Danıştay 9. Daire E.2023/8869 K.2024/328

Dava konusu istem: Karayolları Genel Müdürlüğü 13. Bölge Müdürlüğünce 16/09/2021 tarihinde ihalesi yapılan ve davacı uhdesinde kalan ... numaralı "Isparta-keçiborlu Yolu Çünür Yeni Otogar Köprülü Kavşağı Ve Bağlantı Yolları Toprak İşleri, Sanat Yapıları, Köprü Ve Üstyapı İşleri Yapım İşi” ne ilişkin olarak davacı şirketten tahsil edilen 238.090,61-TL ihale kararı damga vergisi ve 396.678,21-TL sözleşme damga vergisinin iadesi talebiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali ve ödenen tutarın tecil faiziyle iadesi istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; davacı tarafından, 16/09/2021 tarihinde yapılan ihale sonucu tahsil edilen 238.090,61-TL ihale kararı damga vergisi ve 396.678,21-TL sözleşme damga vergisinin tecil faizi ile birlikte iadesi istemiyle 04/07/2023 tarihinde Üçkapılar Vergi Dairesi Müdürlüğü'ne başvuruda bulunulduğu, başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istemiyle davanın açıldığı,

Vergi Usul Kanunu'nun 122 ila 124. madde hükümleri uyarınca, davacı şirket tarafından damga vergisi kesintisinin yapıldığı süreden itibaren işleyen 30 günlük yasal dava açma süresinin geçirilmesinden sonra yapılan başvurunun düzeltme başvurusu niteliğinde olduğu ve Gelir İdaresi Başkanlığı'na şikayet başvurusunda bulunulmadan açılan davada merciine tevdi kararı verilmesi gerektiği gerekçesiyle 2577 sayılı Kanunun 15'inci maddesi uyarınca dava dilekçesinin Gelir İdaresi Başkanlığı'na tevdiine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu Vergi Mahkemesi Kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Dava konusu işlemin Vergi Usul Kanunu'nun düzeltme/şikayet hükümlerine göre değil, Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararı ile ortaya çıkan durum nedeniyle İdari Yargılama Usulü Kanunu 10. maddesi kapsamında yapılan başvuru üzerine tesis edildiği, ihale yerli ve yabancı isteklilere açık olduğu, cari yıl yatırım programında … proje numarası ile yer aldığı, ihale konusu iş için … tarih ve … belge numaralı vergi resim harç istisna belgesi bulunduğundan istisna kapsamında olduğu iddiasıyla kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Yasal dayanaktan yoksun olan temyiz isteminin reddi gerektiği yolundadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Karayolları Genel Müdürlüğü 13. Bölge Müdürlüğünce 16/09/2021 tarihinde ihalesi yapılan ve davacı uhdesinde kalan ... numaralı "Isparta-keçiborlu Yolu Çünür Yeni Otogar Köprülü Kavşağı Ve Bağlantı Yolları Toprak İşleri, Sanat Yapıları, Köprü Ve Üstyapı İşleri Yapım İşi” ne ilişkin olarak davacı şirketten tahsil edilen 238.090,61-TL ihale kararı damga vergisi ve 396.678,21-TL sözleşme damga vergisinin iadesi talebiyle yapılan başvurunun reddine dair ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali ve ödenen tutarın tecil faiziyle iadesi istenilmektedir.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 10. maddesinde, ilgililerin, haklarında idari davaya konu olabilecek bir işlem veya eylemin yapılması için idari makamlara başvurabilecekleri; altmış gün içinde bir cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılacağı, ilgililerin altmış günün bittiği tarihten itibaren dava açma süresi içinde, konusuna göre Danıştaya, idare ve vergi mahkemelerine dava açabilecekleri, altmış günlük süre içinde idarece verilen cevap kesin değilse, ilgilinin bu cevabı istemin reddi sayarak dava açabileceği gibi, kesin cevabı da bekleyebileceği, bu takdirde dava açma süresinin işlemeyeceği;

ancak, bekleme süresinin başvuru tarihinden itibaren altı ayı geçemeyeceği, dava açılmaması veya davanın süreden reddi hallerinde, altmış günlük sürenin bitmesinden sonra yetkili idari makamlarca cevap verilirse, cevabın tebliğinden itibaren altmış gün (vergi davalarında otuz gün) içinde dava açabilecekleri belirtilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyanın incelenmesinden; davacı şirketin, Karayolları Genel Müdürlüğü 13. Bölge Müdürlüğünce 16/09/2021 tarihinde ihalesi yapılan ve davacı uhdesinde kalan ... numaralı "Isparta-keçiborlu Yolu Çünür Yeni Otogar Köprülü Kavşağı Ve Bağlantı Yolları Toprak İşleri, Sanat Yapıları, Köprü Ve Üstyapı İşleri Yapım İşi” ne ilişkin olarak, 15/09/2021 tarihine 238.090,61-TL ihale kararı damga vergisi ve 16/09/2021 tarihinde de 396.678,21-TL sözleşme damga vergisi ödediği, davacı şirket tarafından 04/07/2023 tarihinde Üçkapılar Vergi Dairesi Müdürlüğü'ne başvuruda bulunarak ödenmiş olan tutarın iadesinin istenildiği; ... tarih ve ... işlemle talebin reddi üzerine anılan işlemin iptali ile ödenen tutarın tecil faiziyle iadesi istemiyle davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Yukarıdaki düzenlemelere göre; ilgililer İdari Yargılama Usulü Kanunu 10. madde uyarınca, "idari davaya konu olabilecek idari işlem tesis ettirmek amaçlı" yaptıkları müracaatlara, zımnen veya açık olarak verilen ret yanıtlarına karşı aynı yasanın 7. maddesinde belirtilen 30 günlük dava açma süresi içerisinde Vergi Mahkemesinde dava açabileceklerdir.

Uyuşmazlıkta; ihale damga vergisini doğuran olay 18/02/2021 tarihli ihalenin yapılması, sözleşme damga vergisini doğuran olay, Karayolları Genel Müdürlüğü 13. Bölge Müdürlüğü ile davacı şirket arasında 16/09/2021 tarihli sözleşmenin imzalanmasıdır.

Anayasa Mahkemesi tarafından 24/12/2020 tarih ve E:2020/15, K:2020/78 sayılı kararla; bir ihalenin uluslararası ihale niteliğinde kabul edilmesi ve bu sayede döviz kazandırıcı faaliyet kapsamında değerlendirilmek suretiyle damga vergisi ve harç istisnasının uygulanması için öngörülen yabancı firmalarca da teklif verilmesi şartının hukuki öngörülebilirlik ve belirlilik ilkelerine aykırı olacak şekilde düzenlendiği sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle "ve yabancı firmalarca da teklif verilen" ibaresi iptal edilmiş, anılan karar 28/04/2021 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanmış, iptal kararı sonrasında,

488 sayılı Damga Vergisi Kanunu'nun Ek 2. maddesinin 4. fıkrasında yer alan uluslararası ihale tanımı, "kamu kurum ve kuruluşları tarafından yerli ve yabancı firmaların ayrı ayrı veya birlikte iştirakine açık olarak çıkılan ihale" olarak Kanunda yer almış bulunmakta olup iptal edilen Damga Vergisi Kanunu'nun ek 2. maddesinin (4) numaralı fıkrası ile Harçlar Kanunu'nun ek 1. maddesinin (4) numaralı fıkrasında yer alan "ve yabancı firmalarca da teklif verilen" kuralı uygulanarak bu karardan önce tesis edilmiş işlemlerin tesis edildikleri andaki duruma göre hukuka uygun olsalar da kararın yayınlanmasından sonra oluşan yeni hukuki duruma göre

hukuka aykırı hale gelecekleri, dava konusu işlemin Anayasa Mahkemesinin iptal kararı ile oluşan yeni hukuki durum karşısında iptal kararının sonuçlarından yararlanmak amacıyla yapıldığı ve iptal kararı da dayanak gösterilerek 2577 sayılı Yasanın 10'uncu maddesi kapsamında vergi dairesi müdürlüğüne başvurulduğu da belirtilerek yapılan başvuru olduğu anlaşılmaktadır.

Bölge İdare Mahkemesince, davacı tarafından yapılan başvurunun düzeltme talebi kapsamında değerlendirilmesi gerektiği sonucuna varılarak, bu kapsamda davacı şirket tarafından yapılan başvurunun reddi üzerine, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 124. maddesi gereğince şikayet yoluyla Gelir İdaresi Başkanlığı'na müracaat edilmesi gerektiğinden bahisle dava dilekçesinin merciine tevdii edilmesine karar verilmiş ise de;

davacı tarafından 04/07/2023 tarihinde Üçkapılar Vergi Dairesi Müdürlüğü'ne Anayasa Mahkemesi kararı ile oluşan yeni hukuki durumun sonuçlarından yararlanmak amacıyla ödenen ihale ve sözleşme damga vergisinin iadesi gerektiği iddiasıyla yapılan başvuru, herhangi bir vergi hatasına bağlı düzeltme talebi içermediğinden 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 116 ve devamı madde hükümleri uyarınca vergi hatalarının düzeltilmesine ilişkin bir başvuru olmayıp, 2577 sayılı Yasanın 10'uncu maddesi uyarınca idari davaya konu olabilecek idari işlem yaratmak amacıyla yapılan bir başvuru olduğundan bu kapsamda değerlendirilerek karar verilmesi gerekirken,

merciine tevdi yolunda verilen Bölge İdare Mahkemesi kararında isabet bulunmamaktadır.