Danıştay 9. Daire E.2023/644 K.2023/462

… tarafından, Gelir İdaresi Başkanlığına karşı, Tarımsal ve Kırsal Kalkınmaya Destekleme Kurumu ile 14/04/2016 tarihinde IPARD 1 programı kapsamında imzalanan sözleşme nedeniyle ödediği 26.576,74-TL damga vergisinin öncelikle adına tahakkuk eden amme borçlarına mahsup edilmesi, kalan tutarın yasal faiziyle iade edilmesi istemiyle Gelir İdaresi Başkanlığına yapılan başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davada; Samsun Vergi Mahkemesinin 10/02/2023 tarih ve E:2022/971, K:2023/56 sayılı kararıyla, yetkili vergi mahkemesinin belirlenmesi için, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 43. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca Danıştay Başkanlığına gönderilen dava dosyası incelenerek işin gereği görüşüldü:

Dosyanın incelenmesinden; davacı şirket tarafından ödenen damga vergisinin yasal faiziyle iadesi istemiyle Gelir İdaresi Başkanlığına yapılan başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davada; " (...) dava konusu edilen damga vergisinin beyanname üzerine Turhal Vergi Dairesi tarafından düzenlenen tahakkuk fişi üzerine tahakkuk ettiği anlaşıldığından,

şikayet yoluyla vergi düzeltme taleplerinin reddine dair işlemde vergiyi tahakkuk ettiren vergi dairesinin bulunduğu Tokat İli'nin idari yargı yetkisi bakımından bağlı olduğu Samsun Vergi Mahkemesi'nin yetkili olduğu sonucuna varılmıştır." gerekçesiyle, yetki yönünden reddeden Ankara 4. Vergi Mahkemesinin 31/10/2022 tarih ve E:2022/1695, K:2022/2105 sayılı kararıyla dosyanın Samsun Vergi Mahkemesine gönderildiği, Samsun Vergi Mahkemesinin 10/02/2023 tarih ve E:2022/971, K:2023/56 sayılı kararıyla da;

"(...) davacı tarafından Gelir İdaresi Başkanlığı'na yapılan uyuşmazlık konusu başvuru dilekçesinde "düzeltme" ve "şikayet" ibareleri ile "vergi hatası" kavramına yer verilmediği, yine anılan başvuru dilekçesinde ve dava dilekçesinde düzeltme ve şikayet müessesesini düzenleyen 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 116. ve devamı maddelerine hiçbir atıf yapılmayarak mahsup ve iade taleplerine yer verildiği,

ayrıca davacı tarafından uyuşmazlık konusu damga vergilerini tarh ve tahakkuk ettirdiği görülen Turhal Vergi Dairesi Müdürlüğü'ne söz konusu damga vergisinin kaldırılması istemiyle herhangi bir düzeltme başvurusunda bulunulmadığı anlaşılmış olup; bu haliyle açıklanan nedenler kapsamında, davacı tarafından yapılan uyuşmazlık konusu başvurunun 213 sayılı Kanunun 116. ve devamı maddelerinde öngörülen şikayet başvurusu olarak kabul edilmesine imkan bulunmamaktadır.

Ayrıca, davacı tarafından sunulan dava dilekçesinde, uyuşmazlık konusu damga vergisinin tahakkuk edilmesine dair işlemin iptali talebinde bulunmayıp; davalı idareye karşı yapılan uyuşmazlık konusu başvuru dilekçesinden ve anılan başvurunun reddedildiği yönündeki iddialara da yer vermek suretiyle, söz konusu başvuru dilekçesinde yer alan aynı taleplerde ve iddialarda bulunulduğu görüldüğünden; iş bu davada, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 37. maddesinin (a) bendinin uygulanamayacağı sonucuna da varılmaktadır.

Bu durumda, 2577 sayılı Kanunu'nun 37. maddesinin (d) bendine göre, dava konusu işlem olan davacı tarafından yapılan uyumazlık konusu başvurunun zımnen reddine dair işlemi yapan Gelir İdaresi Başkanlığı'nın bulunduğu yer vergi mahkemesi olan Ankara Vergi Mahkemesi'nin yetkili olduğu sonucuna varılmıştır." gerekçesiyle, davanın yetki yönünden reddedildiği ve yetkili mahkemenin belirlenmesi için dosyanın Danıştay Başkanlığına gönderilmesine karar verildiği anlaşılmıştır.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun, vergi uyuşmazlıklarında yetkiyi belirleyen 37. maddesinin (b) bendinde, Gümrük Kanunu'na göre alınması gereken vergilerle Vergi Usul Kanunu gereğince şikayet yoluyla vergi düzeltme taleplerinin reddine ilişkin işlemlerde; vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümleri tarh ve tahakkuk ettiren dairenin bulunduğu yerdeki vergi mahkemesinin yetkili olduğu düzenlenmiştir.

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 4. maddesinde vergi dairesi; mükellefi tespit eden, vergiyi tarh eden, tahakkuk ettiren ve tahsil eden daire olarak tanımlanmış ve vergiye ilişkin hesaplarda veya vergilendirmede yapılan hataları düzeltme yetkisinin vergi dairesi müdürüne ait olduğu aynı Kanun'un 120. maddesinde öngörülmüştür.

Aynı Kanun'un 122. maddesinde, mükelleflerin, vergi muamelelerindeki hataların düzeltilmesini vergi dairesinden isteyebilecekleri; 123. maddesinde, vergi dairesinin ilgili servisinin, düzeltme talebini kendi mütalaasını da ilave ederek, düzeltme merciine göndereceği, düzeltme merciinin talebi yerinde gördüğü takdirde, düzeltmenin yapılmasını emredeceği; yerinde görmediği takdirde, keyfiyetin düzeltmeyi isteyene yazı ile tebliğ olunacağı, 124. maddesinde de, vergi mahkemelerinde dava açma süresi geçtikten sonra yaptıkları düzeltme talepleri reddolunanların şikayet yolu ile Maliye Bakanlığına müracaat edebilecekleri açıklanmıştır.

5345 sayılı Gelir İdaresi Başkanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'un 4. maddesinin birinci fıkrasının (g) bendinde "şikayet başvurularını karara bağlamak" başkanlığın görevleri arasında sayılmış olup, aynı Kanun’un 23. maddesinde, vergi dairesi başkanlıkları ve vergi dairesi müdürlükleri başkanlığın taşra teşkilatı olarak belirtilmiştir.

Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri uyarınca, düzeltme yetkisinin vergi dairesi müdüründe olduğu açık olmakla birlikte, Kanunda düzeltme talebinin reddi halinde şikayet yolu öngörülmüş olduğundan, bu yetkinin nihai ve mutlak bir yetki olduğundan söz edilmesine olanak bulunmamaktadır. Zira, üst makam olan Gelir İdaresi Başkanlığı'nın, şikayet başvurusunu haklı görmesi halinde, hiyerarşik yapı içerisinde bu hatanın düzeltilmesi için talimat verebileceği ve bu talimat üzerine düzeltme işleminin yetkili vergi dairesince yerine getirileceği tabiidir. Dolayısıyla, vergi dairesine başvuru yapılmadan şikayet yoluna başvurulması halinde, Gelir İdaresi Başkanlığınca tesis edilen ve idari davaya konu olabilecek şikayet işleminin dava konusu edilmesine hukuki bir engel bulunmamaktadır.

Olayda; davacının Gelir İdaresi Başkanlığı'na yaptığı başvurunun zımmen reddi üzerine bu işleme karşı dava açtığı, davalı idarece verilen savunma dilekçesinde, dava konusu işlemin şikayet başvurusunun zımnen reddi işlemi olarak nitelendirildiği davacının iddialarının bu kapsamda değerlendirildiği, bu değerlendirme sonucunda davacı hakkında tesis edilen işlemin hukuka uygun olduğu savunmasına yer verildiği de dikkate alındığında, dava konusu işlemin şikayet başvurusunun zımnen reddi işlemi olarak kabul edilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Uyuşmazlıkta, dava konusu damga vergisinin, Turhal Vergi Dairesi Müdürlüğünce tarh ve tahakkuk ettirildiği anlaşıldığından, 2577 sayılı Kanun'un 37. maddesinin (b) bendi uyarınca, bu davanın çözümünde, vergiyi tarh ve tahakkuk ettiren Turhal Vergi Dairesi Müdürlüğünün bulunduğu Tokat ilinin, idari yargı yetkisi yönünden bağlı olduğu yer vergi mahkemesi olan Samsun Vergi Mahkemesinin yetkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır.