Danıştay 9. Daire E.2022/3860 K.2023/4976

2-(DAVACI) ... Enerji Yatırım Üretim ve Tic. A.Ş. VEKİLİ : Av....

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından verilen ... tarih ve... numaralı "Ömerli RES" projesi üretim lisansı kapsamında 49 yıl süreyle üretim faaliyetinde bulunmak üzere projeye ilişkin tesislerin inşası amacıyla, taşınmazların satın alınması sırasında ödenen 329.888,75-TL tapu harcının iadesi talebiyle yapılan başvurunun zımnen reddine dair işlemin iptali ve ödenen tutarın faiziyle birlikte iadesi istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:...Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla.

6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun Geçici 4. maddesinin 1. fıkrası kapsamında, 31/12/2020 tarihine kadar ilk defa işletmeye girecek üretim lisansı sahibi tüzel kişilere yatırım teşviki sağlamak üzere, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından üretim lisansı verilmesinden itibaren başlayıp üretim tesisinin geçici kabulünün yapıldığı tarihe kadar olan süreci ifade eden üretim tesislerinin yatırım döneminde, münhasıran üretim tesisleriyle ilgili düzenlendiğinin tevsiki kaydıyla, üretim tesisine ilişkin olarak yapılan işlemler ve düzenlenen kâğıtların damga vergisi ve harçtan istisna olacağı;

olayda, davacıya Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından ... tarihinde ... numaralı "Ömerli RES" projesi üretim lisansı verildiği, üretim için gerekli tesislerin yapılması için davacı tarafından İstanbul İli, Silivri İlçesi, ... Köyü, Çıplak Tepe Mevkii, 6 Pafta, 1330 ve 1326 parsellerde kayıtlı taşınmazların 14/04/2020 tarihinde, ... Köyü, ..., ...

Pafta, ... parselde kayıtlı taşınmazın ise 03/06/2020 tarihinde satın alınması sırasında ödenen toplam 329.888,00-TL tapu harcının iadesi talebiyle bakılmakta olan davanın açıldığının anlaşıldığı; mevzuat uyarınca 31/12/2020 tarihine kadar işletmeye alınması öngörülen enerji üretimi tesisleri için yatırım döneminde yapılan işlemler ve düzenlenen kâğıtların damga vergisi ve harçtan müstesna olduğu,

bu sebeple elektrik üretim lisansına istinaden kurulacak üretim tesisi ile ilgili olarak yatırım döneminde satın alınan taşınmazlara ilişkin ödenen tapu harcında hukuka uyarlık bulunmadığı ve iadesi gerektiği gerekçesiyle davanın kabulüne, dava konusu işlemin iptaline, tahsil edilen 329.888,00-TL tapu harcının ödeme tarihlerinden itibaren 6183 sayılı Kanuna göre hesaplanacak tecil faizi ile birlikte davacıya iadesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:Vergi Mahkemesi kararının, dava konusu işlemin davacı adına tahakkuk eden 164.944,00-TL tapu harcına ilişkin kısmının iptaline ve söz konusu tutarın davacıya iadesine ilişkin kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı, davalı idarece istinaf dilekçesinde ileri sürülen iddiaların kararın bu kısmının kaldırılmasını gerektirecek nitelikte görülmediği.

Vergi Mahkemesi kararının, dava konusu taşınmazların satın alınması sırasında satıcılar adına tahakkuk eden ve davacı tarafından ödenen 164.944,00-TL tapu harcına ilişkin kısmı yönünden ise.

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 8. maddesinde, mükellefin, vergi kanunlarına göre kendisine vergi borcu terettübeden gerçek veya tüzel kişi olduğu, vergi kanunlarıyla kabul edilen haller müstesna olmak üzere, mükellefiyete veya vergi sorumluluğuna ilişkin özel mukavelelerin vergi dairelerini bağlamayacağının hüküm altına alındığı, olayda, alım-satım ilişkisinde devir alan konumunda olan davacının adına tahakkuk eden tapu harcının yanısıra taşınmazı devreden kişiler adına (satıcı) tahakkuk eden tapu harcını da ödediğinin görüldüğü,

bu durumda, satıcılar adına tahakkuk eden tapu harcının mükellefi taşınmazları devreden kişiler olduğundan ve alıcı ile satıcı arasında yapılan anlaşma gereği söz konusu harcın, satışı gerçekleştiren kişi adına davacı tarafından ödenmiş olması da harcın mükellefini değiştirmeyeceğinden, 2577 sayılı Kanun'un aradığı anlamda menfaati ihlal edilmeyen davacının satıcılar adına tahakkuk eden tapu harcı yönünden dava açma ehliyetinin bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile Mahkeme kararının kısmen kaldırılmasına, davanın kısmen ehliyet yönünden reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

DAVALININ İDDİALARI

Mevzuat kapsamında idarece yapılan işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı iddiasıyla kararın aleyhe olan kısmının bozulması istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI

Kanuna aykırı şekilde tahsil edilen tapu harcının iadesinin istenilmesinde menfaati bulunduğu iddiasıyla kararın aleyhe olan kısmının bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI

Taraflarca savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz istemlerinin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı şirket tarafından, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından verilen ... tarih ve ... numaralı "Ömerli RES" projesi üretim lisansı kapsamında 49 yıl süreyle üretim faaliyetinde bulunmak üzere projeye ilişkin tesislerin inşası amacıyla, taşınmazların satın alınması sırasında ödenen 329.888,75-TL tapu harcının iadesi talebiyle yapılan başvurunun zımnen reddine dair işlemin iptali ve ödenen tutarın faiziyle birlikte iadesi istenilmektedir.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-a maddesinde iptal davaları, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu, maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan davalar olarak belirtilmiştir. İptal davasının subjektif ehliyet koşulu "menfaat ihlali" olarak öngörülmüştür.

2577 sayılı Yasa'nın 2/1-a maddesindeki düzenleme ile idarenin tek taraflı irade açıklamasıyla kesin ve yürütülmesi zorunlu nitelikte tesis edilen idari işlemlerin, ancak bu idari işlemle meşru, kişisel ve güncel bir menfaat ilgisi kurulabilenler tarafından iptal davasına konu edilebileceği kabul edilmektedir.

492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 57. maddesinde; tapu ve kadastro işlemlerinden bu kanuna bağlı (4) sayılı târifede yazılı olanların tapu ve kadastro harçlarına tâbi olduğu, 58. maddesinde; tapu ve kadastro harçlarını kanuna ekli târifede belirtilen kişilerin ödemekle mükellef olduğu, 492 sayılı Harçlar Kanunu'na bağlı (4) sayılı tarifenin 20/a maddesinde ise; gayrimenkullerin ivaz karşılığında veya ölünceye kadar bakma akdine dayanarak yahut trampa hükümlerine göre devir ve iktisabında gayrimenkulün beyan edilen devir ve iktisap bedelinden az olmamak üzere emlâk vergisi değeri üzerinden (cebri icra ve şüyûun izâlesi hallerinde satış bedeli, istimlâklerde takdir edilen bedel üzerinden) devir eden ve devir alan için ayrı ayrı tapu harcı alınacağı hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge İdare Mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.

Bölge İdare Mahkemesi kararının, dava konusu işlemin davacı adına tahakkuk ederek ödenen 164.944,00-TL tapu harcına ilişkin kısmının iptali ve anılan tutarın iadesi yolundaki hüküm fıkrasına yönelik davalı tarafından ileri sürülen temyiz nedenleri kararın belirtilen hüküm fıkrasının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının, davanın ehliyet yönünden reddine ilişkin kısmına yönelik davacı temyiz istemine gelince;

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden; tapu harcının mükellefinin gayrimenkullerin ivaz karşılığında devir ve iktisabında devir eden ve devir alan olarak belirlendiği görülmüştür.

Olayda, davacı şirket tarafından Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından verilen üretim lisansı kapsamında 49 yıl süreyle üretim faaliyetinde bulunmak üzere projeye ilişkin tesislerin inşası amacıyla satın alınan taşınmazların devrinde, 6446 sayılı Kanunun Geçici 4/1.maddesi kapsamında tapu harcı alınmaması gerektiğinden bahisle iadesi talebiyle yapılan başvurunun zımnen reddine dair işlemin iptali ve ödenen tutarın faiziyle birlikte iadesi istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı görülmüştür.

Uyuşmazlıkta, Bölge İdare Mahkemesince, davacı adına tahakkuk etmediği anlaşılan ve satıcılar adına tahakkuk ederek ödenen tapu harcının mükellefinin taşınmazları devreden kişiler olduğundan ve alıcı ile satıcı arasında yapılan anlaşma gereği söz konusu harcın, satışı gerçekleştiren kişi adına davacı tarafından ödenmiş olması da harcın mükellefini değiştirmeyeceğinden, 2577 sayılı Kanun'un aradığı anlamda menfaati ihlal edilmeyen davacının satıcılar adına tahakkuk eden tapu harcı yönünden dava açma ehliyetinin bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile Mahkeme kararının kısmen kaldırılmasına,

davanın kısmen ehliyet yönünden reddine karar verilmiş ise de.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 10. maddesi kapsamında başvuruda bulunmak suretiyle adına işlem tesis ettiren davacı şirketin bu işleme karşı dava açma ehliyeti bulunduğunun kabulü gerektiği,ancak kendi adına tahakkuk etmeyen satış işleminde devir edenler adına tahakkuk ederek tahsil edilen tapu harcı tutarının başvuruya konu edilerek iadesinin istenilmesinde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Bu durumda, dava konusu işlemin, devir edenler adına tahakkuk ettirilerek tahsil edilen tapu harcına dair iptal ve iadesine ilişkin kısım yönünden davanın reddi gerekirken, davacı tarafından kendi adına açılan davada ehliyetinin bulunmadığı gerekçesiyle davalının istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile Mahkeme kararını kısmen kaldırıp davanın kısmen ehliyet yönünden reddine karar veren Bölge İdare Mahkemesi kararında sonucu itibarıyla isabetsizlik görülmemiştir.