Danıştay 9. Daire E.2025/985 K.2025/1271

Dava konusu istem: Davacı şirketin maliki olduğu, ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi ... ada ... no'lu parselde (eski:... ada ... no'lu parsel) kayıtlı taşınmazına, tapu kaydındaki kamulaştırma şerhi nedeniyle, davacının başvurusu üzerine 2010 yılından beri kısıtlılık hükümleri uygulanmakta iken, davalı idarece yapılan incelemede taşınmazın kısıtlılık halinin sona erdiğinin anlaşıldığından bahisle geçmişe dönük olarak 2014 ila 2017 yılları için ikmalen tarh edilen emlak(arsa) vergisi ve taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına ait katkı payı ile kesilen vergi ziyaı cezalarının kaldırılması istemine ilişkindir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Danıştay Dokuzuncu Dairesince 2015 ila 2017 yılllarına ilişkin emlak (arsa) vergisi ve taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına ait katkı payına ilişkin kısım yönünden verilen bozma kararına uyulmak suretiyle dosyanın incelenmesi üzerine, uyuşmazlığın çözümünün davacının başvurusu üzerine 2010 yılından itibaren 2020 yılına kadar kısıtlılık hükümleri uygulanarak, 1/10 oranında vergisi tahsil edilen taşınmazın kısıtlılık halinin sona erip ermediği, kısıtlılık hali sona ermişse hangi tarihte sona erdiğinin belirlenmesine bağlı bulunduğu,

bu nedenle, 25/09/2024 tarihli ara kararları ile davalı idareden, davacı başvurusu üzerine 2010 yılından itibaren 2020 yılına kadar kısıtlılık hükümleri uygulanarak 1/10 oranında vergi tahsil edilen taşınmazın kısıtlılık halinin sonra erip ermediği, kısıtlılık hali sona ermişse hangi tarihte sona erdiğine ilişkin ara karar cevabından, vergisi ihtilaflı taşınmaza uygulanan kısıtlılığın davalı İdarece 01/07/2020 tarihinde iptal edildiği bildirildiğinden,

ihtilaf konusu taşınmaza ilişkin kısıtlılık halinin 2020 takvim yılında sona erdiği görüldüğünden, cezalı tarhiyatın 2015 ila 2017 yıllarına ilişkin kısmında hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne, 2015 ila 2017 yılı emlak (arsa) vergisi ve taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına ait katkı payının kaldırılmasına karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

İdarelerince taşınmazın kısıtlı olmadığının anlaşılması üzerine, geçmişte eksik ödenen vergilerin tahsili amacıyla gerçekleştirilen işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı iddialarıyla kararın bozulması istenilmektedir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile usul ve yasaya aykırı olan Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı şirketin maliki olduğu, ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi ... ada... no'lu parselde (eski:... ada... no'lu parsel) kayıtlı taşınmazına, tapu kaydındaki kamulaştırma şerhi nedeniyle, davacının başvurusu üzerine 2010 yılından beri kısıtlılık hükümleri uygulanmakta iken, davalı idarece yapılan incelemede taşınmazın kısıtlılık halinin sona erdiğinin anlaşıldığından bahisle geçmişe dönük olarak 2014 ila 2017 yılları için ikmalen tarh edilen emlak(arsa) vergisi ve taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına ait katkı payı ile kesilen vergi ziyaı cezalarının kaldırılması istemine ilişkindir.

İLGİLİ MEVZUAT

1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu'nun 12. maddesinin birinci fıkrasında. Türkiye sınırları içerisinde bulunan arazi ve arsaların bu kanun hükümlerine göre arazi vergisine tabi olduğu, aynı Kanunun 30. maddesinde.

Kanunlar veya diğer kamu düzeni koyan mevzuatla tasarrufu kısıtlanan bina, arsa ve arazinin vergisinin, kısıtlamanın devam ettiği sürece 1/10 oranında tahsil olunacağı, 9 ve 19. madde hükümlerinin saklı olduğu, kısıtlamanın kaldırılması halinde, kaldırma tarihini takip eden bütçe yılından itibaren emlakın vergisinin tüm vergi değeri üzerinden ödeneceği, kısıtlamanın devam ettiği sürede tecil edilen verginin 9/10'unun bina, arsa ve arazinin satılması, istimlaki veya hibe yoluyla ahara devir ve temliki halinde, tahsilat zamanaşımına uğramamış olanların muaccel hale geleceği, kanunla ve diğer mevzuatla yapılan kısıtlamaların neler olduğu,

süresi, tevsiki ve kısıtlama koyan kamu organlarının görevleri ve sorumlulukları Maliye Bakanlığınca, Milli Eğitim, İmar ve İskan ve İçişleri Bakanlıklarının mütalaaları alınarak hazırlanacak bir yönetmelikle tanzim olunacağı belirtilmiştir.

1319 sayılı Kanun'un 30. maddesi uyarınca çıkartılan 17/11/1986 tarih ve 19284 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Tasarrufu Kısıtlanan Bina, Arsa ve Arazi Hakkında Yönetmeliğin 2. maddesinde, "İmar planlarında, resmi yapılara, tesislere ve okul, cami, yol, meydan, otopark, yeşil saha, çocuk bahçesi, pazar yeri, hal, mezbaha ve benzeri umumi hizmetlere ayrılmış olması sebebiyle üzerinde inşaat yapılmasına izin verilmeyen arsalar ile esaslı değişiklik ve ilaveler yapılmasına izin verilmeyen binaların tasarrufu kısıtlanmış sayılır" denilerek konuya açıklık getirilmiştir.

3194 sayılı İmar Kanunu'nun "parselasyon planının hazırlanması" başlıklı (4/7/2019 tarih ve 7181 sayılı Kanunun 9. maddesi ile değişik), 18. maddesi 3. fıkrasında ise umumi hizmetlere ayrılan alanlar yeniden düzenlenerek; ve yol, meydan, park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil saha, ibadet yeri ve karakol, Milli Eğitim Bakanlığına bağlı öğretime yönelik eğitim tesis alanları, Sağlık Bakanlığına bağlı sağlık tesis alanları, pazar yeri, semt spor alanı, toplu taşıma istasyonları ve durakları, otoyol hariç erişme kontrolünün uygulandığı yol, su yolu, resmî kurum alanı, mezarlık alanı, belediye hizmet alanı, sosyal ve kültürel tesis alanı,

özel tesis yapılmasına konu olmayan ağaçlandırılacak alan, rekreasyon alanı olarak ayrılan parseller ve mesire alanları gibi alanlar umumi hizmet alanı olarak sayılmıştır.

Emlak Vergisi Kanununun Bina ve arazi vergilerinde zamanaşımı süresinin başlangıcı başlıklı 40. maddesinde (Değişik:8/12/1980-2350/11 md.) Bildirim dışı kalan bina ve arazinin vergi ve cezalarında zamanaşımı, bu bina ve arazinin bildirim dışı bırakıldığının idarece öğrenildiğı tarihi takip eden yılın başından itibaren başlayacağı,

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 113. maddesinde: Zamanaşımı, süre geçmesi suretiyle vergi alacağının kalkması olduğu, zamanaşımı, mükellefin bu hususta bir müracaatı olup olmadığına bakılmaksızın hüküm ifade edeceği, 114. maddesinde: vergi alacağının doğduğu takvim yılını takip eden yılın başından başlıyarak beş yıl içinde tarh ve mükellefe tebliğ edilmeyen vergilerin zamanaşımına uğrayacağı hükümlerine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyanın incelenmesinden, ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi ... ada ... no'lu parselde kayıtlı taşınmazın tapu kaydına göre davacı şirketin vergisi ihtilaflı taşınmaza 02/06/2008 tarihinde malik olduğu, taşınmazın 07/12/2007 tarih ve 1/1000 ölçekli, 30/09/2013 tarih ve 1/1000 ölçekli revizyon ve ilave planlarında konut alanında kaldığı, söz konusu taşınmazın tapu kaydına 05/04/2007 tarihinde T.C.

Başbakanlık Toplu Konut İdaresi Başkanlığı (TOKİ) tarafından 05/04/2007 tarihinde kamulaştırma şerhi, 02/06/2008 tarihinde şufa hakkı şerhi konulduğu, davacı tarafça 22/10/2010 tarihli dilekçesi ile davalı idareye taşınmazında kamulaştırma şerhi bulunması nedeniyle, inşai faaliyet gerçekleştiremediğinden bahisle kısıtlılık hükümlerinin uygulanması istemiyle başvurduğu, bu başvurunun kabul edilerek davalı idarece 2020 yılına kadar kısıtlı vergi tahsil edildiği, 2020 yılında davalı idarece yapılan incelemede.

TOKİ'nin 19/06/2013 tarih ve 6540 sayılı yazısı ile sözkonusu taşınmaz için inşaat ruhsatı düzenlenmesine engel bir durum bulunmadığı, düzenlenecek inşaat ruhsatının bir örneğinin de kurumlarına gönderilmesinin istenildiği, akabinde ise davacının 19/08/2013 tarihli dilekçe ile davalı belediyeye bağlı İmar ve Şehircilik Müdürlüğüne yaptığı başvuru ile anılan taşınmaz için "avan proje onayı"nın yapılmasını istediği ve ayrıca tapu kayıtlarında da sözkonusu şerhlerin terkin edildiğinin görüldüğü, bu nedenle taşınmazın kısıtlı olmadığının anlaşılması üzerine,

eksik tahsil edildiği ileri sürülen 9/10'luk kısım için geçmişe dönük olarak 2011 ila 2020 yılları için ikmalen cezalı tarhiyat yapıldığı, davacıya tebliğ üzerine de bu dosyada 2014 ila 2017 yıllarına ilişkin kısım için bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlıkta, vergisi ihtilaflı taşınmazın yukarda yer verilen planlarına göre "konut" alanında aldığı, esasen konuyu düzenleyen Tasarrufu Kısıtlanan Bina, Arsa ve Arazi Hakkında Yönetmelik kapsamında bir kısıtlılık hali bulunmamakla birlikte, TOKİ tarafından tapu kaydına konulan kamulaştırma şerhi nedeniyle, davacı tarafça inşai faaliyet yapamadığından bahisle kısıtlılık uyguyulanması talebi İdarece kabul edilerek, 2010 yılından başlayarak 2020 yılına kadar kısıtlılık uygulanmış ise de.

2013 yılında sözkonusu şerhleri koyan idare olan TOKİ tarafından vergisi ihtilaflı taşınmaz için "inşaat ruhsatı" verilebileceğinin bildirilmesi ve aynı yıl davacının anılan taşınmaz için "avan proje onayı"nın yapılması talebiyle davalı idareye başvurusunun bulunması nedeniyle bu tarihte inşai faaliyetlere başladığı ve bu tarihten itibaren kısıtlılk halinin bulunmadığı, diğer yandan davalı idarece sunulan tapu kayıtlarının incelenmesinden ise bu şerhlerin de terkin edildiği, bu nedenlerle vergisi ihtilaflı taşınmazların işbu temyize konu dönemlerde kısıtlı olmadığı anlaşıldığından,

bozmaya uyduğunu belirten Bölge İdare Mahkemesince davalı idarece 2020 yılında yapılan inceleme üzerine hatalı olarak kısıtlılık uygulandığından bahisle tesis ettiği işlem tarihi kısıtlılığın iptali tarihi kabul edilerek, kısıtlılığın 2020 yılında kalktığı gerekçesiyle 2015 ila 2017 yılı emlak (arsa) vergisi ve taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına ait katkı payına ilişkin kısım yönünden davanın kabulüne karar verilmesinde hukuka uyarlık görülmemiştir.