Danıştay 9. Daire E.2023/2245 K.2024/2484

Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, temlik alacağına mahsuben satın alınan taşınmazlar nedeniyle ödenen 700.439,00-TL icra tahsil harcının iadesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali ve ödenen tutarın yasal faizi ile birlikte iadesi istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla. Mahkemelerinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı; uyuşmazlıkta adli yargının görevli olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine dair kararlarına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin Bölge İdare mahkemesi kararının Danıştay Dokuzuncu Dairesi'nin 02/02/2021 tarih ve E:2019/2815, K:2021/480 sayılı kararı ile bozulması üzerine, ...

Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile bozma kararına uyularak, anılan kararın kaldırılması ve dosyanın Mahkemelerine gönderilmesi üzerine, dosyasının incelenmesinden; bankaların ve finansal kuruluşların tahsili gecikmiş alacaklarının devralınması ve devralınan aktiflerin yönetilip geliştirilerek değer artışının sağlanması amacıyla kurulan ... yönetim şirketlerinin 5411 sayılı Bankacılık Kanunu'nun 143. maddesi kapsamında kuruluş tarihinden itibaren 5 yıl süre ile her türlü harçtan istisna edildiği, istisnanın temlik yolu ile yapılan satışları da kapsadığı,

bu durumda, harca konu taşınmaz satışının ihale yoluyla 29/02/2016 tarihinde yapıldığı, sözkonusu kanun maddesi uyarınca tanınan istisnadan, 11/03/2011 tarihli kuruluş izni uyarınca kurulan davacı şirketin beş yıl süresince yani 31/12/2016 tarihine kadar 492 sayılı Harçlar Kanunu'na göre ödenecek harçlardan, her ne nam altında olursa olsun tahsil edilecek tutarlardan istisna olduğu sonucuna varıldığından, 29/02/2016 tarihinde gerçekleştirilen cebri ihale neticesinde ödenen tahsil harcının iadesi istemiyle yapılan başvurunun reddine dair işlemde hukuka uyarlık bulunmadığından,

davanın kabulüne, davacıdan yersiz tahsil edilen 700.439,00-TL tahsil harcının davacıya iadesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinafa konu Vergi Mahkemesi kararının hukuka uygun olduğu ve istinaf dilekçesinde ileri sürülen iddiaların kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte olmadığı belirtilerek, davalı istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

İdarelerince, yasal mevzuat çerçevesinde gerçekleştirilen işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı iddiasıyla kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile usul ve yasaya aykırı olan Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

Maddi olay: Davacı şirket tarafından, temlik alacağına mahsuben satın alınan taşınmazlar nedeniyle ödenen 700.439,00-TL icra tahsil harcının iadesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali ve ödenen tutarın yasal faizi ile birlikte iadesi istemine ilişkindir. istemine ilişkindir.

İLGİLİ MEVZUAT

492 sayılı Harçlar Kanunu'nun yargı harçlarını düzenleyen birinci kısımdaki maddeleri arasında yer alan "mükellef" başlıklı 11. maddesinin ilk fıkrasında; genel olarak yargı harçlarını davayı açan veya harca mevzu olan işlemin yapılmasını istiyen kişilerin ödemekle mükellef olduğu, nispi harçlarda ödeme zamanını düzenleyen Yasa'nın 28.maddesinin 1/b fıkrasında; icra takiplerinde tahsil harcının, alacağın ödenmesi sırasında, ödeme yapılmayan hallerde harç alacağının doğması tarihinden itibaren 15 gün içinde ödeneceği, harç alacağının icranın yerine getirilmesiyle doğacağı hüküm altına alınmıştır. İcra ve iflas harç oranları ise aynı Kanunun ekinde yer alan 1 sayılı Tarife Yargı Harçları başlıklı Kısmın B) İcra ve İflas Harçları bölümünde düzenlenmiştir.

2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 15.maddesinin birinci fıkrasında ise İcra ve iflas harçlarını Kanunun tayin edeceği, Kanunda hilafı yazılı değilse, bütün harç ve masrafların borçluya ait olduğu, neticede ayrıca hüküm ve takibe hacet kalmaksızın tahsil olunacağı kurala bağlanmıştır.

492 sayılı Harçlar Kanununun 123. maddesinde ise; özel kanunlarla harçtan muaf tutulan kişilerle, istisna edilen işlemlerden harç alınmayacağı hüküm altına alınmıştır.

492 sayılı Harçlar Kanunu'nun "Harçdan müstesna işlemler" başlıklı 13. maddesinde harçtan müstesna konular düzenlenmiş, 59. maddesinde "Harçtan müstesna tutulan işlemler başlığı altında hangi işlemlerin harçtan istisna olduğu sıralanmış, aynı maddenin son fıkrasında ise; yukarıda yer alan istisnalara ilave olarak özel kanunlarda yer alan muafiyet ve istisnalara ilişkin hükümler saklıdır." hükmü getirilmiştir.

Uyuşmazlık tarihinde yürürlükteki haliyle, 5411 sayılı Bankacılık Kanunun ... yönetim şirketi başlıklı 143. maddesinin birinci fıkrasında.

Fon dâhil diğer malî kurumların alacakları ile diğer ...larının satın alınması, tahsili, yeniden yapılandırılması ve satılması amacıyla, kuruluş ve faaliyet esasları Kurul tarafından belirlenen ... yönetim şirketleri de kurulabileceği, ... yönetim şirketleri alacaklarının tahsili ve alacakların ve/veya diğer ...ların yeniden yapılandırılması kapsamında alacak tahsili amacıyla edindiği gayrimenkul veya sair mal, hak ve ...ların işletilmesi,

kiralanması ve bunlara yatırım yapılması ve yine alacaklarını tahsil etmek amacıyla borçlularına ilâve finansman sağlamak veya sermayelerine iştirak etmek dâhil olmak üzere her türlü faaliyeti gerçekleştirmeye yetkili olduğu,

aynı Kanunun 6. fıkrasında ise bu Kanun kapsamında kurulan ... yönetim şirketleri ile 4743 sayılı Malî Sektöre Olan Borçların Yeniden Yapılandırılması ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun bu Kanunla yürürlükten kaldırılan 3 üncü maddesinin yedinci fıkrası uyarınca Kurulun çıkarmış olduğu yönetmelik kapsamında kurulan ... yönetim şirketlerinin yaptıkları işlemler ve bununla ilgili olarak düzenlenen kâğıtlar, “kuruluş işlemleri de dâhil olmak üzere kuruldukları takvim yılı ve bunu izleyen beş yıl süresince 488 sayılı Damga Vergisi Kanununa göre ödenecek damga vergisinden,

492 sayılı Harçlar Kanununa göre ödenecek harçlardan, her ne nam altında olursa olsun tahsil edilecek tutarlar 6802 sayılı Gider Vergileri Kanunu gereği ödenecek banka ve sigorta muameleleri vergisinden kaynak kullanımını destekleme fonuna yapılacak kesintilerden ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanunun 39 uncu maddesi hükmünden istisna olduğu kurala bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

... Yönetim Şirketleri, Tasarruf Mevduatı Sigorta Fon'una ilişkin hükümleri içeren 12. Kısım, takip ve tahsil usullerini düzenleyen 6. Bölüm 143. maddesinde düzenlenmiş olup; bankalar, Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu ve diğer mali kurumların alacakları ile diğer ...ların satın alınması, tahsili, yeniden yapılandınlması ve satılması amacıyla ... yönetim şirketlerinin kurulabileceği düzenlemesine yer verilmiştir.

Olayda, davacı ... yönetim şirketinin 24/06/2014 tarihli temlik sözleşmesi ile ... Katılım Bankası A.Ş.'nin alacağını devraldığı, bu alacağın teminatını oluşturan taşınmazların 29/02/2016 tarihinde yapılan ihaleyle davacıya ihale edildiği, bu satış işlemi nedeniyle ... İcra Müdürlüğü'nün E:... sayılı dosyasına, dava konusu tahsil harcının 08/05/2017 tarihinde ödendiği, davacı tarafça 02/06/2017 tarihli dilekçe ile ödenen tutarın davalı idareden iadesinin istenildiği, iade isteminin davalı idarenin 13/06/2017 tarihli yazısı ile reddi üzerine işlemin iptali ile tahsil edilen tutarın iadesi istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

5411 sayılı Bankacılık Kanunu’nun (uyuşmazlık tarihinde yürürlükteki halinde) 143. maddesindeki düzenlemede “muaflıktan” değil "istisna" dan söz edilmekte olup, ... yönetim şirketlerinin yaptıkları işlemleri ve bununla ilgili olarak düzenlenen kağıtları, kurulduklan takvim yılı ve bunu izleyen beş yıl süresince, 492 sayılı Harçlar Kanunu’na göre ödenecek harçlardan, maddede sayılan diğer vergilerden ve kesintilerden istisna tutmuştur.

Görüldüğü üzere, bu hüküm ... yönetim şirketlerinin vergiden istisna olacağı halleri istisna kurumunun doğasının da gereği olarak kendilerinin yaptıkları işlemlerden ve bu işlemlerle ilgili olarak düzenlenen kağıtlardan dolayı, hükümde sayılan kanunlar uyarınca vergi, harç veya kesinti borçlusu durumunda bulunacakları hâllerle sınırlamıştır.

Olayda, harcı doğuran olay davacı şirketin başlattığı icra takibi üzerine, İcra Müdürlüğü kanalıyla, alacağına mahsuben yapılan, taşınmaz satışından kaynaklanmakta olup, yasada istisna kapsamında sayılan ve davacı şirketçe yapılan bir işlem veya bununla ilgili düzenlenmiş bir kağıt olarak kabulü mümkün bulunmamaktadır

Ayrıca, 492 sayılı Harçlar Kanunu’nun “Harçdan müstesna işlemler” başlıklı 13. maddesinde, bu maddede yazılı mevzuların harçtan istisna olduğu belirtilmiştir. İadesi talep edilen harcın bu maddede sayılan işlemlerden olmadığı, aynı Kanunun “Harçtan müstesna tutulan işlemler” başlıklı 59. maddesi kapsamında bulunmadığı da açıktır.

Öte yandan 5411 Sayılı Bankacılık Kanunu’nun 140/2. maddesine göre borçlu tarafından ödenmesi gereken tahsil harcı dahil her türlü vergi, resim, harç ve masraflar fon alacağından mahsup edilemez ise de ... yönetim şirketlerinin düzenlendiği aynı Kanun'un 143. maddesinde anılan maddeye atıf yapılmadığından, fon alacaklarına ilişkin olan bu imtiyazın ... yönetim şirketleri hakkında uygulanma imkanı yoktur.

Bu durumda, "... yönetim şirketlerinin 5411 sayılı Kanun uyarınca kuruldukları tarihten itibaren 5 yıl süreyle ödenecek harçlardan istisna edildiği, taşınmaz satış işleminin ve söz konusu işleme ilişkin davacı tarafından tahsil harcı ödenmesinin istisna hükmünde öngörülen beş yıllık süre içerisinde gerçekleştiği anlaşıldığı, davacıdan tahsil harcı tahsil edilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı" gerekçesiyle davanın kabulüne işlemin iptaline icra tahsil harcının iadesine hükmeden Vergi Mahkemesi kararına yönelik, davalı tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine dair Bölge İdare Mahkemesi kararında isabet görülmemiştir.