Danıştay 9. Daire E.2022/467 K.2023/4953

Dava konusu istem: ... Pazarlama İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi'ne ait borçların şirket ortağı ve kanuni temsilci sıfatıyla davacıdan tahsili amacıyla adına düzenlenen ödeme emirleri ile uygulanan haciz işlemlerinin iptali istemiyle Vergi Dairesi Müdürlüğüne yapılan düzeltme başvurusunun reddi üzerine ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararıyla verilen merciine tevdi kararı üzerine Gelir İdaresi Başkanlığı'nca tesis edilen ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacı tarafından davalı idareye yapılan düzeltme-şikayet başvurusu ile iptali istenilen ödeme emri ve haciz içeriği amme borçlarının tahsili amacıyla asıl borçlu şirket adına düzenlenen ödeme emirlerinin şirkete tebliğ edildiği, borçların ödenmemesi üzerine şirkete ait menkul ve gayrimenkuller üzerine hacizlerin uygulandığı, söz konusu borçların tahsil edilememesi üzerine şirketin ilgili dönemde kanuni temsilcisi ve ortağı olan davacı adına düzenlenen ödeme emirlerinin ise ... ve ... tarihlerinde bizzat davacıya tebliğ edildiği,

ödeme emirlerinin süresinde dava konusu edilememesi üzerine davacı hakkında haciz işlemlerinin tatbik edildiği, ödeme emirleri ve haciz işlemlerinin dava konusu edilmeyerek amme alacağının davacı adına da kesinleştiği görüldüğünden, düzenlenen ödeme emirleri ile uygulanan haciz işlemlerinin iptali istemiyle yapılan düzeltme başvurusunun reddi üzerine ...

Vergi Mahkemesince verilen "merciine tevdi" kararı üzerine Gelir İdaresi Başkanlığı'nca tesis edilen işlemde hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Ödeme emrinin, kamu alacağı niteliğini kazanmış kesinleşmiş vergi ve cezaların 6183 sayılı Kanun hükümleri uyarınca tahsili amacıyla vergi idarelerinin tahsilat aşamasında düzenlediği işlemlerden olduğu,

davacının, olayda zamanaşımı bulunduğu ve hisse devri yaparak ayrıldığı şirketin vergi borcundan sorumlu tutulamayacağı yönündeki iddialarının ise, ancak ödeme emrine ve/veya haciz işlemlerine karşı süresinde açılan davalarda incelenebileceği, bu nedenle, kamu alacağının cebren tahsili için düzenlenen ödeme emirlerine ve akabinde tesis edilen haciz işlemlerine karşı düzeltme ve şikayet yolunun izlenmesine hukuken olanak bulunmadığı,

davacının bu kapsamda yaptığı düzeltme ve şikayet başvurusunun reddine dair dava konusu işlemde hukuka aykırılık, istinafa konu kararda ise sonucu itibarıyla hukuki isabetsizlik görülmediği gerekçesiyle istinaf başvurusunun belirtilen gerekçeyle reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Zamanaşımının kamu düzeninine ilişkin olduğu, tahsil zamanaşımına uğramış borca ilişkin ödeme emrinin geçerli sayılmasının, borcun doğumunda sorumluluğu bulunmadığı iddialarıyla kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

... İmalat Pazarlama İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi'ne ait borçların şirket ortağı ve kanuni temsilci sıfatıyla davacıdan tahsili amacıyla adına düzenlenen ödeme emirleri ile uygulanan haciz işlemlerinin iptali istemiyle Vergi Dairesi Müdürlüğüne yapılan düzeltme başvurusunun reddi üzerine ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararıyla verilen merciine tevdi kararı üzerine Gelir İdaresi Başkanlığı'nca tesis edilen ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmektedir.

İLGİLİ MEVZUAT VE HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Vergi Usul Kanunu'nun "Vergi Hatalarını Düzeltme" başlığını taşıyan 6. kısmının 3. bölümünün 116. maddesinde, vergi hatası; vergiye ilişkin hesaplarda veya vergilendirmede yapılan hatalar yüzünden haksız yere fazla veya eksik vergi istenmesi veya alınması olarak tanımlanmış, 117. maddesinde hesap hataları, 118. maddesinde ise vergilendirme hataları tek tek sayılarak belirlenmiştir.

118. maddenin 2 no'lu bendine göre, mükellefiyette hata; açık olarak vergiye tabi olmayan veya vergiden muaf bulunan kimselerden vergi istenmesi veya alınması, 3 no'lu bendine göre, mevzuda hata ise; açık olarak vergi mevzuuna girmeyen veya vergiden müstesna bulunan gelir, servet, madde, evrak ve işlemler üzerinden vergi istenmesi veya alınmasıdır.

Vergi Usul Yasası’nın 116 ve takip eden maddelerinde tarifi yapılan, kapsamı gösterilen vergi hataları nedeniyle, mükelleflerin 5 yıllık zamanaşımı süresi içinde idareye başvurup haklarında yapılan vergi hatalarının düzeltilmesini ve hata nedeniyle haksız ödenen vergilerin iadesini isteyebilecekleri öngörülmüştür.

Bu başvuruların reddi üzerine, ilgililer Gelir İdaresi Başkanlığı'na şikayet yoluna başvurabilecekler ve bu istemlerin reddi yolundaki Başkanlık işlemini idari davaya konu edebileceklerdir.

Bu davalar 2576 ve 2577 sayılı Yasalarda "vergi tarhı" üzerine Vergi Mahkemelerinde açılacağı belirtilen "vergi davası"ndan konusu itibariyle ayrılmakta olup, vergi davasının konusu, tarh ve buna bağlı tahakkuk işlemini teşkil ettiği halde, vergi hatası iddiasıyla açılan davanın konusunu hata iddiasının reddi yolundaki idari işlem teşkil etmektedir.

Olağan vergi dava açma süresi içerisinde dava açma hakkını kullanmayan mükelleflerin düzeltme ve şikayet yolunu izleyerek uyuşmazlığın özünü bir hukuki uyuşmazlık boyutuyla yargı önüne getirmeleri olanaklı olmadığından, vergileme işleminde hata bulunduğu iddiasıyla yapılan düzeltme şikayet istemlerinin reddi üzerine açılan davalarda yasada tarifi ve kapsamı belirtilen vergi hatalarının bulunup bulunmadığının incelenmesi gerekmektedir.

Genel bütçeye, il özel idarelerine, belediyelere ve köylere ait vergi, resim, harç ve benzeri yükümlerin tarh, tahakkuk, tahsil işlemlerinden ve bunlarla ilgili zam ve cezalardan doğan uyuşmazlıkların çözümünde genel ilke. 2577 sayılı Kanuna uygun olarak vergi mahkemesi nezdinde dava açılmasıdır.

Vergilendirme işleminden doğan anlaşmazlık, bir hukuki ihtilaftan değil de, bir maddi hatadan ibaret bulunmakta ise, yasa koyucu pahalı ve uzun olan bu dava yolundan ayrı olarak Vergi Usul Kanununun 116. ila 126. maddelerinde vergi literatüründe "Düzeltme ve Şikayet Müessesesi" denilen bir idari başvuru yolu düzenlenmiştir.

Bu müessesenin işleyebilmesi, başka bir deyişle, bu yola başvurulabilmesi için ortada bir hukuki ihtilaftan ziyade, Vergi Usul Kanununun sözü geçen maddelerinde yazılı olan "vergi hatası"nın bulunması gerekmektedir. Vergi Usul Kanunu'nun "Düzeltmede Zamanaşımı" başlıklı 126.

Maddesinde 114üncü maddede yazılı zamanaşımı süresi dolduktan sonra meydana çıkarılan vergi hatalarının düzeltilemeyeceği ancak (b) fıkrasında ilan yolu ile tebliğ edilip vergi mahkemesinde dava konusu yapılmaksızın tahakkuk eden vergilerde mükellefe ödeme emrinin tebliğ edildiği; (c) fıkrasında da ihbarname ve ödeme emri ilan yoluyla tebliğ edilen vergilerde 6183 sayılı Kanuna göre hacizin yapıldığı tarihten başlayarak bir yıldan aşağı olamayacağı kurala bağlanmıştır.

Olayda; davacı tarafından davalı idareye yapılan düzeltme-şikayet başvurusu ile iptali istenilen ödeme emri ve haciz içeriği amme borçlarının tahsili amacıyla asıl borçlu şirket adına düzenlenen ödeme emirlerinin şirkete tebliğ edildiği, söz konusu borçların ödenmemesi üzerine şirkete ait menkul ve gayrimenkuller üzerine hacizlerin uygulandığı, söz konusu borçların şirketten tahsil edilememesi üzerine şirketin ilgili dönemde kanuni temsilcisi ve ortağı olan davacı adına düzenlenen ödeme emirlerinin ise 13/01/2016 ve 24/12/2018 tarihlerinde bizzat davacıya tebliğ edildiği,

ödeme emirlerinin yasal dava açma süreleri içerisinde dava konusu edilememesi üzerine davacı hakkında haciz işlemlerinin tatbik edildiği, düzenlenen ödeme emirleri ile uygulanan haciz işlemlerinin iptali istemiyle yapılan düzeltme başvurusunun reddi üzerine Vergi Mahkemesince verilen "merciine tevdi" kararı neticesinde Gelir İdaresi Başkanlığı'nca tesis edilen ... tarih ve ... sayılı işleme karşı davanın açıldığı anlaşılmıştır.

Bu durumda, 213 Sayılı Vergi Usul Kanununun "Vergi Hatası" başlıklı 116. maddesinde vergi hatasının vergiye ilişkin hesaplarda veya vergilendirmede yapılan hatalar yüzünden haksız yere fazla veya eksik vergi istenmesi veya alınması olarak tanımlandığı,

"Düzeltmede Zamanaşımı" başlıklı 126. maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentlerinde ise genel zamanaşımının yanı sıra istisnai zamanaşımı olarak tahsilat aşamasındaki vergilerinde düzeltme şikayet başvurusuna konu edilebileceğine yer verildiği görüldüğünden, amme alacaklarının tahsiline yönelik tesis edilen işlemlere ilişkin olarak da 213 sayılı Kanun'da düzenlenen düzeltme-şikayet yoluna başvurulabilmesi anılan kanunda düzeltme zamanaşımı başlıklı düzenlemede belirtilen şartların varlığı halinde ve açık vergi hatasının bulunduğu hallerde hukuken olanaklı olsa da davacının iddialarının değerlendirilmesinden;

yapılan vergilendirme işleminin hukuka uygun olduğu ve olayda kanunda sayılan açık bir vergi hatası bulunmadığı sonucuna ulaşıldığından davalı idareye yapılan düzeltme başvurusunun reddi sonrasında Vergi Mahkemesince verilen "merciine tevdi" kararı üzerine Gelir İdaresi Başkanlığı'nca tesis edilen ... tarih ve ... sayılı işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmış olup, yazılan gerekçeyle verilen Bölge İdare Mahkemesi kararında sonucu itibarıyla isabetsizlik görülmemiştir.