Danıştay 9. Daire E.2023/7264 K.2024/397

Dava konusu istem: Karayolları Genel Müdürlüğünce ihalesi gerçekleştirilen “Hasdal Kavşağı-Kemerburgaz-Yassıören Yolunun Takriben Km:0+00043+504 Kesimine Ait Bitümlü Kaplama İşleri” yapım işini yüklenen davacı tarafından, bu işe ilişkin olarak 2005 ila 2020 yılları arasında düzenlenen hak ediş ödemelerine dair belgeler üzerinden ödenen damga vergisinin iadesi talebiyle yapılan düzeltme-şikayet başvurusunun zımnen reddine dair işlemin iptali ve ödenen toplam 16.468.691,31-TL damga vergisinin tecil faiziyle birlikte iadesi istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; dava konusu işlemin 2017 ila 2020 yıllarına ilişkin kısmı yönünden; ihale konusu işe ilişkin idari şartnamenin 5.3.maddesinde yabancı isteklilerin ihaleye katılma usullerinin düzenlenmesi nedeniyle ihalenin yabancı isteklilere açık olduğu, Mahkemenin ara kararına Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı tarafından verilen cevabi yazıda; işin cari yıl yatırım programı kapsamında olduğunun belirtildiği, ihale konusu işin istisna kapsamında olduğu, bu yıllara ilişkin tahsil edilen damga vergisinde ve dava konusu işlemin bu kısmında hukuka uyarlık bulunmadığı,

dava konusu işlemin 2005 ila 2016 yıllarına ilişkin kısmı yönünden ise; yapılan düzeltme-şikayet başvurusunun, her vergi alacağının doğduğu yılı takip eden yıl başından itibaren 5 yıl içinde yapılması gerekirken, bu süreler dolduktan sonra davacı tarafından Vergi Dairesi Müdürlüğü'ne 27/01/2022 tarihinde düzeltme başvurusu yapıldığı, bu başvurunun reddi üzerine 15/02/2022 tarihinde şikayet başvurusunda bulunulduğu görüldüğünden, düzeltme zamanaşımı süresinde yapılmayan düzeltme-şikayet başvurusunun zımnen reddine dair işlemin bu kısmında hukuka aykırılık görülmediği, fazla ve yersiz tahsilatın davacıdan kaynaklanmadığından,

davacıdan yersiz olarak tahsil edilen 2017 ila 2020 yıllarına ilişkin verginin tahsil tarihinden düzeltme fişinin tebliğ edildiği tarihe kadar geçen süre için hesaplanacak tecil faizi oranında faizle birlikte iadesinin gerektiği gerekçesiyle davanın kısmen reddine, kısmen kabulüne, dava konusu işlemin 2017 ila 2020 yıllarına ilişkin kısmının iptaline, bu yıllara ilişkin tahsil edilen damga vergilerinin ödeme tarihinden itibaren işleyecek tecil faiziyle birlikte davacıya iadesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Davalının istinaf başvurusu dilekçesinde ileri sürülen nedenlerin mahkeme kararının dava konusu işlemin 2017 ila 2020 yıllarına ilişkin kısmının iptali ile söz konusu dönemlerde tahsil edilen damga vergisinin ödeme tarihinden itibaren işleyecek tecil faiziyle birlikte iadesine dair hüküm fıkrasının kaldırılmasını gerektirecek nitelikte görülmediği, davacının istinaf başvurusu yönünden ise; ödenen damga vergilerinin tecil faizi oranında faiziyle birlikte iadesi istemiyle açılan davanın bir tam yargı davası olduğu, öte yandan;

idarenin, Anayasanın 125. maddesinde ifadesini bulan eylem ve işlemlerinden kaynaklanan tazmin sorumluluğunun; idarenin müdahalesinden önceki ve sonraki zaman dilimi itibariyle ilgililerin mal varlığı üzerinde bozulan ekonomik dengenin yeniden kurulmasını amaçladığı, dolayısıyla, eylem veya işleminde dolayı sorumlu tutulan, başka deyişle üzerine tazmin borcu düşen idarenin, hak ihlalini tam olarak gidermesinin, uğranılan zararı bütünüyle karşılamasının zorunlu olduğu, bu itibarla;

davacı tarafından yüklenilen ihale konusu işe ilişkin olarak 2005 ila 2016 yıllarına ait hak edişlerden kesinti yoluyla damga vergisi tahsil edilmesine ilişkin işlemlerin davacının mülkiyet hakkını ihlal ettiği, hak ihlalinin de, Anayasa Mahkemesinin yukarıda anılan kararının 28/4/2021 tarih ve 31468 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanması ile ortaya çıktığı dikkate alındığında, tam yargı davası açılabilmesi için öngörülen sürenin geçmediğinden,

olayın 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun düzeltme-şikayet hükümleri çerçevesinde değerlendirilmesi suretiyle verilen mahkeme kararında hukuki isabet görülmediği gerekçesiyle davalının istinaf başvurusunun reddine, davacının istinaf başvurusunun kabulüne, Vergi Mahkemesi kararının; dava konusu işlemin 2005 ila 2016 yıllarına ilişkin kısmının kaldırılmasına, dava konusu işlemin bu kısmının iptaline ve 2005 ila 2016 yıllarına ilişkin tahsil edilen damga vergilerinin ödeme tarihinden itibaren işleyecek tecil faiziyle birlikte davacıya iadesine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Anayasa Mahkemesi iptal kararlarının geriye yürütülemeyeceği, dava konusu olayda herhangi bir vergi hatası bulunmadığı, hukuki yorum gerektiren konu hakkında düzeltme hükümlerinin uygulanamayacağı, Anayasa Mahkemesinin iptal kararının 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu'nun Ek 2. maddesinde yer alan "... ve yabancı firmalarca da teklif verilen" ibaresine yönelik olduğu, vergi, resim, harç istisnası belgesinin uygulanmasının iptaline ilişkin bir karar olmadığı, hak ediş ödemelerinin düzenlendiği tarihte ihale konusu işe ilişkin olarak davacı şirket adına düzenlenmiş Vergi Resim Harç İstisnası Belgesinin ibraz edilmediği,

döviz kazandırıcı faaliyetlere ilişkin şartları taşımayan işlere ait kağıtlara damga vergisi istisnasının uygulanmasına olanak bulunmadığı, davalı idare aleyhine ancak mahkeme kararının geç uygulanması halinde faize hükmedilebileceği iddialarıyla kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Yasal dayanaktan yoksun olan temyiz isteminin reddi gerektiği yolundadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Karayolları Genel Müdürlüğünce ihalesi gerçekleştirilen “Hasdal Kavşağı-Kemerburgaz-Yassıören Yolunun Takriben Km:0+00043+504 Kesimine Ait Bitümlü Kaplama İşleri” yapım işini yüklenen davacı tarafından, bu işe ilişkin olarak 2005 ila 2020 yılları arasında düzenlenen hak ediş ödemelerine dair belgeler üzerinden ödenen damga vergisinin iadesi talebiyle yapılan düzeltme-şikayet başvurusunun zımnen reddine dair işlemin iptali ve ödenen toplam 16.468.691,31-TL damga vergisinin tecil faiziyle birlikte iadesi istenilmektedir.

İLGİLİ MEVZUAT

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun "Vergi hatası" başlıklı 116. maddesinde, vergi hatasının, vergiye mütaallik hesaplarda veya vergilendirmede yapılan hatalar yüzünden haksız yere fazla veya eksik vergi istenmesi veya alınması olarak tanımlanmış, "Vergilendirme hataları" başlıklı 118. maddesinde, mevzuda hatanın, açık olarak vergi mevzuuna girmiyen veya vergiden müstesna bulunan gelir, servet, madde, kıymet, evrak ve işlemler üzerinden vergi istenmesi veya alınması olara tarif edilmiş, "Zamanaşımı süreleri" başlıklı 114. maddesinde,

vergi alacağının doğduğu takvim yılını takip eden yılın başından başlayarak beş yıl içinde tarh ve mükellefe tebliğ edilmeyen vergilerin zamanaşımına uğrayacağı, "Düzeltmede zamanaşımı" başlıklı 126. maddesinde, 114 üncü maddede yazılı zamanaşımı süresi dolduktan sonra meydana çıkarılan vergi hatalarının düzeltilemeyeceği belirtilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge İdare Mahkemesi kararının, dava konusu işlemin 2017 ila 2020 yıllarına ilişkin kısmına dair hüküm fıkrası, usul ve hukuka uygun olup, davalı tarafından ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının; dava konusu işlemin 2005 ila 2016 yıllarına ilişkin kısmına dair hüküm fıkrasına yönelik temyiz istemine gelince;

Dosyanın incelenmesinden.

Karayolları Genel Müdürlüğünce ihalesi gerçekleştirilen “Hasdal Kavşağı-Kemerburgaz-Yassıören Yolunun Takriben Km:0+00043+504 Kesimine Ait Bitümlü Kaplama İşleri” yapım işini yüklenen davacı tarafından, bu işe ilişkin olarak 2005 ila 2020 yılları arasında düzenlenen hak ediş ödemelerine dair belgeler üzerinden ödenen damga vergisinin iadesi talebiyle 27/01/2022 tarih ve 149828 kayıt numaralı dilekçeyle yapılan düzeltme başvurusunun "ihaleyi gerçekleştiren idare tarafından vergilerin iadesinin talep edilmesi gerektiği,

bu nedenle vergilerin şirkete iadesinin uygun görülmediği" sebep gösterilmek suretiyle Maltepe Vergi Dairesi Müdürlüğünün 09/02/2022 tarih ve 63177 sayılı işlemle reddi sonrasında yapılan şikayet başvurusunun Gelir İdaresi Başkanlığınca cevap verilmeyerek zımnen reddedilmesi üzerine bu işlemin iptali ve ödenen toplam 16.468.691,31-TL damga vergisinin tecil faiziyle birlikte iadesi istemiyle işbu davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Her ne kadar Bölge İdare Mahkemesince "tam yargı davası açılabilmesi için öngörülen sürenin geçmediğinden, olayın 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun düzeltme-şikayet hükümleri çerçevesinde değerlendirilmesi suretiyle verilen mahkeme kararında hukuki isabet görülmediği" gerekçesiyle dava konusu işlemin bu yıllara ilişkin kısmı yönünden davanın kabulüne hükmedilmişse de; davacı şirket tarafından 2005 ila 2016 yılları arasında düzenlenen hak ediş ödemelerine dair belgeler üzerinden ödenen damga vergisinin iadesi talebiyle yapılan düzeltme başvurusunun … tarih ve … kayıt numaralı dilekçeyle yapıldığı,

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun "Düzeltmede zamanaşımı" başlıklı 126. maddesinde, 114 üncü maddede yazılı zamanaşımı süresi dolduktan sonra meydana çıkarılan vergi hatalarının düzeltilemeyeceği belirtilmesi karşısında düzeltme başvurusu tarihi itibarıyla bu yıllara ilişkin zamanaşımı süresi dolduğu için bu yıllara ilişkin vergi hatalarının düzeltilmesine olanak bulunmadığı için bu yıllara ilişkin yapılan vergilendirme işlemlerinin hukuki denetiminin bu başvuru yolu ile irdelenmesinin talep edilemeyeceği nedeniyle düzeltme-şikayet başvurusunun zımnen reddine dair dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ve bu nedenle anılan yıllara

ilişkin damga vergisinin iadesinin mümkün olmadığı sonucuna ulaşıldığından, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının; dava konusu işlemin 2005 ila 2016 yıllarına ilişkin kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır.