarihli borç döküm listesi ile öğrenilen 1997 ila 2013 yıllarına ilişkin çeşitli vergi borçlarının kaldırılması istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:.

Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; uyuşmazlıkta, dava konusu borç döküm listesi içeriğindeki kamu alacaklarına ait ödeme emirleri ve tebliğ alındılarının 19/03/2020 tarihli Ayıklama ve İmha İşlerine Tabi Tutulan Evraklara ait komisyon tutanağı düzenlenerek imha edildiği, söz konusu belgelerin davalı idarece sunulamadığı, bu durumda, dava konusu borç döküm listesi içeriği amme alacaklarının usulüne uygun şekilde davacıya tebliğ edilerek kesinleştiği ve takip süreci tamamlanmış bir kamu alacağının varlığının idarece ispatlanamadığı,

yazılı yargılama usulünde belgenin tevsik ettiği konularda kanıtlama yükümlülüğünün yerine getirilmediği görüldüğünden dava konusu alacaklarda hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle davanın kabulüne, dava konusu vergi borçlarının kaldırılmasına karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Mükelleflerin vergi idaresine olan borçlarını gösterir bilgilendirici mahiyette olan borç döküm listesinin, tek başına kişinin hukuki durumunda bir değişiklik meydana getirmemesi nedeniyle idari davaya konu edilebilecek kesin ve icrai nitelikte bir işlem olmadığı,

ayrıca ilgililer borç döküm listesi veya başkaca şekillerde öğrendikleri icrai nitelikli işlemlere karşı dava açılabileceği gibi, zamanaşımına uğradığı iddiasıyla vergi ve cezalara yapılan başvurularının reddi işlemlerine karşı dava açılabileceğinden, davalı idareye başvuru yapılmaksızın veya ihbarname, ödeme emri, haciz vs. gibi vergisel işlemler dava konusu edilmeksizin açılan işbu davanın incelenmeksizin reddi gerektiği, aksi yöndeki mahkeme kararının hukuka aykırı olduğu sonucuna varıldığı gerekçesiyle davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulüne, mahkeme kararının kaldırılarak davanın incelenmeksizin reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Uyuşmazlığa konu vergi borçlarının zamanaşımına uğradığı iddiasıyla kararın bozulması istenilmektedir

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Yasal dayanaktan yoksun olan temyiz isteminin reddi gerektiği yolundadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: Dosyanın tekemmül ettiği görüldüğünden, yürütmenin durdurulması istemi hakkında karar verilmeyerek işin esasına geçildi:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı tarafından, 05/04/2021 tarihli borç döküm listesi ile öğrenilen 1997 ila 2014 yıllarına ilişkin çeşitli vergi borçlarının kaldırılması istenilmektedir.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesinin 3. fıkrasında, ilk incelemede dava dilekçelerinin sırasıyla, (a) görev ve yetki, (b) idari merci tecavüzü, (c) ehliyet, (d) idari davaya konu olabilecek kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı, (e) süre aşımı, (f) husumet ve (g) 3. ve 5. maddelere uygun olup olmadıkları yönlerinden inceleneceği hükmüne yer verilmiş; aynı Kanunun 15. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde, belirtilen hususlarda Kanuna aykırılık görülürse, 14. maddesinin 3. fıkrasının (c), (d) ve (e) bentlerinde yazılı hallerde davanın reddedileceği kurala bağlanmıştır.

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 377. maddesinde, mükellefler ve kendisine vergi cezası kesilenlerin, tarh edilen vergilere ve kesilen cezalara karşı vergi mahkemesinde dava açabilecekleri; 378. maddesinde ise vergi mahkemesinde dava açabilmek için verginin tarh edilmesi, cezanın kesilmesi, tadilat ve takdir komisyonları kararlarının tebliğ edilmiş olması, tevkif yoluyla alınan vergilerde istihkak sahiplerine ödemenin yapılmış ve ödemeyi yapan tarafından verginin kesilmiş olması gerektiği hükme bağlanmıştır. Bu düzenlemelere göre, idari mercilerce tesis edilmiş, kişilerin hukuksal durumlarında değişiklik yaratan kesin ve yürütülmesi zorunlu işlemler idari davaya konu edilebilmektedir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyanın incelenmesinden, davacı adına 1997 ila 2013 yıllarına ilişkin olarak dava dilekçesi ekinde sunulan borç dökümünde yer alan gelir vergisi, gelir geçici vergisi, katma değer vergisi, gelir stopaj vergisi, özel usulsüzlük cezası ve damga vergilerinin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır. Kural olarak, mükelleflerin borçlarını gösteren ve bilgilendirici mahiyette olan ve borç döküm listesi ve benzeri adlarla isimlendirilen işlemlerin tek başına kişinin hukuki durumunda bir değişiklik meydana getirmemesi nedeniyle idari davaya konu olabilecek kesin ve icrai nitelikte bir işlem mahiyetinde olmadıkları esastır.

Bununla birlikte,. Vergi Mahkemesinin 20/20/2021 ve 24/11/2021 tarihli ara kararlarıyla davalı idareden davaya konu borç detay listesinde yer alan alacaklara ilişkin ödeme emirleri ve davacıya tebliğlerine ilişkin tebliğ alındılarının istenildiği.

09/12/2021 tarihinde davalı idarenin ara karar cevabında, 1997 ila 2014 yılları arasında tahakkuk eden gelir vergisi, gelir geçici vergisi, katma değer vergisi, gelir stopaj vergisi, özel usulsüzlük cezası ve damga vergilerine ilişkin borç dökümüne ait tablonun düzenlendiği, tabloda gösterilen ödeme emirleri ve tebliğ alındıları ile 2013 ve önceki yıllara ait takip dosyalarının imha edildiğine dair imha tutanağının yazı ekinde gönderildiği,

borç döküm listesindeki borçlara ilişkin ödeme emri tebliğlerinin dosyaya sunulmadığı görüldüğünden, dava konusu borç döküm listesi içeriği vergi borçlarının usulüne uygun şekilde davacıya tebliğ edilerek kesinleştiğinin ve takip süreci tamamlanmış bir kamu alacağının varlığının idarece ispatlanamadığı gibi davacının bu borçlardan daha öncesinde haberdar olduğuna ilişkin dosyada herhangi bir bilgi ve belge de bulunmadığı görüldüğünden,

bu durumda davacı tarafından borç döküm listesi ile haberdar olunduğu anlaşılan borçların kaldırılması istemiyle karşı açılan iş bu davada işin esasını inceleyerek davayı kabul eden Vergi Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunu kabul edip, Vergi Mahkemesi kararını kaldırarak davayı incelenmeksizin reddeden Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuka uyarlık bulunmamaktadır.