Danıştay 9. Daire E.2023/2524 K.2024/169

Dava konusu istem: Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünce ihalesi gerçekleştirilen … ihale kayıt numaralı “Koçarlı Bağarası Sulaması 2 Kısım Malzeme Alımı” işini yüklenen davacı tarafından, bu işe ilişkin alınan ihale kararı, imzalanan sözleşme ve düzenlenen hak ediş ödemelerine dair belgeler üzerinden ödenen damga vergisi, noter harcı, değerli kağıt bedeli ve noter ücreti ile birlikte sair tahsilatların iadesi talebiyle yapılan düzeltme-şikayet başvurusunun zımnen reddine dair işlemin iptali ve ödenen 1.779.223,24-TL’nin hesaplanacak en yüksek mevduat faiziyle birlikte iadesi istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: …Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; dava konusu işlemle iadesi istenilen damga vergisi ve noter harcının hukuka uygunluğunun denetiminin, davacı tarafından kazanılan ihalenin döviz kazandırıcı nitelikte olup olmadığına bağlı olduğu, söz konusu ihalenin döviz kazandırıcı nitelikte olup olmadığının tespitinin ise, 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu'nun Ek 2. maddesinin 4. fıkrasında yer alan "uluslararası ihale" tanımının yorumlanmasına bağlı olduğu,

söz konusu 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu'nun Ek 2. maddesinin 4. fıkrasında yer alan "ve yabancı firmalarca da teklif verilen" ibaresinin, damga vergisine konu belgelerin tanzim edildiği tarihten sonra iptal edildiği, dolayısıyla kanun hükmünün yürürlükte olduğu dönemde gerçekleştirilen vergilendirme işleminin dayanağı kanun hükmünün sonradan Anayasa Mahkemesince iptal edilmesi durumunda kanun hükmüne istinaden yapılmış tahsilatların iade edilip edilmeyeceği hususunun hukuki bir ihtilaf içerdiği, dolayısıyla uyuşmazlığın açık bir vergi hatası kapsamında olmadığı anlaşıldığından,

dava konusu düzeltme-şikayet başvurusunun zımnen reddine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Daha önce vergi, resim, harç istisnası belgesi almak için başvuruda bulunup bu başvurusu reddedilen firmalarla, Anayasa Mahkemesinin 24/12/2020 tarihli ve E.2020/15, K.2020/78 sayılı iptal kararı öncesinde, 488 sayılı Kanun'un Ek 2'nci maddesinin (4) numaralı fıkrasında yer alan "…ve yabancı firmalarca da teklif verilen…" ibaresi nedeniyle bu koşulun mevcut olayda sağlanamadığını düşünerek vergi, resim, harç istisnası belgesi almak için herhangi bir başvuruda bulunmayan ya da başvurusu henüz sonuçlanmayan firmalar arasında yapılacak ayrımın, objektif ve makul bir gerekçeye dayanamayacağının açık olduğu,

bu halde mülkiyet hakkı bağlamında ayrımcılık yasağı ihlal edilmiş sayılacağı, davacı tarafından üstlenilen ihale konusu işin istisna kapsamında olduğu ve istisnadan yararlandırılması gerektiği, dolayısıyla, ihale konusu işin cari yıl yatırım programında … proje numarasıyla yer aldığı ve ihaleye ilişkin şartnamenin 8/1. maddesinde, ihalenin yeterlilik kriterlerini taşıyan yerli ve yabancı tüm isteklilere açık olduğunun belirtilmesi karşısında anılan işin diğer döviz kazandırıcı faaliyetlerden olduğu anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka uygunluk görülmediği,

hukuka aykırı olarak tahsil edilen 1.779.223,24-TL'nin tahsil tarihlerinden düzeltme fişinin tebliğ tarihine kadar geçen süre için, 6183 sayılı Kanuna göre belirlenen tecil faizi oranında işleyecek faiziyle birlikte iade edilmesi gerektiği, fazlaya ilişkin faiz isteminin ise reddinin icap ettiği gerekçesiyle davacının istinaf başvurusunun kabulüne, Vergi Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın kısmen reddine, kısmen kabulüne, dava konusu işlemin iptaline, ödenen bu tutarın ödeme tarihinden itibaren hesaplanacak tecil faiziyle birlikte iadesine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Dava konusu olayda herhangi bir vergi hatası bulunmadığı, hukuki yorum gerektiren konu hakkında düzeltme hükümlerinin uygulanamayacağı, davanın süresinde açılmadığı, Anayasa Mahkemesi iptal kararlarının geriye yürütülemeyeceği, mahkeme kararının geç uygulanması halinde faize hükmedilebileceği iddialarıyla kararın aleyhe olan kısmının bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünce ihalesi gerçekleştirilen … ihale kayıt numaralı “Koçarlı Bağarası Sulaması 2 Kısım Malzeme Alımı” işini yüklenen davacı tarafından, bu işe ilişkin alınan ihale kararı, imzalanan sözleşme ve düzenlenen hak ediş ödemelerine dair belgeler üzerinden ödenen damga vergisi, noter harcı, değerli kağıt bedeli ve noter ücreti ile birlikte sair tahsilatların iadesi talebiyle yapılan düzeltme-şikayet başvurusunun zımnen reddine dair işlemin iptali ve ödenen 1.779.223,24-TL’nin hesaplanacak en yüksek mevduat faiziyle birlikte iadesi istenilmektedir.

İLGİLİ MEVZUAT

488 sayılı Damga Vergisi Kanunu'nun Ek-2. maddesinde ve 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun Ek-1. maddesinin 2. fıkrasında, vergi, resim, harç istisnası belgesine bağlanan diğer döviz kazandırıcı faaliyetlere ilişkin işlemler ve bu işlemler nedeniyle, belgenin geçerlilik süresi içerisinde belgede yer alan tutarla sınırlı olmak kaydıyla, düzenlenen kâğıtların damga vergisinden müstesna olduğu belirtilmiş, cari yıl yatırım programında yer alan yatırımlardan ve Millî Savunma Bakanlığı,

Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığının bu programda yer almayan kamu yatırımlarından yabancı para ile finanse edilenlerin yapımını üstlenen ana yüklenici firmaların (alt yükleniciler hariç); tam mükellef olması hâlinde yabancı paraya isabet eden oranda yapacakları teslim, hizmet ve faaliyetler ile tam mükellef imalatçı firmaların, bahse konu işte kullanılmak üzere bu işin yapımını yüklenen firmaya üreterek yapacakları mal ve malzeme ile hizmet satış ve teslimler bu fıkra uyarınca diğer döviz kazandırıcı faaliyetlere ilişkin işlemler arasında sayılmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge İdare Mahkemesi kararının, dava konusu düzeltme-şikayet başvurusunun reddine ilişkin işlemin ödenen 1.604.091,12-TL (=1.614.883,32-TL-494-TL-10.298,20-TL) damga vergisi ve noter harcına isabet eden kısmı ile 1.604.091,12-TL'nin ödeme tarihlerinden itibaren hesaplanacak tecil faiziyle birlikte iadesine ilişkin hüküm fıkrası, usul ve hukuka uygun olup, davalı tarafından ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının, dava konusu düzeltme-şikayet başvurusunun reddine ilişkin işlemin değerli kağıt bedeli ve noter ücreti dahil sair tahsilatların toplamı olan 10.792,20-TL'ye isabet eden kısmı ile 175.132-12-TL'nin (1.779.223,24-TL-1.604.091,12-TL) hesaplanacak tecil faiziyle birlikte iadesine ilişkin kısmına yönelik temyiz istemine gelince;

Dosyanın incelenmesinden, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünce ihalesi gerçekleştirilen … ihale kayıt numaralı “Koçarlı Bağarası Sulaması 2 Kısım Malzeme Alımı” işini yüklenen davacı tarafından, Anayasa Mahkemesince 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu'nun Ek 2. maddesinde yer alan "... ve yabancı firmalarca da teklif verilen" ifadesinin iptal edilmesi nedeniyle döviz kazandırıcı faaliyet istisnasından yararlandırılması gerektiği ileri sürülerek,

bu işe ilişkin olarak alınan ihale kararı, imzalanan sözleşme ve düzenlenen hak ediş ödemelerine dair belgeler üzerinden ödenen toplam 1.614.883,32-TL damga vergisi, noter harcı, değerli kağıt bedeli ve noter ücreti ile birlikte sair tahsilatların (yazı ücreti, karşılaştırma, yol ücreti, tescil ücreti) iadesi talebiyle yapılan düzeltme başvurusunun ...

Vergi Dairesi Müdürlüğünce cevap verilmeyerek zımnen reddedilmesi sonrası yapılan şikayet başvurusunun "ihale konusu işe ilişkin olarak Vergi, Resim, Harç İstisnası Belgesinin ibraz edilmediği" sebep gösterilerek Gelir İdaresi Başkanlığının … tarih ve … sayılı işlemiyle reddedildiği, ancak bu işlemin tebliğ edilmemesi (savunma dilekçesi ekinde de tebliğ alındısının sunulmadığı) üzerine Gelir İdaresi Başkanlığınca şikayet başvurusuna cevap verilmediği kabul edilerek tesis edilen bu zımni ret işleminin iptali ve 1.779.223,24-TL'nin hesaplanacak en yüksek mevduat faiziyle birlikte iadesi istemiyle işbu davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Diğer döviz kazandırıcı faaliyetlere ilişkin işlemlerin ve bu işlemler nedeniyle düzenlenen kağıtların yukarıda yer edilen mevzuat hükümleri uyarınca harçtan ve damga vergisinden müstesna olduğu, 210 sayılı Değerli Kağıtlar Kanunu uyarınca değerli kağıt bedeli yönünden diğer döviz kazandırıcı faaliyetlere ilişkin işlemler ve bu işlemler nedeniyle düzenlenen kağıtlar için herhangi bir istisnanın tanınmadığı, öte yandan, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun "Gümrük ve tekel vergileri" başlıklı 2. maddesinde, gümrük idareleri tarafından alınan vergi ve resimlerin bu Kanuna tabi olmadığı,

bu vergi ve resimlerle ilgili olarak 27/10/1999 tarihli ve 4458 sayılı Gümrük Kanununun 242. maddesi hükümlerinin uygulanacağı, 1. maddesinde, bu kanun hükümlerini ikinci maddede yazılı olanlar dışında, genel bütçeye giren vergi, resim ve harçlar ile il özel idarelerine ve belediyelere ait vergi, resim ve harçlar hakkında uygulanacağı, yukarıda yazılı vergi, resim ve harçlara bağlı olan vergi,

resim ve zamların da bu kanuna tabi olduğunun belirtilmesi karşısında davacıdan noter nezdinde imzalanan sözleşmeye ilişkin olarak tahsil edilen noter ücreti ve sair tahsilatların 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 1. maddesi kapsamında yer alan kamu gelirleri arasında yer almaması nedeniyle bu noter ücreti ve sair tahsilatların iadesi talebiyle düzeltme-şikayet yolu ile Maliye Bakanlığınca iadesi mümkün bulunmadığından, değerli kağıt bedeli ve noter ücreti ile birlikte sair tahsilatların iadesi talebiyle yapılan başvurunun reddinde ve tesis edilen dava konusu işlemin bu kısmında hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

Öte yandan, ödenen toplam 1.614.883,32-TL damga vergisi, noter harcı, değerli kağıt bedeli ve noter ücreti ile birlikte sair tahsilatların iadesi talebiyle yapılan düzeltme-şikayet başvurunun zımnen reddedildiği, dava dilekçesinde davacı tarafından bu işlemin iptali ile beraber 1.779.223,24-TL'nin hesaplanacak en yüksek mevduat faiziyle birlikte iadesinin istenildiği anlaşıldığından, düzeltme-şikayet başvurusuna konu edilmeyen tutarın hesaplanacak en yüksek mevduat faiziyle birlikte iadesi istemine ilişkin olarak Bölge İdare Mahkemesince yeniden verilecek kararda bu kısım yönünden de değerlendirme yapılması gerekmektedir.