Danıştay 9. Daire E.2023/2061 K.2024/3266

Dava konusu istem: Asıl borçlu ... Telekomünikasyon Tic. Ltd. Şti'ye ait vergi borçlarının tahsili amacıyla mirasçı sıfatıyla davacı adına düzenlenen...tarih ve ... ilâ ... ve ... ilâ ... sayılı ödeme emirlerinin iptali istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; amme borcunun asıl sorumlusu ...'nun mirasçısı konumunda olan davacı adına dava konusu ödeme emirlerinin düzenlenerek tebliğ edildiği, davacı tarafından, 08/11/2021 tarihinde...

Sulh Hukuk Mahkemesinde "mirasın gerçek reddi" davasının açıldığı, 31/10/2022 tarihinde verilen kararla, davacının mirası reddinin tesciline hükmedildiği, mezkur kararın dava dosyasına ve davalı idareye ibraz edildiği, davalı idarenin savunma dilekçesinde, mirasın reddi kararının taraflarına sunulması üzerine, davacı adına düzenlenen ödeme emirlerinin ve dayanak tahakkukların terkin edildiğinin belirtildiği, dolayısıyla konusu kalmadığı anlaşılan davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığı;

davalı idarece, borcun asıl sorumlusunun mirasçılarının mirasın reddi durumunun bulunup bulunmadığı araştırılmadan ve mirasçılara tebligat yapılmadan dava konusu ödeme emirlerinin düzenlenerek tebliğ edildiği, davacı tarafından adına gönderilen ödeme emirlerine karşı yasal süresi içinde davanın açıldığı, idarece araştırma yapılmaksızın doğrudan ödeme emri düzenlendiğinden ve işbu kararın sonucu itibarıyla davalı idarenin haksız olduğu anlaşıldığından,

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 331. maddesi hükmü doğrultusunda, davalı idare aleyhine yargılama giderine hükmedilmesi gerektiği gerekçesiyle davacı tarafından karşılanan 228,70-TL yargılama giderinin ve Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen vekalet ücretinin davalı idarece davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu Vergi Mahkemesi Kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davaya konu ödeme emirlerinin 24/06/2022 tarihinde düzenlendiği ve 01/09/2022 tarihinde tebliğ edildiği, davacının mirası reddettiğinin tespitine ilişkin Sulh Hukuk Mahkemesi kararının 31/10/2022 tarihinde verildiği, ödeme emirlerinin düzenlenme ve tebliğ tarihlerinin mirasın reddine ilişkin Mahkeme kararından önce olduğu mirasın reddi hususu Mahkemelerce tespit edilmediği müddetçe mirası kül hâlinde kazanan yasal mirasçılar adına ödeme emri düzenlenmesinin kanun gereği olduğu, davanın açılmasında idareye atfedilebilecek herhangi bir kusur bulunmadığı, yargılama gideri ile vekâlet ücretinin davacı üzerinde bırakılması gerektiği iddiasıyla kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NİN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabul edilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Asıl borçlu ... Telekomünikasyon Tic. Ltd. Şti'ye ait vergi borçlarının tahsili amacıyla mirasçı sıfatıyla davacı adına düzenlenen... tarih ve ... ilâ ... ve ... ilâ ... sayılı ödeme emirlerinin iptali istemiyle açılan davada; Vergi Mahkemesinin, konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığı, 228,70-TL yargılama gideri ve avukatlık asgari ücret tarifesi uyarınca belirlenen vekalet ücretinin davalı idarece davacıya ödenmesi yolundaki kararına karşı davalı tarafından yapılan istinaf başvurusunun Bölge İdare Mahkemesince reddi üzerine kararın yargılama giderlerine ilişkin kısmının temyizen incelenmesi istenilmektedir.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 24. maddesinin (f) bendinde, kararlarda yargılama giderleri ve hangi tarafa yükletildiğinin belirtileceği.

31. maddesinde, yargılama giderleri hususunda Hukuk Usûlü Muhakemeleri Kanunu hükümlerinin uygulanacağı kurala bağlanmış; anılan madde ile atıfta bulunulan 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Yargılama giderlerinin kapsamı" başlıklı 323. maddesinin (ğ) bendinde, "vekille takip edilen davalarda kanun gereğince takdir olunacak vekâlet ücreti" yargılama giderleri arasında sayılmış.

326. maddesinin (1) numaralı fıkrasında, yargılama giderlerinin aleyhine hüküm verilen taraftan alınmasına karar verileceği. 331. maddesinin (1) numaralı fıkrasında, davanın konusuz kalması sebebiyle davanın esası hakkında bir karar verilmesine gerek bulunmayan hâllerde, hâkimin, davanın açıldığı tarihteki haklılık durumuna göre yargılama giderlerini takdir ve hükmedeceği. 332. maddesinde ise, yargılama giderlerine mahkemece re'sen hükmedileceği belirtilmiştir.

2577 sayılı Kanun'un 49. maddesinin birinci fıkrasında, "Temyiz incelemesi sonunda Danıştay; a) Kararı hukuka uygun bulursa onar. Kararın sonucu hukuka uygun olmakla birlikte gösterilen gerekçeyi doğru bulmaz veya eksik bulursa, kararı, gerekçesini değiştirerek onar. b) Kararda yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmayan maddi hatalar ile düzeltilmesi mümkün eksiklik veya yanlışlıklar varsa kararı düzelterek onar." kuralı yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Davalı tarafından, davanın açılmasında idareye atfedilebilecek herhangi bir kusur bulunmadığından, yargılama giderlerinden sorumluluğu davalı tarafa yükleyen Vergi mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunu reddeden Bölge İdare Mahkemesi kararının usul ve yasaya aykırı olduğu ileri sürülerek kararın bu kısmının bozulması istenilmektedir.

Yargılama giderleri genel olarak, yargılama faaliyetinin başlaması, devamı ve sonuçlanması için ödenmesi lazım gelen harç, masraf ve ücretlerin tamamını ifade etmektedir. Kural olarak yargılama giderlerinin, yargılama sonunda aleyhine hüküm kurulan taraftan alınmasına karar verilir. Yargılama giderlerine tarafların talepte bulunmalarına gerek olmaksızın mahkemece re'sen hükmedilir.

Yargılama giderleri; harçlar, yargılama sırasında yapılan masraflar ve vekâlet ücretinden oluşmaktadır.

Davanın açılmasından sonra, davanın konusunun veya davacının dava açmaktaki hukukî yararının ortadan kalkması durumunda dava konusuz kalır. Dava konusuz kaldığında esas hakkında yargılama yapılmasına ve hüküm kurulmasına gerek kalmaz. Öte yandan, davanın konusuz kalması hâlinde nasıl bir karar verileceğine ilişkin usul kanunlarımızda herhangi bir düzenleme bulunmamaktadır. Ancak, davanın konusuz kalması durumunda davanın esası hakkında karar verilmesine gerek bulunmadığından, mahkemece konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmelidir.

Her ne kadar, davanın konusuz kalması durumunda esas hakkında yargılamaya devam edilerek karar verilmesine gerek kalmamakta ise de, yargılama giderleri hakkında bir karar verilmesi gerekmektedir. Zira, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun yukarıda bahsedilen 331. maddesinin 1. fıkrasında, davanın konusuz kalması sebebiyle davanın esası hakkında bir karar verilmesine gerek bulunmayan hâllerde, hâkimin, davanın açıldığı tarihteki haklılık durumuna göre yargılama giderlerini takdir ve hükmedeceği kuralı yer almaktadır.

Davanın konusuz kalması durumunda yargılama giderleri bakımından davaya devam edilerek, davanın açıldığı tarihteki haklılık durumunun tespit edilmesi gerekmekte ise de; bu aşamada yapılacak haklılık durumu tespitinin, davanın esası hakkında hüküm verecek düzeyde bir araştırma yapmayı zorunlu kılmayan, davanın konusuz kaldığı andaki mevcut duruma göre yapılan bir haklılık değerlendirmesini ifade ettiğinin kabulü gerekir.

Öte yandan, tarafların haklılık durumunun nihaî olarak tespiti esasen yargılama sonunda verilen hüküm ile birlikte mümkün olduğundan, davanın açıldığı tarihteki haklılık durumunun tespiti

çoğu zaman pek mümkün olamamaktadır. Her ne kadar, davanın konusuz kalması durumunda ideal olan yargılama giderleri bakımından yargılamaya devam edilerek davanın açıldığı tarihteki haklılık durumunun tespit edilmesi ise de, haklılık durumu tespitinin nihaî olarak ortaya konulabilmesi için uzun bir yargılama faaliyetine ihtiyaç duyulduğundan, davanın konusuz kaldığı andaki mevcut duruma göre davanın açıldığı tarihteki haklılık durumunun tespit edilememesi hâlinde,

herhangi bir haklılık değerlendirmesi yapılamadığından bahisle yargılama giderlerinin taraflar üzerinde bırakılmasına ve vekâlet ücretine hükmedilmemesine karar verilmesi seçeneği usûl ekonomisi ve yargılama faaliyetinin amacına daha uygun düşmektedir.

Zira, dosya tekemmül etmeden veya yeterli araştırma yapılmadan bir haklılık değerlendirmesi yapılması ve buna bağlı olarak hükmedilecek yargılama giderleri, taraflar açısından hukuka aykırı sonuçların doğmasına sebep olabilecektir.

Dosyanın incelenmesinden, davacının mirasbırakanı olan annesinin asıl borçlu ... Telekomünikasyon Tic. Ltd. Şti'nin kanuni temsilcisi ve ortağı olduğu, 29/10/2021 tarihinde vefat etmesi üzerine 08/11/2021 tarihinde davacı tarafından ...

Sulh Hukuk Mahkemesinde mirasın reddi davasının açıldığı, davalı idare tarafından ise asıl borçlu şirkete ait vergi borçlarının tahsili amacıyla 24/06/2022 tarihli dava konusu ödeme emirlerinin düzenlenip 01/09/2022 tarihinde tebliğ edildiği, söz konusu tebligat üzerine 06/09/2022 tarihinde anılan ödeme emirlerinin iptali istemiyle davanın açıldığı, dava devam ederken mirasın reddi için açılan davada ...Sulh Hukuk Mahkemesinin ... tarih ve E:...

K:... sayılı kararıyla mirasın reddinin tesciline karar verildiği, davacının, mirasın reddi kararını 01/11/2022 tarihinde davalı idareye, 02/11/2022 tarihinde ise Vergi Mahkemesine sunduğu, davalı idarenin 02/11/2022 tarihinde dava konusu ödeme emirlerini kaldırdığı, Mahkeme tarafından ise davanın konusuz kaldığından bahisle karar verilmesine yer olmadığına ve idarece araştırma yapılmaksızın doğrudan ödeme emri düzenlendiğinden ve kararın sonucu itibarıyla davalı idarenin haksız olduğu anlaşıldığından,

davalı idare aleyhine yargılama giderine hükmedilmesi gerektiği gerekçesiyle davacı tarafından karşılanan 228,70-TL yargılama giderinin ve Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen 2.750,00-TL vekalet ücretinin davalı idarece davacıya ödenmesine karar verildiği anlaşılmaktadır.

Yukarıda yer verilen ve dosya içerisinde bulunan bilgi ve belgelerin değerlendirilmesinden; konusu kalmadığından bahisle davanın esası hakkında karar verilmesine gerek bulunmayan işbu davada, davanın açıldığı tarihteki tarafların haklılık durumu tespitinin yapılamayacağı sonucuna varıldığından yargılama giderlerinin tarafların üzerinde bırakılmasına karar verilmesi gerekirken, davalı aleyhine yargılama giderine ve vekâlet ücretine hükmedilmesinde usûl kurallarına uygunluk bulunmamaktadır. Ancak, bu yanlışlığın düzeltilmesi yeniden yargılamayı gerektirmemektedir

Bu durumda, 2577 sayılı Kanun'un 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca; temyizen incelenen bölge idare mahkemesi kararıyla,...Vergi Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararının hüküm fıkrasında yer alan "2-)Aşağıda dökümü yapılan ve davacı tarafından karşılanan 228,70-TL yargılama giderinin davalı idarece davacıya ödenmesine.

3-)Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin 15. maddesi gereğince, davacı lehine hükmedilen 2.750,00-TL vekalet ücretinin davalı idarece davacıya ödenmesine" ibaresinin, "2-)Aşağıda dökümü yapılan ve davacı tarafından karşılanan 228,70-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına. 3-)Davacı taraf lehine vekalet ücretine hükmedilmemesine" şeklinde düzeltilmesi gerektiğinden, ...

Bölge İdare Mahkemesi ...Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, hüküm fıkrasında yer alan "istinaf başvurusunun reddine" ibaresinin, 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca; "istinaf başvurusunun reddine, 2577 sayılı Kanun'un 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca, vergi mahkemesi kararının hüküm fıkrasında yer alan "2-)Aşağıda dökümü yapılan ve davacı tarafından karşılanan 228,70-TL yargılama giderinin davalı idarece davacıya ödenmesine.

3-)Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin 15. maddesi gereğince, davacı lehine hükmedilen 2.750,00-TL vekalet ücretinin davalı idarece davacıya ödenmesine" ibaresinin, "2-)Aşağıda dökümü yapılan ve davacı tarafından karşılanan 228,70-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına. 3-)Davacı taraf lehine vekalet ücretine hükmedilmemesine şeklinde düzeltilmesine" ibareleri eklenerek düzeltilerek onanması gerektiği sonucuna varılmıştır.