Danıştay 9. Daire E.2023/6803 K.2024/6287

Dava konusu istem: Davacı iş ortaklığı adına, vergi inceleme raporuna dayanılarak re'sen tarh edilen 2019/Mayıs-Aralık dönemlerine ilişkin katma değer vergileri ile kesilen bir kat vergi ziyaı cezalarının kaldırılması istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla.

5520 sayılı Kanun'un 16/4. maddesi ile 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 44. maddesi uyarınca adi ortaklıklarda verginin ödenmesi yönünden müteselsilen sorumlu olmak üzere ortaklardan herhangi biri adına tarhiyat yapılması, kesilecek vergi cezaları için de müteselsilen sorumlu olmak üzere ortaklardan herhangi biri adına ihbarname düzenlenmesi, borcun tahsil edilememesi halinde ise müteselsilen sorumlu sıfatıyla diğer ortağa gidilmesi gerektiği;

olayda ise, ortaklardan herhangi biri adına diğer ortaklar da müteselsilen sorumlu olmak üzere ihbarname düzenlenerek tarhiyat yapılması gerekirken, tüzel kişiliği olmayan ortaklık adına ihbarname düzenlenerek borcun takibine gidildiği görülmüş olup anılan düzenlemeler karşısında, hukuken kişi olarak sayılmayan ortaklık adına düzenlenen ihbarnamelerin hüküm ifade etmeyeceği hususu karşısında yapılan dava konusu cezalı tarhiyatta hukuka uygunluk görülmediği gerekçesiyle davanın kabulüne, dava konusu vergi ziyaı cezalı katma değer vergilerinin kaldırılmasına karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 8/1-a maddesinde, mal teslimi ve hizmet ifası hallerinde, katma değer vergisi mükellefinin bu işleri yapanlar olduğu, 44. maddesinde de, katma değer vergisinin, bu vergiyle mükellef gerçek veya tüzel kişiler adına tarh olunacağı, şu kadar ki adi ortaklıklarda, verginin ödenmesinden müteselsilen sorumlu olmak üzere ortaklardan herhangi birinin tarhiyata muhatap tutulacağının hükme bağlandığı, katma değer vergisi uygulaması bakımından, adi ortaklığın, ortaklardan bağımsız işletme birimi olarak vergilendirildiği,

defter tutma, fatura bastırma, belge düzenleme, muhafaza ve ibraz ödevleri ile beyanname verme ve vergi ödeme gibi yükümlülüklerin ortaklardan ayrı yerine getirme zorunluluğu bulunduğu,katma değer vergisi uygulaması açısından, ortaklardan bağımsız işletme kabul edilen adi ortaklıklarda, mal alımı, mal teslimi ve hizmet ifası gibi edimler adi ortaklıkça yerine getirildiğinden, katma değer vergisi mükellefinin de adi ortaklık olacağı, beyannamelerin adi ortaklık adına düzenlenerek,

yönetim yetkisine sahip ortaklardan birisi tarafından imzalanmak suretiyle bağlı olunan vergi dairesine verilmesi üzerine de, ortaklık adına tarh ve tahakkuk eden vergilerin ödenmesinden de müteselsilen sorumlu olmak üzere ortaklardan her birinin tarhiyata muhatap tutulabileceği;

bu durumda, vergi mükellefi olan ortaklık adına, mükellefi olduğu vergilerin takibi amacıyla vergi-ceza ihbarnamesi düzenlenebileceğinden uyuşmazlığın esası incelenerek bir karar verilmesi gerekirken " ortaklardan herhangi biri adına diğer ortaklar da müteselsilen sorumlu olmak üzere ihbarname düzenlenerek tarhiyat yapılması gerekirken, tüzel kişiliği olmayan ortaklık adına ihbarname düzenlenerek borcun takibine gidildiği görülmüş olup anılan düzenlemeler karşısında,

hukuken kişi olarak sayılmayan ortaklık adına düzenlenen ihbarnamelerin hüküm ifade etmeyeceği hususu karşısında yapılan dava konusu cezalı tarhiyatta hukuka uygunluk görülmediği" gerekçesiyle dava konusu tarhiyatın kaldırılmasına hükmeden Vergi Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle davalının istinaf isteminin kabulüne, Vergi Mahkemesi kararının kaldırılmasına, yeniden karar verilmek üzere dosyanın Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Dava konusu tarhiyatın dayanağı raporların eksik inceleme ve varsayıma dayalı olarak hazırlandığı iddiasıyla kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı iş ortaklığı adına, vergi inceleme raporuna dayanılarak re'sen tarh edilen 2019/Mayıs-Aralık dönemlerine ilişkin katma değer vergileri ile kesilen bir kat vergi ziyaı cezalarının kaldırılması istenilmektedir.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun, 45. maddesinin 3. fıkrasında, bölge idare mahkemesinin, yaptığı inceleme sonunda ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulursa istinaf başvurusunun reddine karar vereceği, karardaki maddi yanlışlıkların düzeltilmesi mümkün ise gerekli düzeltmeyi yaparak aynı kararı vereceği.

4. fıkrasında, bölge idare mahkemesinin ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulmadığı takdirde istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar vereceği ve bu halde bölge idare mahkemesinin işin esası hakkında yeniden bir karar vereceği.

5. fıkrasında ise bölge idare mahkemesinin, ilk inceleme üzerine verilen kararlara karşı yapılan istinaf başvurusunu haklı bulduğu ve davaya görevsiz veya yetkisiz mahkeme yahut reddedilmiş veya yasaklanmış hâkim tarafından bakılmış olması hallerinde, istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar vererek dosyayı ilgili mahkemeye göndereceği ve bölge idare mahkemesinin bu fıkra uyarınca verdiği kararların kesin olduğu hükme bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Belirtilen düzenlemeler uyarınca bölge idare mahkemesinin, ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulmadığı takdirde kural olarak istinaf başvurusunu kabul ederek ilk derece mahkemesi kararını kaldırdıktan sonra ilk derece mahkemesi kararındaki maddi ve/veya hukuki eksiklikleri tamamlayarak işin esası hakkında yeniden bir karar vermesi gerekmektedir.

2577 sayılı Kanun'un 45. maddesinin 5. fıkrasında ise bu kuralın istisnalarına yer verilmiştir. Anılan hükme göre, bölge idare mahkemesinin, ilk inceleme üzerine verilen kararlara karşı yapılan istinaf başvurusunu haklı bulması ve davaya görevsiz veya yetkisiz mahkeme yahut reddedilmiş veya yasaklanmış hâkim tarafından bakılmış olması hallerinde, istinaf başvurusunu kabul ederek ilk derece mahkemesi kararını kaldırdıktan sonra yeniden bir karar vermeksizin dosyanın ilgili ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar vermesi gerekmektedir.

İncelenen dosyada, ilk derece mahkemesince, ilgili mevzuat uyarınca, adi ortaklıklarda,katma değer vergisinin ortaklardan herhangi biri adına diğer ortaklar da müteselsilen sorumlu olmak üzere ihbarname düzenlenerek tarh edilmesi gerekirken, olayda, tüzel kişiliği olmayan ortaklık adına ihbarname düzenlenerek borcun takibine gidildiği görülmüş olup anılan düzenlemeler karşısında, hukuken kişi olarak sayılmayan ortaklık adına düzenlenen ihbarnamelerin hüküm ifade etmeyeceği hususu karşısında yapılan dava konusu cezalı tarhiyatta hukuka uygunluk görülmediği gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiş, Bölge İdare Mahkemesince,

vergi mükellefi olan ortaklık adına, mükellefi olduğu vergilerin takibi amacıyla vergi-ceza ihbarnamesi düzenlenebileceğinden uyuşmazlığın esası incelenerek bir karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle verilen karara yönelik davalının istinaf başvurusu kabul edilip, Vergi Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve yeniden karar verilmek üzere dosyanın Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Uyuşmazlıkta, 2577 sayılı Kanun'un 45. maddesinin 5. fıkrasında istisnai olarak sayılmış olan hallerden herhangi birinin ya da uygulamada kabul görmüş usulü eksiklik bulunmaması karşısında, ilk derece mahkemesi kararında tespit edilen maddi ve/veya hukuki eksikliğin anılan Kanun'un 45. maddesinin 4. numaralı fıkrası uyarınca Bölge İdare Mahkemesince tamamlanarak yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.

Bu nedenle, Bölge İdare Mahkemesince, ilk derece mahkemesi kararı kaldırıldıktan sonra yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesi yolunda verilen temyize konu kararın yargılama usulü kurallarına aykırılık teşkil ettiği sonucuna varıldığından bozulması gerektiği sonucuna varılmıştır.