Danıştay 9. Daire E.2023/4565 K.2024/6086

Dava konusu istem:Davacı şirket adına araç satışından elde ettiği hasılatını kayıt ve beyan dışı bıraktığı yolunda düzenlenen vergi inceleme raporuna dayanılarak re'sen tarh edilen 2011/Şubat-Nisan, Temmuz, Kasım dönemine ilişkin katma değer vergisi ve kesilen bir kat vergi ziyaı cezasının kaldırılması istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacı şirket hakkında düzenlenen vergi tekniği raporunda özetle; davacı şirket tarafından 2016 yılında ... Limited Şirketine bir adet, ... Gıda İnş. Tic. Ltd. Şti'ne bir adet, ...'ya bir adet, ...'a bir adet, ... Oto. İç ve Dış Tic. Ltd. Şti'ne iki adet ve ... Paz. Nak. ve Tic. Ltd.

Şti'ne de seksen altı adet araç satışının gerçekleştirildiği, her bir araca ilişkin kasko değerlerinin altında bedellerle satış faturalarının düzenlendiği, davalı idarece her bir araç için tespit edilen kasko değeri dikkate alınarak beyan dışı bırakılan katma değer vergisi matrahının hesaplandığı, kasko bedellerinin dikkate alınması, tümüyle iktisadi, ticari ve teknik icaplara uygun ve olayın özelliğine göre normal ve mutad kabul edilmesi gereken nitelikte bir ispatlama yöntemi olup araçların gerçek satış bedeli konusunda kasko bedeli dışında bir bedelle satışının yapıldığı hususunda davacı tarafından herhangi bir delil sunulmamış olması,

araçların düşük tutarla satılmasının ülke genelinde yaşanan terör olaylarından kaynaklandığına yönelik herhangi bir bilgi ve belge ibraz etmemiş olması, araç satışı gerçekleştirilen ...'nın kendisine satışı yapılan araç için ödediği tutardan daha düşük bedelle fatura edildiğini açıkça beyan etmiş olması,

dava konusu dönemde satışı gerçekleştirilen seksen altı araç için bu araçları satın alan ... isimli firma tarafından davacının banka hesaplarına fatura tutarlarından çok yüksek miktarda para transferi gerçekleştirilmiş olduğu halde sonrasında davacı tarafından (iki firma arasında araç satışı dışında herhangi bir ticari alışveriş olmadığı halde) bu bedelin bir kısmının anılan firmaya banka üzerinden iade edilmiş olmasının ticari teamüllere de uygun olmaması karşısında,

davacının 2016 yılında gerçekleştirdiği araç satışları nedeniyle gerçek satış tutarlarından düşük bedel içeren faturalar düzenlemek suretiyle katma değer vergisi matrahını eksik beyan ettiği sonucuna varıldığından dava konusu vergi ziyaı cezalı katma değer vergilerinde hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu Vergi Mahkemesi Kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Kasko bedelinin altında zararına satış yapılabileceği, araçların faturada gösterildiğinden yüksek bedele satıldığının somut olarak ortaya konulamadığı, şigorta şirketlerince belirlenen fiyatın emsal bedel olarak alınmasının hukuka aykırı olduğu iddialarıyla kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı şirket adına araç satışından elde ettiği hasılatını kayıt ve beyan dışı bıraktığı yolunda düzenlenen vergi inceleme raporuna dayanılarak re'sen tarh edilen 2011/Şubat-Nisan, Temmuz, Kasım dönemine ilişkin katma değer vergisi ve kesilen bir kat vergi ziyaı cezasının kaldırılması istenilmektedir.

İLGİLİ MEVZUAT

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 3/B maddesinde, vergilendirmede vergiyi doğuran olay ve bu olaya ilişkin muamelelerin gerçek mahiyetinin esas olduğu, vergiyi doğuran olay ve bu olaya ilişkin muamelerin gerçek mahiyetinin, yemin hariç her türlü delille ispatlanabileceği ve iktisadi, ticari ve teknik icaplara uymayan veya olayın özelliğine göre normal ve mutad olmayan bir durumun iddia olunması hâlinde, ispat külfetinin, bunu iddia eden tarafa ait olduğu,

30. maddesinin 1. fıkrasında re'sen vergi tarhı, vergi matrahının tamamen veya kısmen defter, kayıt, belgelere veya kanuni ölçülere dayanılarak tespitine imkân bulunmayan hâllerde, takdir komisyonları tarafından takdir edilen veya vergi inceleme yapmaya yetkili olanlarca düzenlenmiş vergi inceleme raporlarında belirtilen matrah veya matrah kısmı üzerinden vergi tarh olunması şeklinde tanımlanmış, 134. maddesinde de vergi incelemesinden maksadın, ödenmesi gereken vergilerin doğruluğunu araştırmak, tespit etmek ve sağlamak olduğu belirtilmiş, 267. maddesinde ise emsal bedel,

gerçek bedeli olmayan veya bilinmeyen veyahut doğru olarak tespit edilemeyen bir malın, değerleme gününde satılması halinde emsaline nazaran haiz olacağı değer olarak tanımlanmış, emsal bedelin sıra ile maddede belirtilen esaslara göre tayin olunacağı belirtilmiş, maddenin ikinci sırasında maliyet bedeli esası tanımlanarak emsal bedeli belli edilecek malın, maliyet bedelinin bilinmesi veya çıkarılmasının mümkün olduğu durumda mükellefin, bu maliyet bedeline toptan satışlar için %5, perakende satışlar için %10 ilave etmek suretiyle emsal bedelini bizzat belli edeceği hükmüne yer verilmiştir.

3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 1/1.maddesinde, ticari, sınai, zirai faaliyet ve serbest meslek faaliyeti çerçevesinde yapılan teslim ve hizmetlerin Katma Değer Vergisi Kanununa tabi olduğu, 4/1. maddesinde ise; hizmetin, teslim ve teslim sayılan haller ile mal ithalatı dışında kalan işlemler olduğu, bu işlemlerin, bir şeyi yapmak ve işlemek, meydana getirmek, imal etmek, onarmak, temizlemek, muhafaza etmek, hazırlamak, değerlendirmek, kiralamak, bir şeyi yapmamayı taahhüt etmek gibi şekillerde gerçekleşebileceği, 8/a. maddesinde ise, mal teslimi ve hizmet ifası hallerinde, bu işleri yapanların katma değer vergisinin mükellefi olduğu düzenlemelerine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyanın incelenmesinden, davacı şirket hakkında düzenlenen ... tarih ve ... sayılı vergi tekniği raporu ile aynı tarih ve ... sayılı vergi inceleme raporunda. 2016 yılında davacı şirket tarafından ... Limited Şirketine bir adet, ... Gıda İnş. Tic. Ltd. Şti'ne bir adet, ...'ya bir adet, ...'a bir adet, ... Oto. İç ve Dış Tic. Ltd. Şti'ne iki adet ve ... Paz. Nak. ve Tic. Ltd.

Şti'ne de seksen altı adet araç olmak üzere toplam doksan iki araç satışının gerçekleştirdiği, anılan şahıs ve firmalar nezdinde yapılan karşıt tespitlerde, ... dışındakilerce araçların satış faturalarında belirtilen bedel üzerinden alım yapıldığının beyan edildiği, ... tarafından ise, satış bedeli 20.000,00-TL olarak gösterilen aracın 50.000,00-TL aldığının belirtildiği, ... Paz. Nak. ve Tic. Ltd.

Şti. tarafından davacıdan 86 adet fatura karşılığında katma değer vergisi hariç 5.580.508,70-TL mal ve hizmet alışında bulunulduğu, ancak banka hesap hareketlerine göre bu firma tarafından davacıya 8.295.000,00-TL para transferi yapıldığı, davacı şirket tarafından ise anılan firmaya 1.710.000,00-TL para transferi yapıldığının tespit edildiği,

firma yetkilisince avans ödemeleri nedeniyle davacıya transfer edilen 8.295.000,00-TL'nin herhangi bir araç alış verişine konu olmayan 1.710.000-TL'sinin firmalarına iade edildiğinin belirttiği, davacı şirketin 2016 öncesinde toplamda 1.841.056,59-TL ve 2016 hesap döneminde de 178.488,98-TL eksik amortisman hesapladığının tespit edildiği, ancak amortisman uygulamasının ihtiyari bir uygulama olması nedeniyle davacının gider yazma hakkından vazgeçtiği sonucuna varıldığı, bu nedenle 2016 yılında satışa konu edilen araçların net aktif değerinin tespitinde davacı şirketin beyan ettiği amortisman tutarlarının dikkate alındığı,

davacının satışa konu ettiği bu araçların neredeyse tamamının kasko değerinin çok altında bir fiyata sattığının tespit edildiği, kasko bedellerinden, satış yapılan kişilerin beyanlarından ve bankalar aracılığıyla yapılan ödemelerden hareketle davacı tarafından satışı yapılan araçlar için düzenlenen faturalarda gösterilen bedellerin düşük olduğunun değerlendirilmesi üzerine araçların gerçek satış bedellerinin "maliyet esasına" göre,

satış yapılan kişi ve kurumların araç ticareti yapıyor olmaları da göz önünde tutularak toptan satış kabul edilerek tespit edilen emsal bedelleri olduğunun kabul edilmesi suretiyle belirlenen matrah üzerinden yapılan dava konusu tarhiyatın kaldırılması istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

Temyize konu kararda, davacının 2016 yılında gerçekleştirdiği araç satışları nedeniyle gerçek satış tutarlarından düşük bedel içeren faturalar düzenlemek suretiyle katma değer vergisi matrahını eksik beyan ettiği sonucuna varıldığından maliyet esasına göre belirlenen matrah üzerinden yapılan cezalı tarhiyatta hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş ise de, davacı şirket tarafından satış faturalarının kayıtlara yansıtıldığı, bir adet araç satışı yapılan ... dışında kalan doksan bir araç satışına ilişkin araçların satış faturalarında belirtilen bedel üzerinden satın alındığının beyan edildiği,

kasko sigorta bedellerinin kanuni ölçü olduğu ve bu bedelin altında araç satışı yapılamayacağına ilişkin herhangi bir düzenleme mevzuatta yer almadığı gibi serbest piyasa koşullarında ikinci el araçların satışında aracın yaşı, modeli, markası, kilometresi, kazalı veya boyalı olması, serbest piyasada gördüğü talep gibi bir çok unsurun rol oynadığı,

bu nedenle de kasko sigorta bedelinden aşağı veya yukarı bedelle araç satışının mümkün olduğu ve kasko bedelinin altında satış yapılmasının tek başına araçların satış faturalarında gösterilen bedellerden daha yüksek bedelle satıldığını göstermeyeceği,

öte yandan olayda Vergi Usul Kanunu'nun 267. maddesi uyarınca "maliyet esasına" göre toptan satış kabul edilerek tespit edilen emsal bedelleri üzerinden matrah belirlenmişse de anılan düzenlemenin bilinmeyen veyahut doğru olarak tespit edilemeyen bir mallara ilişkin matrah belirlenmesi için öngörüldüğü bununla birlikte satışa konu araçların mevcut durumlarına göre rayiç bedellerinin ilgili kurumlar nezdinde ve/veya piyasada yapılacak araştırma sonucunda tespit edilebileceği dikkate alındığında vergiyi doğuran olayın gerçek mahiyeti geçerli ve yeterli bilgi ve belgelerle ortaya konulmaksızın,

eksik inceleme ve varsayıma dayalı olarak yapılan cezalı tarhiyatta hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varıldığından aksi yöndeki Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuka uyarlık bulunmamaktadır.