Danıştay 9. Daire E.2023/6534 K.2024/5633

Taahüt San. ve Tic. Ltd. Şti.

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Davacı adına, 2017/Aralık döneminden 2018 yılına devreden katma değer vergisinin sıfır olarak dikkate alınması ve 2018 yılına ilişkin defter ve belgelerini incelemeye ibraz etmediğinden bahisle 2018 yılı katma değer vergisi indirimlerinin reddi gerektği yolunda düzenlenen vergi inceleme raporuna dayanılarak; 2018/Nisan-Aralık dönemleri için re’sen tarh edilen katma değer vergisi ile tekerrür hükümleri uygulanarak kesilen üç kat vergi ziyaı cezasının kaldırılması istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla.

Vergi Usul Kanununun vergi incelemesine ilişkin usul ve esasları düzenleyen 138 ila 140. madde hükümlerine göre; vergi incelemelerinin, esas itibariyle incelemeye tabi olanın iş yerinde yapılacağı, iş yerinin müsait olmaması, ölüm, işin terk edilmesi gibi zaruri sebeplerle incelemenin yerinde yapılması imkansız olur veya mükellef ve vergi sorumluları isterlerse incelemenin dairede yapılabileceği, bu takdirde incelemeye tabi olanın lüzumlu defter ve vesikalarını daireye getirmesi kendisinden yazılı olarak istenileceği,

incelemenin dairede yapılması halinde istenilen defter veya vesikaları belli edilen zamanda mazeretsiz olarak getirmeyenlerin bunları ibraz etmemiş sayılacakları, haklı bir mazeret gösterenlere, defter ve vesikalarını daireye getirmesi için münasip bir mühlet verileceği düzenlemelerine yer verildiği, bu hali ile davacının ilgili döneminin incelenmesi için öncelikle mükellefle iletişime geçilerek inceleme hakkında mükellefe bilgi verilmesi ve incelemenin mükellefin işyerinde mi yoksa dairede mi yapılacağı hususunun netliğe kavuşturulması, sonrasında ise mükellefin defter ve belgelerinin istenilmesinin kanun gereği olduğu,

mükellefe ulaşılamaması halinde ise mükellefin gıyabında incelemeye başlama tutanağı düzenleneceği analşılmış olup, uyuşmazlılkta ise sadece defter ve belge isteme yazısının davacı şirketin e-tebligat adresine gönderildiği ve tarafına verilen süre içerisinde yasal defter ve belgeleri incelemeye ibraz etmediğinden bahisle mükellefe ulaşılamadığının ortaya konulmaya çalışıldığı görüldüğünden,

davacı hakkında yapılan incelemede yukarıda bahsedilen kurallara uyulmadığından ve davacının ilgili dönem defter ve belgelerinin istenilmesine ilişkin düzenlenen defter ve belge isteme yazısının usulüne uygun şekilde istenilmemesi nedeniyle ibraz etmeme fiilinin gerçekleşmediği anlaşıldığından, defter ve belgelerin incelemeye ibraz edilmediğinden bahisle tekerrür hükümleri uygulanarak artırılan üç kat vergi ziyaı cezalı katma değer vergisinde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne, cezalı tarhiyatın kaldırılmasına karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu Vergi Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu, kararın kaldırılmasını gerektiren bir neden bulunmadığı belirtilerek istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

İdarelerince gerçekleştirilen işlemlerde usul ve hukuk kurallarına aykırılık bulunmadığı iddialarıyla kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı adına, 2017/Aralık döneminden 2018 yılına devreden katma değer vergisinin sıfır olarak dikkate alınması ve 2018 yılına ilişkin defter ve belgelerini incelemeye ibraz etmediğinden bahisle 2018 yılı katma değer vergisi indirimlerinin reddi gerektği yolunda düzenlenen vergi inceleme raporuna dayanılarak; 2018/Nisan-Aralık dönemleri için re’sen tarh edilen katma değer vergisi ile tekerrür hükümleri uygulanarak kesilen üç kat vergi ziyaı cezasının kaldırılması istemine ilişkindir.

İLGİLİ MEVZUAT

2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun 40. maddesinin 4. fıkrasında, İçtihatları Birleştirme Kurulu tarafından verilen kararlara, Danıştay daire ve kurulları ile idari mahkemeler ve idarenin uymak zorunda oldukları hüküm altına alınmıştır.

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 3. maddesinin (b) bendinde, vergilendirmede vergiyi doğuran olay ve bu olaya ilişkin muamelelerin gerçek mahiyetinin esas olduğu, 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 1. maddesinde, ticari faaliyet çerçevesinde yapılan teslim ve hizmetlerin katma değer vergisine tabi tutulduğu, 20. maddesinde teslim ve hizmet işlemlerinin karşılığını teşkil eden bedelin katma değer vergisi matrahını oluşturduğu, 29. maddesinde, mükelleflerin, vergiye tabi işlemleri üzerinden hesaplanan katma değer vergisinden, kendilerine yapılan teslim ve hizmetler dolayısıyla hesaplanarak,

düzenlenen fatura ve benzeri vesikalarda gösterilen katma değer vergisini indirebilecekleri, 34. maddesinin 1. bendinde ise yurt içinden sağlanan veya ithal olunan mal ve hizmetlere ait katma değer vergisinin alış faturası veya benzeri vesikalar üzerinde ayrıca gösterilmek ve bu vesikalar kanuni defterlere kaydedilmek şartıyla indirilebileceği kurala bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun 08/02/2019 tarih ve E:2013/3, K:2019/1 sayılı kararında mücbir sebep olmaksızın defter ve belgelerini incelemeye yetkili olan inceleme elemanlarına ibraz etmeyen katma değer vergisi mükellefleri adına yapılan cezalı tarhiyatlara karşı açılan davalarda, davacılar tarafından, vergilendirme dönemine ilişkin yasal defterler ve belgelerin mahkemeye sunulabileceğinin ileri sürülmesi halinde, bu defter ve belgeler davacıdan istenilip, defterlerdeki kayıtlar incelenip bu kayıt ve belgeler hakkında davanın diğer tarafı olan vergi idaresinin görüşü ve saptamaları da alınarak yapılacak hukuki değerlendirmeye göre karar verilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Dosyanın incelenmesinden; defter ve belgelerinin istenilmesine ilişkin yazının davacıya 26/06/2020 tarihinde elektronik tebligat yoluyla tebliğ edildiği ve davacı tarafından ibraz edilmediği, bunun üzerine 25/07/2020 tarihinde inceleme tutanağı düzenlenerek vergi incelemesine başlandığı, davacının, dava dilekçesinde defter ve belgelerini sunabileceğini belirtmesi ve Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun 08/02/2019 tarih ve E:2013/3, K:2019/1 sayılı kararı da dikkate alındığında; defter ve belgelerin incelemeye ibraz edilmemesi re'sen tarh nedeni ise de;

re'sen araştırma ilkesi ile vergiyi doğuran olay ve bu olaya ilişkin muamelenin gerçek mahiyetinin esas olduğuna dair kural gereğince, davacı tarafından defter ve belgelerin incelenmek üzere hazır olduğu, istenmesi halinde ibraz edilebileceği hususunun dava dilekçesinde ileri sürüldüğü görüldüğünden, davacının ibraz edebileceğini belirttiği defter ve belgelerin istenip ibraz edilecek olanlardan vergi idaresi de haberdar edilmek suretiyle, yukarıda değinilen incelemenin yapılıp vergilendirmenin konusunu oluşturan katma değer vergisi indiriminin dayandığı faturalarda bu verginin ayrıca gösterilip gösterilmediği,

belgelerin yasal defterlere usûlüne göre kaydedilip kaydedilmediği ve temsil ettiği hukukî muamelenin gerçek olup olmadığına ilişkin inceleme yapıldıktan sonra karar verilmesi gerekmektedir.

Diğer yandan, yeniden verilecek kararda ve İdarece hazırlanacak raporda, dava konusu 2017/Aralık döneminden 2018 yılına devreden katma değer vergisine ilişkin kısım, 2016 yılına ilişkin defter ve belge ibraz etmemeden kaynaklanması nedeniyle gerek 2016 yılı, gerekse 2017 yılına ilişkin cezalı tarhiyatlara karşı açılan davalarda verilen kabul kararları Danıştay Dokuzuncu Dairesinin 22/10/2024 tarih ve E:2023/6531, K:2024/5588, E:2023/6533,K:2024/5600 sayılı kararları ile onanarak kesinleştiğinden bu hususun dikkate alınacağı tabidir. Ayrıca yeniden verilecek kararda, tekerrüre ilişkin kısım yönünden de hukuki inceleme ve değerlendirme yapılması gerekmektedir.