Danıştay 9. Daire E.2023/3422 K.2024/733

Dava konusu istem: Davacı adına, …Petrol Otomotiv Tarım ve Hayvancılık İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin sahte belge düzenleme fiiline iştirak ettiğinden bahisle 2016 yılı kurumlar vergisi, 2016 yılının tüm dönemlerine ilişkin geçici vergi ve 2016/Şubat-Aralık dönemlerine ilişkin katma değer vergisi üzerinden kesilen bir kat vergi ziyaı cezasının kaldırılması istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: …Vergi Mahkemesinin …tarih ve E:…, K:…sayılı kararıyla; …Petrol Otomotiv Tarım ve Hayvancılık İnş. San. ve Tic. Ltd.

Şti.' hakkında düzenlenen vergi tekniği raporunda yer alan tespitlerden ve içeriğinde yer alan ifadelerde, davacının sahte belge düzenleme ve sahte belge kullanma fiillerine hangi fiilleriyle, ne suretle iştirak ettiği yolunda yapılmış somut bir tespitin bulunmadığı, ihtilaflı dönemde mükellef adına beyannamelerin davacı tarafından verilmediği, söz konusu organizasyon kapsamında bulunduğu belirtilen firmaların beyannamelerini veren meslek mensupları arasında da davacının yer almadığı, yine organizasyon içerisinde bulunduğu ve sahte belge düzenlemeden dolayı haklarında vergi tekniği raporu düzenlendiği belirtilen …ve.

Oto Ltd.

Şti. adına, haklarında düzenlenen raporların içeriği inceleme dönemlerinde davacı tarafından işlem yapılmadığı, eft/havale işlemleri ile para çekme ve para yatırma işlemlerinde davacının isminin yer almadığı, bu halde sahte belge ve muhteviyatı itibariyle yanıltıcı belge düzenleme ve sahte belge kullanma eylemi ile davacı arasında somut bir illiyet bağı kurulmadığı, diğer bir deyişle dava konusu olan vergi ziyaı cezalarının dayanaklarının şüpheye yer bırakmayacak, açık bir şekilde ortaya konulamadığı anlaşıldığından,

sahte belge ve muhteviyatı itibariyle yanıltıcı belge düzenleme ve sahte belge kullanma fiiline iştirak ettiği somut olarak tespit edilemeyen davacı adına kesilen vergi ziyaı cezalarında hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne, dava konusu vergi ziyaı cezalarının kaldırılmasına karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Dosyanın incelenmesinden, davacının iştirak ettiği ileri sürülen sahte belge düzenleme fiilini işlediği iddia edilen. Petrol Oto. Tar. ve Hay. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. adına, uyuşmazlık dönemlerine ilişkin vergi ziyaı cezalı tarhiyatların unvanı geçen şirkete, iştirak nedeniyle davacı adına kesilen cezaların tebliğ tarihiyle aynı gün olan 24/08/2021 tarihinde tebliğ edildiğinin anlaşıldığı, bu durumda,. Petrol Oto. Tar. ve Hay. İnş.

San. ve Tic. Ltd.

Şti.'nin sahte belge düzenlediği ve bu şekilde elde ettiği komisyon gelirini kayıt ve beyan dışı bırakarak vergi kaybına yol açtığı hususu sübuta ermeden, sahte belge düzenleme eylemine iştirak ettiğinden bahisle davacı adına kesilen vergi ziyaı cezasında hukuka uyarlık bulunmadığından, davanın kabulü ile dava konusu vergi ziyaı cezalarının kaldırılması yolundaki mahkeme kararında sonucu itibarıyla isabetsizlik görülmediğinden istinaf başvurusunun bu gerekçeyle reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

…Petrol Otomotiv Tarım ve Hayvancılık İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. hakkında düzenlenen vergi tekniği raporundaki tespitlerden sahte belge düzenleme fiiline iştirak ettiği anlaşılan davacı adına kesilen vergi ziyaı cezasında hukuka aykırılık bulunmadığı iddiasıyla kararın bozulması istenilmiştir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ: Dairemizin kararı doğrultusunda kararın bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı adına, …Petrol Otomotiv Tarım ve Hayvancılık İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin sahte belge düzenleme fiiline iştirak ettiğinden bahisle 2016 yılı kurumlar vergisi, 2016 yılının tüm dönemlerine ilişkin geçici vergi ve 2016/Şubat-Aralık dönemlerine ilişkin katma değer vergisi üzerinden kesilen bir kat vergi ziyaı cezasının kaldırılması istenilmektedir.

İLGİLİ MEVZUAT

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 344. maddesinin 1. fıkrasında, 341. maddede yazılı hallerde vergi ziyaı sebebiyet verildiği takdirde, mükellef veya sorumlu hakkında ziyaa uğratılan verginin bir katı tutarında vergi ziyaı cezası kesileceği, 2. fıkrasında vergi ziyaına 359. maddede yazılı fiillerle sebebiyet verilmesi halinde bu fiillere iştirak edenlere ise bir kat olarak uygulanacağı kuralına yer verildiği, 359. maddesinde ise;

vergi kanunları uyarınca tutulan veya düzenlenen ve saklama ve ibraz mecburiyeti bulunan defter, kayıt ve belgeleri yok edenler veya defter sahifelerini yok ederek yerine başka yapraklar koyanlar veya hiç yaprak koymayanlar veya belgelerin asıl veya suretlerini tamamen veya kısmen sahte olarak düzenleyenler veya bu belgeleri kullananların, üç yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılacağının ifade edildiği, gerçek bir muamele veya durum olmadığı halde bunlar varmış gibi düzenlenen belgenin sahte belge olduğu,

kaçakçılık suçlarını işleyenler hakkında bu maddede yazılı cezaların uygulanmasının 344. maddede yazılı vergi ziyaı cezasının ayrıca uygulanmasına engel teşkil etmeyeceği, "Cezalarda İndirim" başlıklı 360. maddesinde ise.

359. maddede yazılı suçların işlenişine iştirak eden suç ortaklarının bu suçların işlenmesinde menfaatini bulunmaması halinde Türk Ceza Kanunu'nun suça iştirak hükümlerine göre hakkında verilecek cezanın yarısının indirileceği bu itibarla, vergi kanunlarında düzenlenen vergi suç ve cezaları ile ilgili hususlarda uygulanacak olan Türk Ceza Kanunu'nun 37. maddesi gereğince, bir kişi tarafından işlenebilen bir suçun birden fazla kişi tarafından işlenmesi durumunda her bir failin sorumlu olduğunu, aynı Kanunun 40. maddesinin 1. fıkrasında ise; kasten ve hukuka aykırı olarak işlenen fiilin varlığının iştirakin oluşabilmesi için gerekli olduğu,

diğer bir failin cezalandırılmasını engelleyen kişisel nedenlerin göz önünde bulundurulmaksızın her bir failin kendi kusurlu fiilinden dolayı cezalandırılacağı hüküm altına alınmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyanın incelenmesinden; …Petrol Otomotiv Tarım ve Hayvancılık İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. hakkında düzenlenen …tarih ve …sayılı vergi tekniği raporu ile anılan mükellefin düzenlediği faturaların sahte olduğunun ve davacının da bu sahte fatura düzenleme fiiline iştirak ettiğinin tespit edildiği, …Petrol Otomotiv Tarım ve Hayvancılık İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. adına ilgili döneme ilişkin düzenlenen vergi ziyaı cezalı tarhiyatı içeren ihbarnamelerin 24/08/2021 tarihinde tebliğ edildiği, iştirak nedeniyle davacı adına kesilen cezaların ise davacıya da 24/08/2021 tarihinde tebliğ edilmesi üzerine, davacı tarafından, söz konusu vergi ziyaı cezalarının kaldırılması istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Yukarıda ilgili hükümlerine yer verilen Vergi Usul Kanunu'nda vergi suçlarına ilişkin düzenlemeler yer almakla birlikte ceza sorumluluğunun unsuru olan suça iştirak halinin tanımı bulunmamaktadır.

Ceza hukukunda ceza sorumluluğunun esaslarını düzenleyen genel hukuk hükümlerinin düzenlendiği Türk Ceza Kanunu'nun suça iştirak halini düzenleyen bölümünde ise; suçun kanuni tanımında yer alan fiili birlikte gerçekleştiren kişilerden her birinin fail olarak sorumlu olacağı; suça iştirak için kasten ve hukuka aykırı işlenmiş bir fiilin varlığının yeterli olduğu;

suçun işlenişine iştirak eden her bir kişinin, diğerinin cezalandırılmasını önleyen kişisel nedenler göz önünde bulundurulmaksızın kendi kusurlu fiiline göre cezalandırılacağı hususu düzenlenmiş olup, iştirak fiilinde esas olanın fiil olduğu dikkate alındığında, davacı tarafından sahte belge düzenleme fiiline iştirak edilip edilmediğinin asıl borçlu şirket veya mükelleften bağımsız olarak değerlendirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Olayda; her ne kadar, Bölge İdare Mahkemesi tarafından. Vergi Mahkemesince verilen kabul kararına karşı yapılan istinaf başvurusunu …Petrol Otomotiv Tarım ve Hayvancılık İnş. San. ve Tic. Ltd.

Şti. adına sahte belge düzenlemek suretiyle komisyon geliri elde edildiğinden bahisle yapılan tarhiyata ilişkin ihbarnamenin adı geçen mükellefe tebliğ tarihi ile iştirak nedeniyle davacı adına kesilen vergi ziyaı cezalarına ilişkin ihbarnamenin davacıya tebliğ tarihinin aynı olduğu dikkate alındığında …Petrol Otomotiv Tarım ve Hayvancılık İnş. San. ve Tic. Ltd.

Şti.'nin sahte belge düzenlediği ve bu şekilde elde ettiği komisyon gelirini kayıt ve beyan dışı bırakarak vergi kaybına yol açtığı hususu sübuta ermeden, sahte belge düzenleme eylemine iştirak ettiğinden bahisle davacı adına kesilen vergi ziyaı cezasında hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle reddedilmişse de;

yukarıda da belirtildiği üzere davacı tarafından sahte belge düzenleme fiiline iştirak edilip edilmediğinin asıl borçlu mükelleften bağımsız olarak değerlendirilmesi gerektiğinden Bölge İdare Mahkemesince öncelikle davacının iştirak halinde bulunduğu şirketin sahte fatura ticareti faaliyetinde bulunup bulunmadığı (iştirak edilen fiil nedeniyle yapılan tarhiyatlara karşı açılmış dava varsa dikkate alınarak), bulunmuş ise davacının bu fiile iştirak edip etmediği hususu hakkında değerlendirme yapılmak suretiyle bir karar verilmesi gerekmektedir.