Danıştay 9. Daire E.2023/785 K.2024/5642

Dava konusu istem:Davacı şirket tarafından, 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun kapsamında üzerinde riskli yapı şerhi bulunan Antalya İli, Alanya İlçesi, ... Mahallesi, ... parselde kayıtlı taşınmazın satın alınması sırasında ödenen tapu harcının iadesi talebiyle yapılan düzeltme şikayet başvurusunun zımnen reddine dair işlemin iptali ve ödenen tutarın iadesi istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla.

6306 sayılı Kanun'un 7/9.maddesinde, bu Kanun uyarınca yapılacak taşınmazların dönüşüme tabi tutulmadan önce ilk satışı, devri, tescili ve ipotek tesis edilmesi işlemlerinin noter harcı, tapu harcı, belediyelerce alınan ücret ve harçlardan, veraset ve intikal vergisi, döner sermaye ücreti ve diğer ücretlerden istisna olduğunun düzenlendiği; olayda, ...İnşaat Yatırımlar Otelcilik Tur. Tic. San.

A.Ş. adına kayıtlı taşınmaz üzerine ... tarih ve ... yevmiye numarası ile "riskli yapı" şerhi konulduğu, söz konusu taşınmazın 12/02/2021 tarihinde adı geçen şirket tarafından İlkokul Öğretmenleri Sağlık ve Sosyal Yardım Sandığı Genel Müdürlüğü'ne satıldığı, satış işleminin "riskli yapı" şerhi konulduktan sonra ve dönüşümden önceki ilk satış işlemi olması nedeniyle 6306 sayılı Kanun uyarınca tapu harcından istisna tutularak satış işlemi sırasında ödenen harcın alıcı ve satıcıya iade edildiği,

aynı taşınmazın 14/04/2021 tarihinde ise İlkokul Öğretmenleri Sağlık ve Sosyal Yardım Sandığı Genel Müdürlüğü tarafından davacı şirkete satıldığı ve söz konusu satış işleminden kaynaklanan tapu harcının iadesi talebiyle yapılan düzeltme şikayet başvurusunun zımnen reddi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığının anlaşıldığı, 18/01/2021 tarihinde "riskli yapı" şerhi konularak 6306 sayılı Kanun kapsamına alınan taşınmazın 12/02/2021 tarihinde... İnşaat Yatırımlar Otelcilik Tur.

Tic. San.

A.Ş. tarafından İlkokul Öğretmenleri Sağlık ve Sosyal Yardım Sandığı Genel Müdürlüğü'ne yapılan satışın 6306 sayılı Kanun kapsamındaki taşınmazın dönüşüme tabi tutulmadan önceki ilk satış işlemi olması nedeniyle anılan Kanun'un 7. maddesinin (9) numaralı fıkrasının a) bendi gereği tapu harcından istisna olduğu, taşınmazın 14/04/2021 tarihinde İlkokul Öğretmenleri Sağlık ve Sosyal Yardım Sandığı Genel Müdürlüğü tarafından davacıya satılması işleminin ise taşınmazın Kanun kapsamına alındıktan sonraki ikinci satış işlemi olduğu, bu nedenle tapu harcından istisna tutulmasının mümkün bulunmadığı,

dolayısıyla ortada bir vergi hatasının varlığından söz edilemeyeceğinden, ödenen tapu harcının iadesi istemiyle yapılan düzeltme şikayet başvurusunun zımnen reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun'un 1. maddesinde, bu Kanun'un amacının, afet riski altındaki alanlar ile bu alanlar dışındaki riskli yapıların bulunduğu arsa ve arazilerde, fen ve sanat norm ve standartlarına uygun, sağlıklı ve güvenli yaşama çevrelerini teşkil etmek üzere iyileştirme, tasfiye ve yenilemelere dair usul ve esasları belirlemek olduğunun belirtildiği,

aynı Kanun'un "Dönüşüm Gelirleri" başlıklı 7.maddesinin 7153 sayılı Kanun'un 24. maddesiyle değişik 9.fıkrasında ise, bu Kanun uyarınca yapılacak olan ve Bakanlık, TOKİ, İller Bankası Anonim Şirketi, İdare ve dönüşüme konu yapıların inşası işini yüklenen müteahhit ile malik ve en az bir yıldır kiracı veya sınırlı ayni hak sahibi olarak riskli yapıyı kullanan gerçek kişiler veya özel hukuk tüzel kişilerinden birinin taraf olduğu Kanun kapsamındaki taşınmazların dönüşüme (“yapıların dönüşüme” ibaresi 04/07/2019 tarihli ve 7181 sayılı Kanunla “taşınmazların dönüşüme” şeklinde değiştirilmiş) tabi tutulmadan önce ilk satışı, devri,

tescili ve ipotek tesis edilmesi işlemlerinin noter harcı, tapu harcı, belediyelerce alınan ücret ve harçlardan, veraset ve intikal vergisi, döner sermaye ücreti ve diğer ücretlerden istisna olduğunun düzenlendiği; olayda, ... İnşaat Yatırımlar Otelcilik Tur. Tic. San.

A.Ş. adına kayıtlı taşınmaz üzerine 18/01/2021 tarihinde "riskli yapı" şerhi konulmasından sonra taşınmazın 12/02/2021 tarihinde İlkokul Öğretmenleri Sağlık ve Sosyal Yardım Sandığı Genel Müdürlüğü'ne satıldığı ve söz konusu satışın dönüşümden önceki ilk satış olduğundan bahisle tapu harcı istisnası kapsamında olduğu kabul edilerek ödenen harçların iade edildiği, aynı taşınmazın 14/04/2021 tarihinde ise İlkokul Öğretmenleri Sağlık ve Sosyal Yardım Sandığı Genel Müdürlüğü tarafından davacı şirkete satıldığı,

ancak, söz konusu satış işleminin "riskli yapı" şerhi konulduktan sonraki ve yeni binaya dönüştürülmeden önceki ikinci satış işlemi olduğu ve istisna kapsamında bulunmadığından bahisle davacının düzeltme şikayet başvurusunun reddedildiği, riskli yapı şerhi bulunan binanın 6306 sayılı Kanun'un amaçları doğrultusunda, davacı şirket tarafından yıkılarak dönüşüme tabi tutulduğunun anlaşıldığı; yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden, 6306 sayılı Kanun'un amacının riskli yapıların yıkılarak bu yapıların bulunduğu arsa, arazi ve alanlarda sağlıklı ve güvenli yaşama çevreleri oluşturmak olduğu,

bu nedenle, Kanun kapsamında yapılacak olan işlem, sözleşme, devir ve tescillerle ilgili vergi ve harç istisnasının getirildiğinin görüldüğü, vergi ve harç istisnasına ilişkin düzenlemenin amacı, riskli yapıların yıkılarak yerine standartlara uygun yeni binaların yapılmasını teşvik etmek, mükelleflere bir takım vergisel kolaylıklar sağlayarak motivasyon oluşturmak ve dönüşüm sürecini hızlandırmak olduğundan, vergi ve harç istisnasını daraltacak yorumlardan kaçınılması gerektiği sonucuna ulaşıldığı;uyuşmazlıkta,

davacı şirket tarafından riskli yapı niteliği bulunan taşınmazın yıkılarak yerine yeni bina inşa edildiğinin ihtilafsız olduğu,söz konusu riskli yapının yıkılarak yeni bina inşa edilmesinin 6306 sayılı Kanunun amacını gerçekleştirmeye yönelik olduğu dikkate alındığında, davacı şirkete yapılan satışın dönüşümü amaçlayan satış olması itibarıyla tapu harcından istisna olduğu sonucuna varıldığından,

davacı şirket tarafından ödenen tapu harcının iadesi talebiyle yapılan düzeltme şikayet başvurusunun zımnen reddine dair işlemde hukuka uyarlık, davanın reddi yolundaki Mahkeme kararında yasal isabet bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulüne, Vergi Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın kabulüne, dava konusu işlemin iptaline, davacının ödediği tapu harcının iadesine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Uyuşmazlığın çözümünün hukuki yorum gerektirdiği,dönüşüm uygulamaları öncesi sadece ilk satışların istisna kapsamında olduğu iddiasıyla kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Yasal dayanaktan yoksun olan temyiz isteminin reddi gerektiği yolundadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.