Danıştay 9. Daire E.2023/984 K.2025/1266

Dava konusu istem: Davacı adına, 2016 yılı yasal defter ve belgelerini incelemeye ibraz etmediğinden bahisle 2016/Mayıs-Temmuz, Eylül ve Aralık dönemleri için re'sen tarh edilen katma değer vergisi ile tekerrür hükümleri uygulanmak suretiyle kesilen üç kat vergi ziyaı cezasının kaldırılması istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin ...tarih ve E:... K:... sayılı kararıyla.

213 sayılı Kanun'un 101'inci maddesinin 3. fıkrasında yer verilen, işin bırakılması veya işin bırakılmış addolunması hallerinde tebliğin, gerçek kişilerde kendisinin adres kayıt sisteminde bulunan yerleşim yeri adresinde yapılacağı hükmü nedeniyle, mükellefiyeti 31/12/2016 tarihinde terkin ettirilen davacıya 2016 yılına ait defter ve belgelerin ibrazı için gönderilen ... tarih ve ... sayılı defter belge isteme yazısının elektronik yolla tebliğinin usulsüz olduğu, bunun yanı sıra aynı konulu defter ve belge isteme yazısının davacının mernis adresine de 02/06/2021 tarihinde tebliğe çıkarıldığı,

adreste bulunamadığından tebliğ edilememesi nedeniyle aynı yazının ikinci defa gönderildiği ve 03/06/2021 tarihinde tebligat pusulasının kapıya yapıştırıldığı davalı idare tarafından ileri sürülmekte ise de, tebliğ alındısında tebliğ evrakının gönderildiği idareden alınabileceği şerhini içeren bir pusulanın kapıya yapıştırıldığı hususunun tebliğ alındısı üzerine şerh edilmediği gibi, ikinci defa çıkarılan tebliğ evrakına ilişkin tebliğ alındısında tebliğ evrakının ne sebeple tebliğ edilemediği hususunda bir açıklamaya da yer verilmediği,

bunun yanı sıra ilk çıkarılan tebliğ evrakının iadesinden sonra münasip bir süre geçmeden sadece bir gün sonra evrakın ikinci defa tebliğe çıkarıldığı görüldüğünden, defter belge isteme yazılarının davacıya Vergi Usul Kanunu'nun tebligata ilişkin hükümlerine uygun olarak tebliğ edilmediği, bu sebeple ibraz yükümlülüğü oluşmadığı sonucuna varıldığından, defter belgelerin incelemeye ibraz edilmemesi nedeniyle re'sen tarh sebebi gerçekleştiğinden bahisle davacı adına yapılan dava konusu cezalı tarhiyatlarda hukuka uygunluk görülmediği gerekçesiyle davanın kabulüne ve cezalı tarhiyatın kaldırılmasına karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu Vergi Mahkemesi Kararının usule ve hukuka uygun olduğu, ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

İdarelerince gerçekleştirilen işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı iddialarıyla kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının, Daire kararında belirtilen gerekçeyle bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı adına, 2016 yılı yasal defter ve belgelerini incelemeye ibraz etmediğinden bahisle 2016/Mayıs-Temmuz, Eylül ve Aralık dönemleri için re'sen tarh edilen katma değer vergisi ile tekerrür hükümleri uygulanmak suretiyle kesilen üç kat vergi ziyaı cezasının kaldırılması istemine ilişkindir.

İLGİLİ MEVZUAT

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun "Elektronik Ortamda Tebliğ" başlıklı 107/A maddesinde, bu Kanun hükümlerine göre tebliğ yapılacak kimselere, 93 üncü maddede sayılan usullerle bağlı kalınmaksızın, tebliğe elverişli elektronik bir adres vasıtasıyla elektronik ortamda tebliğ yapılabileceği, elektronik ortamda tebligatın, muhatabın elektronik adresine ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılacağı, Maliye Bakanlığı'nın, elektronik ortamda yapılacak tebliğle ilgili her türlü teknik altyapıyı kurmaya veya kurulmuş olanları kullanmaya, tebliğe elverişli elektronik adres kullanma zorunluluğu getirmeye ve kendisine elektronik ortamda tebliğ yapılacakları ve elektronik tebliğe ilişkin diğer usul ve esasları belirlemeye yetkili olduğu hükme bağlanmıştır.

Vergi Usul Kanunu'nun 107/A maddesinin 3. fıkrası uyarınca verilen yetkiye dayanılarak 27/08/2015 tarihinde yayımlanan 456 Sıra No'lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği'nin "Elektronik Tebligat Sisteminden Çıkış" başlıklı 7. maddesi: "Zorunlu veya ihtiyari olarak elektronik tebligat sistemine dahil olanların aşağıdaki durumlar dışında sistemden çıkmaları mümkün değildir.

Gerçek kişilerde ise ilgilinin ölümü veya gaipliğine karar verildiğinin idare tarafından tespit edildiği durumlarda ölüm/karar tarihi itibarıyla ilgilinin elektronik tebligat adresi re’sen kapatılır. ..." şeklinde düzenlenmiştir.

2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun 40. maddesinin 4. fıkrasında, İçtihatları Birleştirme Kurulu tarafından verilen kararlara, Danıştay daire ve kurulları ile idari mahkemeler ve idarenin uymak zorunda oldukları hüküm altına alınmıştır.

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 3. maddesinin (b) bendinde, vergilendirmede vergiyi doğuran olay ve bu olaya ilişkin muamelelerin gerçek mahiyetinin esas olduğu, 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 1. maddesinde, ticari faaliyet çerçevesinde yapılan teslim ve hizmetlerin katma değer vergisine tabi tutulduğu, 20. maddesinde teslim ve hizmet işlemlerinin karşılığını teşkil eden bedelin katma değer vergisi matrahını oluşturduğu, 29. maddesinde, mükelleflerin, vergiye tabi işlemleri üzerinden hesaplanan katma değer vergisinden, kendilerine yapılan teslim ve hizmetler dolayısıyla hesaplanarak,

düzenlenen fatura ve benzeri vesikalarda gösterilen katma değer vergisini indirebilecekleri, 34. maddesinin 1. bendinde ise yurt içinden sağlanan veya ithal olunan mal ve hizmetlere ait katma değer vergisinin alış faturası veya benzeri vesikalar üzerinde ayrıca gösterilmek ve bu vesikalar kanuni defterlere kaydedilmek şartıyla indirilebileceği kurala bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Elektronik tebligat, vergilendirme ile ilgili evrakın Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından e-imzalı olarak muhatabın elektronik tebligat adresine gönderilmesi işlemidir.

Vergi Usul Kanunu'nun 107/A maddesinin ikinci fıkrası uyarınca tebliğ evrakı muhatabın elektronik ortamdaki adresine ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda tebliğ edilmiş sayılacaktır.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden, gerçek kişi mükelleflerin ölüm veya gaipliğine karar verilmesi halleri dışında elektronik tebligat sisteminden çıkmaları mümkün görülmediği gibi elektronik tebligat adresinin kapatılmasını gerektiren haller arasında mükellefiyetin terkini hali yer almadığından, mükellefiyetleri terkin edilse de gerçek kişilere elektronik ortamda tebliğ yapılabileceği sonucuna varılmıştır

Dosyanın incelenmesinden; davacıdan 2016 yılına ait yasal defter ve belgelerinin ibrazının istendiği ... tarih ve ... sayılı yazının, mükellefiyet kaydı re'sen terkin edildikten sonra elektronik ortamda 06/06/2021 tarihinde davacıya tebliğinin usulüne uygun olduğu görüldüğünden, usulüne uygun olarak yapılmış bir tebligat varken, ikinci kez yapılan usulsüz tebligatın ilk tebligatın hüküm ve sonuçlarını ortadan kaldırmayacağı sonucuna varıldığından Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun 08/02/2019 tarih ve E:2013/3, K:2019/1 sayılı kararı dikkate alındığında;

defter ve belgelerin incelemeye ibraz edilmemesi re'sen tarh nedeni ise de, re'sen araştırma ilkesi ile vergiyi doğuran olay ve bu olaya ilişkin muamelenin gerçek mahiyetinin esas olduğuna dair kural gereğince, ara kararla ihtilaflı döneme ilişkin defter ve belgelerin ibrazı istenilerek, ibraz edilecek olanlardan vergi idaresi de haberdar edilmek suretiyle, yukarıda değinilen incelemenin yapılıp vergilendirmenin konusunu oluşturan katma değer vergisi indiriminin dayandığı faturalarda bu verginin ayrıca gösterilip gösterilmediği,

belgelerin yasal defterlere usûlüne göre kaydedilip kaydedilmediği ve temsil ettiği hukukî muamelenin gerçek olup olmadığına ilişkin inceleme yapıldıktan sonra karar verilmesi gerekmektedir.

Diğer yandan yeniden verilecek kararda tekerrür yönünden de hukuki inceleme ve değerlendirme yapılacağı tabiidir.