Danıştay 9. Daire E.2023/8459 K.2024/857

Dava konusu istem: Davacı tarafından, 2021 yılı kurumlar vergisi beyannamesi ile 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun mükerrer 121. maddesi uyarınca beyan edilen vergi indiriminin, ödenmesi gereken kurumlar vergisi olmadığı için kurumlar vergisinden indirilememesi üzerine diğer vergi borçlarına mahsup edilmesi talebiyle yapılan başvurunun reddine dair … tarih ve … sayılı işlemin iptali istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararıyla; kanuni süresinden sonra verilse dahi verilen 2020/Ocak 2. dönemi özel tüketim vergisi beyannamesinden kaynaklı herhangi bir özel tüketim vergisinin doğmadığı, tahakkuk eden damga vergisinin de vergi indiriminden faydalanmaya engel oluşturmayacağı, davacı şirketin geç beyanname vermesindeki amacının vergi kaybına sebebiyet vermek olmadığı, vergi doğmayan bir beyannamenin geç verilmesi dışındaki diğer bütün vergisel yükümlülüklerini süresinde yerine getiren davacı şirketin vergi indiriminden faydalandırılmamasının düzenlemedeki amaca ters düşeceğinden, dava konusu işlemde hukuka uygunluk görülmediği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: 2020/Ocak 2. dönemi özel tüketim vergisi beyannamesinin verileceği son günün 10 Şubat 2022 tarihi olmasına rağmen kanuni süresinden sonra 12 Şubat 2020 tarihinde beyannamenin verildiği, bu beyannamenin kanuni süresi içinde vermediği ihtilafsız olan davacı şirketin vergi indiriminden faydalanma koşullarını taşımadığı görüldüğünden, davacı tarafından beyannamenin pişmanlık talepli verildiği ileri sürülmüşse de, bu beyannamenin kanuni süresinden sonra ilk defa 12 Şubat 2022 tarihinde verildiğinden, davacının bu iddiasına itibar edilmediği, bu durumda, dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle davalının istinaf başvurusunun kabulüne, Vergi Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu, pişmanlık talepli verilen beyannamenin vergi indirimine engel teşkil etmeyeceği, vergiye uyumlu mükelleflere tanınan vergi indirimi hakkının iptal edilmesinin hukuki dayanaktan yoksun olduğu iddialarıyla kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Yasal dayanaktan yoksun olan temyiz isteminin reddi gerektiği yolundadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ … 'IN DÜŞÜNCESİ: Kanuni süresinden sonra verilse dahi beyannameden kaynaklı herhangi bir özel tüketim vergisinin doğmadığı, davacı şirketin geç beyanname vermesindeki amacının vergi kaybına sebebiyet vermek olmadığı, diğer bütün vergisel yükümlülüklerini süresinde yerine getiren davacı şirketin vergi indirimden faydalandırılmamasının düzenlemedeki amaca aykırılık teşkil edeceğinden, dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı için temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: Dosya tekemmül ettiğinden davacının yürütmenin durdurulması istemi hakkında karar verilmesine gerek görülmeyerek işin esasına geçildi.

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı tarafından, 2021 yılı kurumlar vergisi beyannamesi ile 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun mükerrer 121. maddesi uyarınca beyan edilen vergi indiriminin, ödenmesi gereken kurumlar vergisi olmadığı için kurumlar vergisinden indirilememesi üzerine diğer vergi borçlarına mahsup edilmesi talebiyle yapılan başvurunun reddine dair … tarih ve … sayılı işlemin iptali istenilmektedir.

İLGİLİ MEVZUAT

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun "Vergiye uyumlu mükelleflere vergi indirimi" başlıklı mükerrer 121.

Maddesinde, ticari, zirai veya mesleki faaliyeti nedeniyle gelir vergisi mükellefi olanlarla kurumlar vergisi mükelleflerinden (finans ve bankacılık sektörlerinde faaliyet gösterenler, sigorta ve reasürans şirketleri ile emeklilik şirketleri ve emeklilik yatırım fonları hariç olmak üzere), bu maddenin ikinci fıkrasında belirtilen şartları taşıyanların yıllık gelir veya kurumlar vergisi beyannameleri üzerinden hesaplanan verginin %5'inin, ödenmesi gereken gelir veya kurumlar vergisinden indirileceği, şu kadar ki hesaplanan indirim tutarının, her hâl ve takdirde 1 milyon Türk lirasından fazla olamayacağı,

indirilecek tutarın ödenmesi gereken vergiden fazla olması durumunda kalan tutarın, yıllık gelir veya kurumlar vergisi beyannamesinin verilmesi gereken tarihi izleyen bir tam yıl içinde mükellefin beyanı üzerine tahakkuk eden diğer vergilerinden mahsup edilebileceği, bu süre içinde mahsup edilemeyen tutarların red ve iade edilmeyeceği, gelir vergisi mükelleflerinin yararlanacağı indirim tutarının, ticari, zirai veya mesleki faaliyet nedeniyle beyan edilen kazançların toplam gelir vergisi matrahı içerisindeki oranı dikkate alınmak suretiyle hesaplanan gelir vergisi esas alınarak tespit edileceği, söz konusu indirimden faydalanabilmek için.

1. indirimin hesaplanacağı beyannamenin ait olduğu yıl ile bu yıldan önceki son iki yıla ait vergi beyannamelerinin kanuni süresinde verilmiş (Kanuni süresinde verilen bir beyannameye ilişkin olarak kanuni süresinden sonra düzeltme amacıyla veya pişmanlıkla verilen beyannameler bu şartın ihlali sayılmaz.) olması,

2. (1) numaralı bentte belirtilen süre içerisinde haklarında beyana tabi vergi türleri itibarıyla ikmalen, re'sen veya idarece yapılmış bir tarhiyat bulunmaması (Yapılan tarhiyatların kesinleşmiş yargı kararlarıyla veya 213 sayılı Vergi Usul Kanununun uzlaşma ya da düzeltme hükümlerine göre tamamen ortadan kaldırılmış olması durumunda bu şart ihlal edilmiş sayılmaz.), 3. indirimin hesaplanacağı beyannamenin verildiği tarih itibarıyla, (1) numaralı bent kapsamındaki vergi beyannameleri üzerine tahakkuk eden vergilerin ödenmiş olması (Ödemenin,

ilgili mevzuatı gereği istenilen bilgi ve belgelerin tam ve eksiksiz olarak ibraz edilmiş olması koşuluyla, vergi kanunları gereği doğan iade alacaklarından mahsuben yapılmış olması ve indirimden yararlanıldıktan sonra söz konusu iade alacağı tutarının mahsuben ödemesi talep edilen vergi borcu tutarının altına düşmesi hâlinde, eksik ödenmiş duruma gelen vergilerin mahsuben ödenmek istenilen tutarın %10'unu aşmaması kaydıyla, eksik ödenmiş vergiler dolayısıyla veya vergi kanunları gereğince, tecil edilerek belirlenen şartların gerçekleşmesine bağlı olarak terkin edilecek vergilerin,

şartların sağlanamaması hâlinde kanunlarında belirlenen tecil süresinin sonunu takip eden onbeşinci günün bitimine kadar ödenmesi şartıyla, bu şart ihlal edilmiş sayılmaz.), ayrıca, vergi aslının (vergi cezaları ile fer'i alacaklar dâhil) 1.000-Türk lirasının üzerinde vadesi geçmiş borcunun bulunmamasının şart olduğu belirtilmiştir.

Madde gerekçesinde, yapılan düzenleme ile ticari, zirai veya mesleki faaliyeti nedeniyle gelir vergisi mükellefi olanlar ile finans, bankacılık ve sigortacılık sektörlerinde faaliyet gösterenler hariç olmak üzere, kurumlar vergisi mükelleflerinden, maddede yer alan şartları taşıyanların verecekleri yıllık gelir ve kurumlar vergisi beyannameleri üzerinden hesaplanan verginin %5'inin, ödenmesi gereken vergiden indirilmesi,

indirilemeyen tutarların ise yıllık gelir veya kurumlar vergisi beyannamesinin verilmesi gereken tarihi izleyen bir tam yıl içinde mükellefin beyanı üzerine tahakkuk eden diğer vergilerinden mahsup edilmesi imkanı sağlanmakta, mahsup edilemeyen tutarların ise iade edilmemesi öngörüldüğü,

indirim uygulamasından şartları taşımadığı halde yararlananlar ile uygulamadan yararlandıktan sonra haklarında ikmalen, re'sen veya idarece tarhiyat yapılan ve yapılan tarhiyatı kesinleşenlerden zamanında ödenmeyen vergilerin, vergi ziyaı cezası da uygulanmak suretiyle aranılacağı, ayrıca, maddede geçen 1 milyon liralık tutarın, her yıl bir önceki yıla ilişkin olarak Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre belirlenen yeniden değerleme oranında artırılmak suretiyle uygulanması öngörülmekte ve Bakanlar Kuruluna, indirim oranını ve 1 milyon liralık tutarı iki katına kadar artırmaya, sıfıra kadar indirmeye, kanuni oran ve tutarına getirmeye.

Maliye Bakanlığına, maddenin uygulamasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye yetki verildiği ifade edilmiştir.

Maddenin yorumlanmasından, vergisel ödevlerini düzenli olarak yerine getirip vergilerini süresinde ödeyen mükelleflere vergi indirimi sağlayarak, bu mükelleflerin üzerindeki vergi yükünü hafifleterek ödüllendirmek, vergilerin beyana dayalı tahakkuk ettirilerek vergilerin kayıt ve beyan dışı bırakılmasının engellenmek, bunun yanı sıra, mükelleflerce vergisel ödevlerin düzenli olarak yerine getirilmesinin özendirilmek istenildiği anlaşılmaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyanın incelenmesinden; davacı şirketin üretimde petrol koku ürününü kullandığı, 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu'na ekli I sayılı listede petrol koku için özel tüketim vergisi tutarının, kg başına 0-TL olarak belirlendiği, 2020/Ocak 2. onbeş günlük için özel tüketim vergisine ilişkin beyannamenin 12/02/2020 tarihinde verildiği, özel tüketim vergisine ilişkin ödenecek vergi çıkmadığı,

sadece özel tüketim beyannamesi verilmesinden kaynaklı 58,80-TL damga vergisinin tahakkuk ettiği, davacı tarafından 2021 yılı kurumlar vergisi beyannamesi ile 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun mükerrer 121. maddesi uyarınca beyan edilen vergi indiriminin, ödenmesi gereken kurumlar vergisi olmadığı için kurumlar vergisinden indirilememesi üzerine diğer vergi borçlarına mahsup edilmesi talebiyle yapılan başvurunun "sözü edilen beyannamenin kanuni süresinden sonra verildiği, bu nedenle vergi indirimine ilişkin şartların sağlanmadığı,

iade/mahsup talebinin yerine getirilemeyeceği" sebep gösterilerek Burdur Vergi Dairesi Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı işlemiyle reddedildiği, bu işlemin iptali istemiyle işbu davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Bu durumda, kanuni süresinden sonra verilse dahi verilen beyannameden kaynaklı herhangi bir özel tüketim vergisinin doğmadığı, kaldı ki vergi tahakkukuna sebebiyet verebilecek kanuni süresinden sonra düzeltme amacıyla veya pişmanlıkla verilen beyannamelerin dahi vergi indirimine ilişkin şartın ihlali sayılmayacağının da hükme bağlandığı,

vergi aslının (vergi cezaları ile fer'i alacaklar dâhil) 1.000-TL ve altında vadesi geçmiş borcunun bulunmasının dahi vergi indirimine ilişkin şartların sağlanmadığı anlamına gelmeyeceğinin kurala bağlanması nedeniyle tahakkuk eden damga vergisinin de vergi indiriminden faydalanmaya engel oluşturmayacağı, davacı şirketin geç beyanname vermesindeki amacının vergi kaybına sebebiyet vermek olmadığı,

vergi doğmayan bir beyannamenin geç verilmesi dışındaki diğer bütün vergisel yükümlülüklerini süresinde yerine getiren davacı şirketin vergi indiriminden faydalandırılmamasının düzenlemedeki amaca ters düşeceğinden, dava konusu işlemde hukuka uygunluk görülmemiştir.