Danıştay 9. Daire E.2023/6788 K.2024/3024

Dava konusu istem: Davacının, kanuni temsilcisi olduğu ... Grup Otomotiv ve Oto Kiralama San. Tic. Ltd. Şti.’nin vergi borçları nedeniyle 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsili Usulu Hakkında Kanun'un 13/1. maddesi uyarınca banka hesapları ile taşınmazları üzerine uygulanan ihtiyati haciz işleminin iptali istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:...... sayılı kararıyla; davalı idareden, verilen teminatlar dikkate alındığında davacının taşınmazlarına uygulanan ihtiyati hacizlerin teminat tutarı kadar olan bir kısmının kaldırılıp kaldırılmadığı, davacının ihtiyatı haciz uygulanan taşınmazları için haciz işlemi uygulanmadan önce veya sonra rayiç/emsal değeri belirlenip belirlenmediği,

haciz uygulanan 17 adet taşınmazın değeri ile teminatın karşılamadığı tutar arasında bir değerlendirme yapılmasına olanak sağlayan başkaca bir bilgi veya belge mevcut ise, bu hususlara ilişkin bilgi ve belgelerin sunulmasının istenilmesi üzerine davalı idare tarafından, teminat gösterilen değeri 5.118.550,00-TL olan 4 adet taşınmaz harici 13 taşınmaz için değer tespitine yönelik bir araştırma yapıldığına dair bilgi ve belge sunulmadığı,

öte yandan davacının banka hesaplarına uygulanan hacizlerinin 19/01/2021 tarihinde kaldırıldığı görüldüğünden, davacının banka hesaplarına uygulanan ihtiyati haciz işlemi yönünden karar verilmesine yer olmadığına, teminat gösterilen 4 adet taşınmaz dışında davacının haciz uygulanan diğer taşınmazlarının değeri hakkında bir araştırma yapılmaması, teminat gösterilen 4 adet taşınmazın değerinin 5.118,550,00 TL olarak belirlenmesi borcun tamamının ise 10.737.773,32 TL olması karşısında diğer taşınmazların değerleri hakkında araştırma yapılmadığından,

davacının tüm taşınmazlarına ihtiyati haciz uygulanmasında hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, kısmen karar verilmesine yer olmadığına, dava açıldıktan sonra davacının banka hesaplarına uygulanan ihtiyati haciz kaldırıldığından bu kısım için karar verilmesine yer olmadığına, davacının taşınmazlarına uygulanan ihtiyati haciz işleminin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Davacı hakkında alınan ihtiyati haciz kararının 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un 13. maddesinin 1. fıkrasının 3. bendine istinaden alındığı görülmekle birlikte, dosya içerisinde davacının kaçtığı, kaçma,

mallarını kaçırma ve hileli yollara başvurma ihtimaline ilişkin herhangi bir bilgi veya belgenin davalı idarece ibraz edilmediği anlaşıldığından ihtiyati haciz işlemine dayanak olarak gösterilen 6183 sayılı Kanun'un 13. maddesinin 1. fıkrasının 3. bendinde belirtilen ilgilinin kaçmış olması ya da kaçma malları kaçırma ve hileli yollara başvurma ihtimalinin dava konusu olayda ne şekilde gerçekleştiği ortaya konulmaksızın tesis edilen ihtiyati haciz işleminde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle vergi mahkemesi kararının kaldırılmasını gerektiren bir neden bulunmadığından, istinaf isteminin belirtilen gerekçeyle reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

... Grup Otomotiv ve Oto Kiralama San. Tic. Ltd. Şti.’nin kanuni temsilcisi olan davacı mal varlığına uygulanan haciz işlemlerinin hukuka uygun olduğu iddiasıyla kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'ÜN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacının, kanuni temsilcisi olduğu ... Grup Otomotiv ve Oto Kiralama San. Tic. Ltd. Şti.’nin vergi borçları nedeniyle 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsili Usulu Hakkında Kanun'un 13/1. maddesi uyarınca banka hesapları ile taşınmazları üzerine uygulanan ihtiyati haciz işleminin iptali istenilmektedir.

İLGİLİ MEVZUAT

6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un "teminat isteme" başlıklı 9. maddesinde.

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 344. maddesi uyarınca kaçakçılık cezası kesilmesini gerektiren haller ile 347. maddesinde sayılan hallere temas eden bir amme alacağının salınması için gerekli muamelelere başlanmış olduğu takdirde vergi incelemesine yetkili memurlarca yapılan ilk hesaplamalara göre belirtilen miktar üzerinden tahsil dairelerince teminat isteneceği, aynı Kanun'un 13. maddesinde, ihtiyati haciz sebeplerinin yedi bent halinde sayıldığı,

bu hallerden herhangi birisinin mevcudiyeti halinde ihtiyati haczin hiçbir müddetle mukayyet olmaksızın alacaklı amme idaresinin mahalli en büyük memurun kararıyla, haczin ne suretle yapılacağına dair olan hükümlere göre derhal tatbik olunacağı, ihtiyati tahakkuk başlığını taşıyan 17. maddesinde de, ihtiyati tahakkuk sebeplerinin üç bent halinde sayıldığı,

bu hallerden birinin bulunması durumunda vergi dairesi müdürünün yazılı isteği üzerine defterdarın, mükellefin henüz tahakkuk etmemiş vergi ve resimlerden Maliye Bakanlığınca tespit ve ilan edilecek olanlarla, bunların zam ve cezalarının derhal tahakkuk ettirilmesi hususunda yazılı emir vereceği, vergi dairesi müdürünün de bu emri derhal tatbik edeceği hükme bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyanın incelenmesinden her ne kadar bölge idare mahkemesi kararında ihtiyati haciz kararının 6183 sayılı Kanun'un 13. maddesinin 1. fıkrasının 3. bendine istinaden alındığı kabul edilerek karar verilmişse de dava konusu 14/10/2020 tarih ve 244464 sayılı ihtiyati haciz kararının "6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un 13/1. maddesine istinaden" tesis edildiği görülmüştür.

Yukarıda bahsedilen hükümlerde sözü edilen teminat isteme, ihtiyati haciz ve ihtiyati tahakkuk, kamu alacağının cebren tahsil ve takip işlemleri olmayıp, icrai muamelelere başlamadan önce tahsile konu amme alacağının tehlikeye girmemesi için korumaya yönelik işlemlerdir. Bu işlemler korumaya yönelik olduğundan, bunların asıl muhatabı amme borçlusu, diğer bir değişle verginin mükellefi veya sorumlusudur.

İlgili düzenlemelerde, esas amme borçlusu olmayan ortaklar, yönetim kurulu üyeleri, icra komitesi üyeleri, kanuni temsilciler adına teminat isteme, ihtiyati haciz ve ihtiyati tahakkuk gibi amme alacağının korunmasına ilişkin işlemlerin uygulanabileceğine dair bir açıklık bulunmamaktadır. 213 sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarınca kanuni temsilciler ancak kesinleşen ve şirketin mal varlığından tamamen veya kısmen alınamamış olan borçlarından dolayı sorumlu tutulabileceklerinden, henüz tahakkuk etmemiş vergi borçlarından bu aşamada sorumlu olmaları düşünülemez.

Bu durumda, amme alacağının asıl borçlusu olmayan ortak ve kanuni temsilci adına doğrudan teminat, ihtiyati haciz ve ihtiyati tahakkuk gibi amme alacağının korunmasına ilişkin işlemlerin uygulanmasına yasal olanak bulunmadığı için dava konusu ihtiyati haciz işleminde hukuka uyarlık bulunmadığından, yukarıda yazılı gerekçeyle verilen Bölge İdare Mahkemesi kararında sonucu itibariyla isabetsizlik görülmemiştir.