Danıştay 9. Daire E.2023/3604 K.2024/1642

2-(DAVACI) ... Basım Ticaret ve Sanayi Anonim Şirketi VEKİLİ : Av....

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, taraflarca temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun mükerrer 121. maddesi uyarınca ihtirazi kayıtla verilen 2018/Temmuz-2019/Haziran özel hesap dönemi kurumlar vergisi beyannamesine istinaden vergi indiriminden faydalandırılması gerektiği talebiyle yapılan başvurunun zımnen reddine dair işlemin iptali ve 757.657,18-TL'nin iadesi istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararıyla.

2017/Temmuz-2018/Haziran özel hesap dönemi kurumlar vergisi beyannamesinde beyan edilen vergi indiriminin 2018/Eylül dönemine ilişkin katma değer vergisine mahsup edilmesine karşın davalı idarece mahsup işleminin gerçekleştirilmediği, mahsubu gerçekleştirilmeyen katma değer vergisinin davalı idarenin bildirimi üzerine gecikme zammıyla birlikte ödendiği, sonrasında bu vergi indiriminin 2019/Ocak, Şubat dönemlerine ilişkin katma değer vergisinden ve gelir (stopaj) vergisinden mahsup edildiği,

ancak 2018/Eylül dönemine ilişkin katma değer vergisinin vadesinde ödenmediğinden bahisle 2018/Temmuz-2019/Haziran özel hesap dönemi kurumlar vergisi beyannamesinde beyan edilen vergi indiriminden yararlandırılmadığı, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun mükerrer 121. maddesindeki düzenlemenin amacının, vergilendirmeyle ilgili yükümlülüklerini düzenli olarak yerine getiren mükelleflerin ödüllendirilmesi ve bu yükümlülüklerin düzenli olarak yerine getirilmesinin teşviki olduğu,

2017/Temmuz-2018/Haziran özel hesap dönemi kurumlar vergisi beyannamesinde beyan edilen vergi indirimine ilişkin süresinde yapılan mahsup talebinin gerçekleştirilmemesinde bir kısım hataların bulunduğu, kaldı ki, bu vergi indiriminin 2019/Ocak, Şubat dönemlerine ilişkin katma değer vergisinden ve gelir (stopaj) vergisinden mahsup edildiği görüldüğünden, olayın oluş biçimi ve mezkur düzenlemenin getiriliş amacı da dikkate alındığında, salt bu durumdan hareketle davacı şirketin vergi indiriminden faydalandırılmamasına dair tesis edilen işlemin hakkaniyet ilkesine ve nesafet kurallarına aykırı olduğu,

bu durumda, vergi indirimine ilişkin başkaca bir şartın ihlal edildiğine yönelik herhangi bir iddia ileri sürülmediğinden, yasal düzenlemede öngörülen şartları taşıdığı açık olan davacının vergi indiriminden yararlandırılması gerekirken, dava konusu işlemle davacı şirketin vergi indiriminden yararlandırılmamasında hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne, dava konusu işlemin iptaline, 757.657,18-TL'lik vergi indiriminin davacıya iadesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Davalı idare tarafından istinaf başvurusu dilekçesinde ileri sürülen iddiaların, kararın dava konusu işlemin iptaline ilişkin hüküm fıkrasının kaldırılmasını gerektirecek nitelikte bulunmadığı, vergi indiriminin iadesine ilişkin hüküm fıkrası yönünden ise.

Gelir vergisi Kanununun anılan mükerrer 121. maddesi uyarınca, hesaplanan kurumlar vergisinin %5'ine isabet eden indirim tutarının, ödenmesi gereken vergiden fazla olması nedeniyle indirilemeyen kısmının, belirtilen süre içinde, beyan üzerine tahakkuk eden diğer vergilerden mahsup edilebileceği, yasa koyucu tarafından nakden iadesinin öngörülmediği, 2018-2019 yılları özel hesap dönemi kurumlar vergisi beyannamesinde ödenmesi gereken kurumlar vergisi bulunmadığı, vergi indiriminin yalnızca 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun mükerrer 121. maddesinde belirtilen diğer vergilere mahsubunun mümkün olduğu,

vergi indiriminin nakden iadesine olanak bulunmadığından, Vergi Mahkemesince vergi indirimi tutarının iadesine hükmedilmesinde hukuka uygunluk görülmediği, öte yandan, vergi indirimin 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun mükerrer 121. maddesinde belirtilen diğer vergilere mahsubu talep edilmekteyse, bu talep kapsamında davalı idareye başvuru yapılmasının gerektiği, bu başvurunun reddi halinde ise bu işlemin dava konusu yapılabileceği gerekçesiyle davalının istinaf başvurusunun kısmen reddine, kısmen kabulüne, Vergi Mahkemesi kararının vergi indiriminin iadesine ilişkin hüküm fıkrasının kaldırılmasına,

bu kısım yönünden davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

DAVACININ İDDİALARI

Davacı şirketin kusur ve sorumluluğu olmaksızın vergi indiriminden faydalandırılmadığı, davalı idareden kaynaklanan nedenlerle başvuru ve talep imkanının ortadan kaldırıldığı, bu durum bildirilmişse de kusur giderilmediği için hak kaybının gerçekleştiği, vergiye uyumlu mükellef olarak sistemde görüntülenemediği için mahsup edilebilecek bir alacak tahakkukunun da davalı idarece yapılmadığı, mahsup hakkının fiilen kullanılmaz hale getirildiği, geleceğe yönelik vergi indiriminden faydalanmak için tahakkuk eden tüm vergi borçlarının süresinde ödendiği,

vergi indirimine ilişkin konu tutarın 757.957,18-TL olarak düzeltilmesi gerektiği, Bölge İdare Mahkemesince duruşma yapılmaksızın karar verildiği için aleyhlerine duruşmalı vekalet ücretine hükmedilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğu iddialarıyla kararın aleyhe olan kısmının bozulması istenilmektedir.

DAVALININ İDDİALARI

Dava konusu işlemin tamamen yasal ve yerinde olduğu iddiasıyla kararın aleyhe olan kısmının bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI

Davalı tarafından savunma verilmemiştir. Davacının savunması yasal dayanaktan yoksun olan temyiz isteminin reddi gerektiği yolundadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz istemlerinin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı şirket tarafından, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun mükerrer 121. maddesi uyarınca ihtirazi kayıtla verilen 2018/Temmuz-2019/Haziran özel hesap dönemi kurumlar vergisi beyannamesine istinaden vergi indiriminden faydalandırılması gerektiği talebiyle yapılan başvurunun zımnen reddine dair işlemin iptali ve 757.657,18-TL'lik vergi indiriminin nakden/mahsuben iadesi istenilmektedir.

İLGİLİ MEVZUAT

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun "Vergiye Uyumlu Mükelleflere Vergi İndirimi" başlıklı mükerrer 121. maddesinde, ticari, zirai veya mesleki faaliyeti nedeniyle gelir vergisi mükellefi olanlarla kurumlar vergisi mükelleflerinden (finans ve bankacılık sektörlerinde faaliyet gösterenler, sigorta ve reasürans şirketleri ile emeklilik şirketleri ve emeklilik yatırım fonları hariç olmak üzere), bu maddenin ikinci fıkrasında belirtilen şartları taşıyanların yıllık gelir veya kurumlar vergisi beyannameleri üzerinden hesaplanan verginin %5’inin, ödenmesi gereken gelir veya kurumlar vergisinden indirileceği,

şu kadar ki hesaplanan indirim tutarının, her hâl ve takdirde 1 milyon Türk lirasından (2018 yılı için 1.200.000-TL) fazla olamayacağı, indirilecek tutarın ödenmesi gereken vergiden fazla olması durumunda kalan tutarın, yıllık gelir veya kurumlar vergisi beyannamesinin verilmesi gereken tarihi izleyen bir tam yıl içinde mükellefin beyanı üzerine tahakkuk eden diğer vergilerinden mahsup edilebileceği, bu süre içinde mahsup edilemeyen tutarların red ve iade edilmeyeceği, birinci fıkrada yer alan tutarın,

her yıl bir önceki yıla ilişkin olarak 213 sayılı Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre belirlenen yeniden değerleme oranında artırılmak suretiyle uygulanacağı, bu şekilde hesaplanan tutarın %5’ini aşmayan kesirler dikkate alınmayacağı, Cumhurbaşkanının, birinci fıkrada yer alan oranı ve tutarı iki katına kadar artırmaya, sıfıra kadar indirmeye, kanuni oran ve tutarına getirmeye.

Maliye Bakanlığı, maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye yetkili olduğu belirtilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Bölge İdare Mahkemesi kararının, vergi indiriminden yararlandırılması gerektiği talebiyle yapılan başvurunun reddine işlemin iptaline ilişkin hüküm fıkrası, usul ve hukuka uygun olup davalı tarafından ileri sürülen temyiz iddiaları, kararın belirtilen kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının, 757.657,18-TL'lik vergi indiriminin nakden/mahsuben iadesine ilişkin hüküm fıkrasına yönelik davacının temyiz istemine gelince;

Olayda, 2018/Temmuz-2019/Haziran özel hesap dönemi kurumlar vergisi beyannamesinde ödenmesi gereken kurumlar vergisi bulunmadığından, bu beyannemeye istinaden vergi indiriminden faydalandırılması gerektiği talebiyle yapılan başvurunun zımnen reddedildiği anlaşılmaktadır.

Bu durumda, vergi indirimine ilişkin şartları sağlayan davacı şirketin izleyen yıl içinde tahakkuk eden vergilerin ödenmesi sırasında vergi indirimi konusu yapılamayan tutarın bu vergilerden mahsubu imkanından yoksun kaldığı ihtilafsız olduğundan, davacı şirketçe 2018/Temmuz-2019/Haziran özel hesap dönemi kurumlar vergisi beyannamesinin verilmesi gereken tarihi izleyen bir tam yıl içinde beyanı üzerine tahakkuk eden diğer vergilerin ödenip ödenmediği ve ödenmişse ödeme tarihleri de dikkate alınarak, bu vergilere ilişkin yapılan ödemeler ile 757.657,18-TL'lik vergi indiriminin karşılaştırılması suretiyle oluşacak sonuca göre bu kısım yönünden yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.