Danıştay 9. Daire E.2024/760 K.2025/1419

Dava konusu istem: ... İthalat İhracat Metal Plastik San. ve Tic. Ltd. Şti.'ye ait vergi borçlarının tahsili amacıyla, kanuni temsilci sıfatıyla davacı adına düzenlenen ... tarih ve ..., ...,...,... sayılı ödeme emirlerinin iptali istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararıyla; davalı idarece verilen savunma dilekçesi ve eklerinin incelenmesinden, dava konusu ödeme emirleri ile tahsili amaçlanan kamu alacaklarına ilişkin olarak asıl amme borçlusu ... İthalat İhracat Metal Plastik San. ve Tic. Ltd.

Şti. tarafından, davacının kanuni temsilcilikten ayrıldığı 26/08/2021 tarihinden sonraki 17/09/2021 tarihinde 7326 sayılı Kanun'dan yararlanılmak suretiyle yapılandırma başvuruları yapıldığı ve şirket hakkında tecil dosyalarının oluşturulduğu, ancak sözü edilen yapılandırmaya uyulmaması üzerine asıl borçlu şirket adına yeniden ödeme emri düzenlenmeden davacı adına kanuni temsilci sıfatıyla dava konusu ödeme emirlerinin düzenlendiği, bu durumda, davacı adına düzenlenen ödeme emirleri içeriği vergi borçlarının nitelik değiştirerek,

asıl borçlu şirketin 7326 sayılı Kanun uyarınca yapılandırma sonucu taksitlendirilip ödenmeyen borçlara dönüştüğü hususu dikkate alındığında; söz konusu borçların şirketten tahsil edilmemesi durumunda yapılandırma başvuruları sırasındaki ve yapılandırmayla oluşan yeni vade tarihlerindeki kanuni temsilci ve ortaklara yönelik takip yapılması gerekirken, şirket tarafından yapılandırma başvurularının yapıldığı tarih itibariyle şirkette bir ilgisi bulunmayıp, bu borçlardan sorumlu olmayan davacı adına düzenlenen dava konusu ödeme emirlerinde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne,

dava konusu ödeme emirlerinin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Davalı idarece gönderilen davacının 7326 sayılı Kanun kapsamında yapılandırdığı borçlara ilişkin listenin incelenmesinden; asıl borçlu şirket tarafından, dava konusu... sayılı ödeme emrinin tamamı,...sayılı ödeme emrinin ..., ..., ... tahakkuk numaralı borçlar dışındaki kısımları, ... sayılı ödeme emrinin, ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... tahakkuk numaralı, ..., ..., ... tahakkuk numaralı ve ... tahakkuk numaralı borçlar dışındaki kısımları, ... sayılı ödeme emrinin, ..., ..., ..., ... ...,

... tahakkuk numaralı borçlara isabet eden kısımlarının 7326 sayılı Kanun kapsamında yapılandırıldığı görüldüğünden, söz konusu borçlara isabet eden kısımlar yönünden davalı idare istinaf başvurusunun reddine,... sayılı ödeme emri içeriği asıl borçlu şirket tarafından yapılandırılmayan ..., ..., ... tahakkuk numaralı borçlar yönünden yapılan incelemede; söz konusu ödeme emri içeriği ... tahakkuk numaralı borcun, asıl borçlu şirket tarafından 2019/Eylül dönemine ilişkin Vergi Usul Kanunu'nda yazılı bildirimlerin süresinde verilmemesinden dolayı;

... tahakkuk numaralı borcun 2018/Eylül dönemi Ba formunda süresinden sonra 22/11/2018 tarihinde yapılan düzeltmeden dolayı; ... tahakkuk numaralı borcun ise 2018/Ekim dönemine ilişkin olarak 08/12/2018 tarihinde verilen düzeltme beyannamesinden dolayı kesilen cezalardan oluştuğu, davacının asıl borçlu şirketin 23/03/2018-25/08/2021 tarihleri arasında kanuni temsilcisi olduğu dikkate alındığında, söz konusu cezaların kesilmesine sebebiyet verilen tarihlerde davacının asıl borçlu şirketin kanuni temsilcisi olduğu ve davacının söz konusu cezalardan sorumlu olduğu sonucuna ulaşıldığı,

dava konusu ... sayılı ödeme emri içeriği asıl borçlu şirket tarafından yapılandırılmayan ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... tahakkuk numaralı, ..., ..., ... tahakkuk numaralı ve ... tahakkuk numaralı borçlar yönünden yapılan incelemede; söz konusu ödeme emri içeriği ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... tahakkuk numaralı borçların, asıl borçlu şirketin 11/11/2019 tarihinde pişmanlık hükümlerinden yararlanmasına rağmen 26/11/2019 tarihinde pişmanlık hükümlerini ihlal etmesinden kaynaklandığı görülmüş olup;

pişmanlık hükümlerinden yararlanıldığı ve pişmanlık hükümlerinin ihlal edildiği tarihlerde, davacının anılan şirketin kanuni temsilcisi olduğu ve söz konusu borçlardan sorumlu olduğu, ..., ..., ... tahakkuk numaralı borçların ise asıl borçlu şirket tarafından verilen Ba-Bs formlarına 11/11/2019 tarihinde verilen düzeltme sonucu kesildiği, düzeltmenin yapıldığı tarih itibariyle davacının asıl borçlu şirketin kanuni temsilcisi olduğu görüldüğünden, söz konusu borçlardan davacının sorumlu olduğu,

... tahakkuk numaralı vergi ziyaı cezalarının da, asıl borçlu şirket tarafından 2018/Temmuz dönemine ilişkin olarak 11/11/2019 tarihinde verilen katma değer vergisi düzeltme beyannamesine istinaden kesildiği, düzeltmenin yapıldığı ve cezaların ödenmesi gerektiği tarihlerde davacının anılan şirketin kanuni temsilcisi olduğu ve söz konusu borçlardan sorumlu olduğunun anlaşıldığı, ...sayılı ödeme emri içeriği asıl borçlu şirket tarafından yapılandırılmayan borçlar yönünden yapılan incelemede;

söz konusu ödeme emri içeriği yapılandırılmayan borçların, asıl borçlu şirket hakkında düzenlenen ... tarih ve... sayılı Vergi Tekniği Raporu'ndan kaynaklandığı, söz konusu raporda, şirketin 2019 yılında düzenlediği tüm faturaların sahte olduğunun tespiti üzerine 2019/Ocak ila Aralık dönemleri için takdir komisyonunca belirlenen matrah farkları üzerinden asıl borçlu şirket adına cezalı tarhiyatlar yapıldığı görüldüğünden, sahte faturaların düzenlendiği 2019 yılında davacının asıl borçlu şirketin kanuni temsilcisi olduğu ve söz konusu borçlardan sorumlu olduğu sonucuna ulaşıldığı,

bu durumda, asıl borçlu şirket tarafından ..., ... ve ... sayılı ödeme emirlerinin yapılandırmaya konu edilmeyen kısımları yönünden hukuka aykırılık, bu kısımlar yönünden davanın kabulüne ilişkin mahkeme kararında ise yasal isabet görülmediği gerekçesiyle istinaf başvurusunun kısmen kabulüne, kısmen reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

DAVALININ İDDİALARI

Asıl borçlu şirket borçlarını yapılandırmış olsa da yapılandırmanın ihlal edilmesi sonucunda iptal edilmesiyle borcun eski haline geri geleceği ve muhteviyatının değişmediği, yapılan işlemlerin usul ve yasaya uygun olduğu iddiasıyla kararın aleyhe olan kısmının bozulması istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI

Dava konusu ödeme emirlerinin tamamının yapılandırma kapsamında olduğu, dava konusu işlemlerin hukuka aykırı olduğu iddiasıyla kararın aleyhe olan kısmının bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI

Taraflarca savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'ÜN DÜŞÜNCESİ

Davalı idarenin temyiz isteminin kabulü, davacının ise temyiz isteminin tekerrür hükümleri yönünden kısmen kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

... İthalat İhracat Metal Plastik San. ve Tic. Ltd. Şti.'ye ait vergi borçlarının tahsili amacıyla, kanuni temsilci sıfatıyla davacı adına düzenlenen ... tarih ve ..., ... sayılı ödeme emirlerinin iptali istenilmektedir.

İLGİLİ MEVZUAT

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 10. maddesinde, tüzel kişilerle küçüklerin ve kısıtlıların, vakıflar ve cemaatler gibi tüzel kişiliği olmayan teşekküllerin mükellef veya vergi sorumlusu olmaları halinde bunlara düşen ödevlerin kanuni temsilcileri tarafından yerine getirileceği, yukarıda yazılı olanların bu ödevleri yerine getirmemeleri yüzünden mükellef veya vergi sorumlularının varlığından tamamen veya kısmen alınamayan vergi ve buna bağlı alacakların, kanuni ödevleri yerine getirmeyenlerin varlıklarından alınacağı ifade edilmiştir.

09/06/2021 tarih ve 31506 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 7326 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un 9. maddesinin 6. fıkrasında, bu Kanuna göre ödenmesi gereken taksitlerin ilk ikisinin süresinde ve tam ödenmesi koşuluyla, kalan taksitlerden;

bir takvim yılında iki veya daha az taksitin, süresinde ödenmemesi veya eksik ödenmesi hâlinde, ödenmeyen veya eksik ödenen taksit tutarlarının son taksiti (peşin ödeme seçeneğinin tercih edilmesi hâlinde ilk taksiti) izleyen ayın sonuna kadar, gecikilen her ay ve kesri için 6183 sayılı Kanunun 51 inci maddesine göre belirlenen gecikme zammı oranında hesaplanacak geç ödeme zammı ile birlikte ödenmesi şartıyla bu Kanun hükümlerinden yararlanılacağı,

ilk iki taksitin süresinde tam ödenmemesi ya da süresinde ödenmeyen veya eksik ödenen diğer taksitlerin belirtilen şekilde de ödenmemesi veya bir takvim yılında ikiden fazla taksitin süresinde ödenmemesi veya eksik ödenmesi hâlinde bu Kanun hükümlerinden yararlanma hakkının kaybedileceği, aynı maddenin 8. fıkrasında ise bu Kanun kapsamına giren alacakların altıncı fıkrada belirtilen şekilde tamamen ödenmemiş olması hâlinde borçlular, ödedikleri tutarlar kadar bu Kanun hükümlerinden yararlanılacağı,

Kanun kapsamında yapılandırıldığı hâlde bu Kanunda öngörülen süre ve şekilde ödenmeyen alacakların yapılandırma öncesi türü ve vadesi dikkate alınarak takip işlemleri ilgili mevzuat kapsamında yapılır ve bu Kanunun yayımı tarihinden önce başlamış olan takip işlemleri geçerliliğini koruyarak kaldığı yerden devam edeceği hükme bağlanmıştır.

Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına İlişkin 7326 Sayılı Kanun Genel Tebliğinin (Seri no:1) “VIII-Ortak Hükümler” Ana Başlığının Altında Yer Alan B-Kanun Hükümlerinin İhlali Halinde Alacakların Takibi” başlıklı kısmında. 7326 sayılı Kanunun 9. maddesinin sekizinci fıkrasında “Bu Kanun kapsamına giren alacakların altıncı fıkrada belirtilen şekilde tamamen ödenmemiş olması hâlinde borçlular, ödedikleri tutarlar kadar bu Kanun hükümlerinden yararlanırlar.

Kanun kapsamında yapılandırıldığı hâlde bu Kanunda öngörülen süre ve şekilde ödenmeyen alacakların yapılandırma öncesi türü ve vadesi dikkate alınarak takip işlemleri ilgili mevzuat kapsamında yapılır ve bu Kanunun yayımı tarihinden önce başlamış olan takip işlemleri geçerliliğini koruyarak kaldığı yerden devam eder." hükmünün yer aldığı,

bu hükme göre, Kanun kapsamında yapılandırıldığı halde Kanunda öngörülen süre ve şekilde ödenmeyen alacakların, yapılandırma öncesi türü ve vadesi dikkate alınarak takip işlemleri ilgili mevzuat kapsamında yapılacak ve bu Kanunun yayımı tarihinden önce başlamış olan takip işlemleri geçerliliğini koruyarak kaldığı yerden devam edeceği, dolayısıyla, alacakların Kanun hükümlerinden yararlanmak suretiyle yapılandırılması bu alacakların niteliğini değiştirmediğinden, Kanunda öngörülen süre ve şekilde ödenmeyen alacakların yapılandırma öncesi türü ve vadesi dikkate alınarak,

daha önce yapılan takip işlemleri yenilenmeksizin, bu işlemlere kaldığı yerden devam edileceği,diğer taraftan, alacağın ödenmesinden sorumlu olan diğer kişiler (213 ve 6183 sayılı Kanunlar ile diğer kanunlarda yer alan sorumluluk düzenlemeleri nedeniyle mirasçılar, kefiller, şirket ortakları ve kanuni temsilciler gibi amme borçlusu sayılan kişiler) hakkında yapılan takip işlemlerine de Kanunun 3 üncü maddesinin sekizinci fıkrasına göre kaldığı yerden devam edilmesi gerektiği düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge İdare Mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.

Bölge İdare Mahkemesi kararının, ... sayılı ödeme emri içeriği borçlardan yapılandırma kapsamı dışında kalanlara ilişkin hüküm fıkrasının dayandığı sebepler ve gerekçesi Dairemizce de uygun görülmüş olup davacı tarafından ileri sürülen iddialar temyize konu kararın bu hususlara ilişkin kısmının bozulmasını gerektirir nitelikte görülmemiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının, ... tarih ve ..., ... sayılı ödeme emirlerinin tamamı ile ......sayılı ödeme emrinin yapılandırma kapsamında olan kısımlarına ilişkin hüküm fıkrasına yönelik taraflarca yapılan temyiz istemine gelince;

Dosyanın ve Dairemizin E:... sayılı dosyasının birlikte incelenmesinden; ilk önce davacı adına ... sayılı ödeme emirlerinin düzenlendiği, söz konusu ödeme emirlerine karşı E:... sayılı dosyada açılan davada Vergi Mahkemesince... tarihinde verilen yürütmenin durdurulması isteminin kabulü yolundaki karar sonucu anılan ödeme emirlerinin ... tarihinde idare tarafından anılan karara istinaden iptal edildiği belirtilerek bu sefer davacı adına dava konusu...,...,...,... sayılı ödeme emirlerinin düzenlendiği,

söz konusu ödeme emirlerinden ...,...,... sayılı ödeme emirleri içeriğinin E:... sayılı dosyada yer alan ...,...,... sayılı ödeme emirleri ile birebir aynı olduğu, E:... sayılı dosyada olduğu gibi aynı borç kalemlerinin yapılandırma kapsamı dışında olduğu, sadece her iki dosyada yer alan ... ve ... sayılı ödeme emirlerinin içeriğinde farklılıklar olduğu ancak bunların da yapılandırma kapsamında olan borç kalemlerinin aynı olduğu,

davacı hakkında daha önceden düzenlenen ... sayılı ödeme emirlerine karşı açılan davada Mahkemece verilen kabul kararına karşı davalı idare tarafından yapılan istinaf başvurusu sonucunda Bölge İdare Mahkemesince verilen istinaf başvurusunun kısmen kabulü, kısmen reddi yolundaki karara karşı taraflarca yapılan temyiz başvurusu sonucunda Dairemizin 17/04/2025 tarih ve E:2023/8200, K:2025/1418 sayılı kararıyla davalı temyiz isteminin kabulüne, bu kısım yönünden kararın bozulmasına,

davacı temyiz isteminin ise reddine karar verildiği görüldüğünden dava konusu ... ...sayılı ödeme emirlerinin tamamı ile ...sayılı ödeme emrinin yapılandırma kapsamında olan borç kalemlerinin mükerrerlik arzettiği gözetilerek Bölge İdare Mahkemesince yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.