Danıştay 9. Daire E.2023/7300 K.2023/3430

İstemin konusu

Davacı şirket adına, defter ve belgelerini ibraz etmediğinden bahisle takdir komisyonu kararına dayanılarak 2010/Ocak-Aralık dönemleri için re'sen tarh edilen üç kat vergi ziyaı cezalı katma değer vergisinin kaldırılması istemiyle açılan davayı kabul eden Vergi Mahkemesi kararına yönelik davalı tarafından yapılan istinaf başvurusunu reddeden ... Bölge İdare Mahkemesi ...

Vergi Dava Dairesi kararının Danıştay Dördüncü Dairesince bozulması üzerine bozma kararına uymayıp ısrar etmek suretiyle istinaf başvurusunu reddeden ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin kararına yönelik davalı tarafından yapılan temyiz başvurusunun, Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu kararıyla.

213 sayılı Kanun'da takdir komisyonuna başvurulmasına bağlanan ve belirlilik ve öngörülebilirlik arz eden hukuki sonuç zamanaşımının durması olduğundan, takdir komisyonuna sevk tarihi, takdir komisyonu kararlarının vergi dairesine tevdi tarihi, ihbarnamelerin tebliğ tarihi dikkate alınarak olayda zamanaşımının bulunup bulunmadığı hususunun değerlendirilmesi; zamanaşımının bulunmadığının tespiti halinde takdir komisyonu kararının verildiği tarih itibarıyla re'sen tarh nedeninin bulunup bulunmadığı ve re'sen takdir edilen matrahın hukuka uygun olup olmadığı hususları da araştırılarak karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle bozulması üzerine, ...

Bölge İdare Mahkemesi ...

Vergi Dava Dairesince bozma kararına uyularak uyuşmazlığın esasına ilişkin olarak hiç hüküm kurulmamış bir konuda, istinaf merciince esastan bir karar verilmeyip mahkeme kararı kaldırılarak dosyanın mahkemesine iadesine karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulü ile Vergi Mahkemesi kararının kaldırılmasına, yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın Mahkemesine gönderilmesine karar verildiği, anılan kararın temyiz edilmeksizin kesinleşmesi sonrasında, ...

Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., ... sayılı kararıyla, mücbir sebep hali olmaksızın defter ve belgelerini inceleme ve yargılama aşamasında ibraz etmeyen davacı şirket adına katma değer vergisi indirimlerinin reddedilmesi suretiyle yapılan üç kat vergi ziyaı cezalı katma değer vergisi tarhiyatında hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddi yolunda verilen karara karşı davacı tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin ... Bölge İdare Mahkemesi ...

Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararına yönelik davacı tarafından yapılan temyiz başvurusu, Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulunun 05/07/2023 tarih ve E:2023/891, K:2023/843 sayılı kararıyla bozma kararına uygunluk yönünden reddedilip kararın bozma kapsamı dışında kalan hükümlerine ilişkin temyiz incelemesinin sonuçlandırılması için dosyanın Dairesine gönderilmesi üzerine, anılan Bölge İdare Mahkemesi kararının temyizen incelenmesine ilişkindir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Eksik inceleme ve araştırmaya dayalı cezalı tarhiyat yapıldığı iddiasıyla kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı şirket adına, defter ve belgelerini ibraz etmediğinden bahisle takdir komisyonu kararına dayanılarak 2010/Ocak-Aralık dönemleri için re'sen tarh edilen üç kat vergi ziyaı cezalı katma değer vergisinin kaldırılması istenilmektedir.

İLGİLİ MEVZUAT

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun "Re'sen vergi tarhı" başlıklı 30. maddesinin 1. fıkrasında, re'sen vergi tarhı, vergi matrahının tamamen veya kısmen defter, kayıt ve belgelere veya kanuni ölçülere dayanılarak tespitine imkân bulunmayan hâllerde, takdir komisyonları tarafından takdir edilen veya vergi incelemesi yapmaya yetkili olanlarca düzenlenmiş vergi inceleme raporlarında belirtilen matrah veya matrah kısmı üzerinden vergi tarh olunması şeklinde tanımlanmış ve maddenin 2. fıkrasının 3. bendinde;

tutulması zorunlu olan defterlerin hepsi veya bir kısmının tutulmaması veya tasdik ettirilmemesi veya vergi incelemesi yapmaya yetkili olanlara herhangi bir sebeple ibraz edilmemesi hâli, 6. bendinde de; tutulması zorunlu olan defterlerin veya verilen beyannamelerin gerçek durumu yansıtmadığına dair delil bulunması hâli re'sen tarh nedeni olarak sayılmıştır.

Aynı Kanun'un "Takdir kararı" başlıklı 31. maddesinde, takdir komisyonunca belli edilen matrah veya matrah kısmının takdir kararına bağlanacağı belirtilmiş, "Komisyonların görevleri" başlıklı 74. maddesinin (a) fıkrasının 1. bendinde, yetkili makamlar tarafından istenilen matrah ve servet takdirlerini yapmak. 2. bendinde de vergi kanunlarında yazılı fiyat, ücret veya sair matrah ve kıymetleri takdir etmek, komisyonun görevleri olarak belirlenmiştir.

Kanun'un "Maksat" başlıklı 134. maddesinde; vergi incelemesinden maksadın, ödenmesi gereken vergilerin doğruluğunu araştırmak, tespit etmek ve sağlamak olduğu,135. maddesinde ise, vergi incelemesinin; vergi müfettişleri, vergi müfettiş yardımcıları, ilin en büyük mal memuru veya vergi dairesi müdürleri tarafından yapılacağı, Gelir İdaresi Başkanlığının merkez ve taşra teşkilatında müdür kadrolarında görev yapanların her hal ve takdirde vergi inceleme yetkisini haiz olduğu belirtilmiştir.

3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 29. maddesinde de katma değer vergisi indirim mekanizması düzenlenmiş, anılan maddenin (a) bendinde; mükelleflerin, yaptıkları vergiye tabi işlemler üzerinden hesaplanan katma değer vergisinden kendilerine yapılan teslim ve hizmetler dolayısıyla hesaplanarak düzenlenen fatura ve benzeri vesikalarda gösterilen katma değer vergisini indirebilecekleri belirtilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıdaki Kanun hükümlerinin değerlendirilmesinden, takdir komisyonlarının görevinin. Vergi Usul Kanunu uyarınca, yetkili makamlar tarafından istenilen matrah ve servet takdirlerini yapmak ile vergi kanunlarında yazılı fiyat, ücret veya sair matrah ve kıymetleri takdir etmektir.

3065 sayılı Yasa'da öngörülen indirim mekanizması ise vergilendirme tekniği açısından, matrah takdirinden farklı bir müessese olup mükelleflerin; gerek sahte fatura kullanmaları, gerek defter ve belgelerini ibraz etmemeleri durumlarında, matrah takdirini gerektiren bir husus bulunmaması nedeniyle, bu tür fiillerin, Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 29 ve 34. maddelerinde düzenlenen, indirim mekanizması içinde değerlendirilmesi suretiyle, katma değer vergisi indirimleri yönünden yapılacak vergi incelemesi ile bir sonuca bağlanması gerekmektedir.

Bu nedenle, bu gibi hâllerde, mükelleflerin matrah takdiri için takdir komisyonlarına sevk edilmesi ve kendisine matrah, servet ve kıymet takdiri görevi verilmiş olup katma değer vergisi indirim reddi yetkisi bulunmayan takdir komisyonlarınca takdir edilen matrah üzerinden mükellefler adına cezalı tarhiyat yapılması mümkün değildir.

Dosyanın incelenmesinden, davacı şirketin 2010 yılı hesap ve işlemlerinin incelenmesi öncesinde 15/11/2015 tarihinde takdir komisyonuna sevk edildiği, komisyon kararını vermeden önce ... tarih ve ... sayılı Vergi Tekniği Raporunun düzenlendiği,

raporda davacı şirketin defter ve belgelerinin incelemeye ibraz edilmemesi nedeniyle 2010/Ocak-Aralık dönemlerine ilişkin indirimi kabul edilmeyen katma değer vergisi tutarlarının takdir komisyonu tarafından dikkate alınması ve ilgili Takdir Komisyonu tarafından yapılan matrah takdiri neticesinde davacının katma değer vergisi beyanlarının Vergi Dairesi Müdürlüğünce düzeltilmesi gerektiğinin belirtildiği,

Takdir Komisyonunca da 19/09/2016 tarihli kararlar ile herhangi bir inceleme ve araştırma yapılmadan davacının ilgili dönemlerde beyan ettiği matrahlar fark matrah olarak aynen kabul edilmek suretiyle tarhiyata dayanak alınabilecek başkaca bir belirlemeye yer verilmeksizin katma değer vergisi indiriminin reddinin komisyonlarının görev ve yetkisinde olmadığından düzeltme ve tarhiyat işlemlerinin Vergi Dairesi Müdürlüğünce yerine getirilmesi gerektiğinin belirtildiği görülmüştür.

Davalı idarece dava konusu tarhiyatın duyurulduğu vergi ceza ihbarnamesi ile tarhiyat yapılırken ise; davacının ihtilaflı dönemlere ait beyanlarında bildirdiği indirim konusu yapılan katma değer vergisinin dikkate alınmadığı ve davacı tarafından ilgili dönemlere ilişkin gösterilen beyanlarını matrah olarak aynen kabul eden takdir komisyonu kararının dayanak olarak alındığı görülmüştür.

Olayda; defter belge ibraz edilmemesi nedeniyle dava konusu dönemlere ait vergi tutarlarının indirimlerinin reddi suretiyle ödenecek vergilerin belirlendiği bir vergi inceleme raporu düzenlenmeden ve buna göre tarhı gereken vergi saptanmadan komisyonca da isabetli olarak kabul ve ifade edildiği üzere indirim reddi konusunda görev ve yetkisi bulunmayan ancak vergi tarhı için gereken hususlara ilişkin belirleme de içermeyen mezkur takdir komisyonu kararlarının dava konusu tarhiyata dayanak olarak alınmasına olanak bulunmamaktadır.

Açıklanan nedenlerle davacı adına yapılan cezalı tarhiyatta hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar veren Vergi Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunu reddeden Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerekmektedir.