Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2020/159 K.2020/2774

Dava konusu istem: 15/06/2013 tarih ve 28678 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Lisanslı Harita Kadastro Mühendisleri ve Büroları Hakkında Yönetmeliğin bazı maddelerinin yürütmesinin durdurulması ve iptali istemiyle Harita ve Kadastro Mühendisleri Odası tarafından açılan davalarda, Danıştay Onuncu Dairesince 18/03/2014 tarih ve E:2014/191 sayılı ve 07/03/2017 tarih ve E:2017/127 sayılı kısmen yürütmenin durdurulması isteminin kabulü yolunda kararlar verildiği, söz konusu kararlar uyarınca yürütmesi durdurulan hükümler ve gerekçeleri dikkate alınarak;

yeniden yönetmelik düzenlenmesi ve yürürlüğü durdurulan Yönetmelik hükümlerine göre Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü ile Gazi Üniversitesi arasında imzalanan Protokol'ün, Sınav Kılavuzu'nun, 01/12/2013 tarihinde Gazi Üniversitesi Sürekli Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezine (GAZİSEM) yaptırılan lisanslı harita kadastro mühendisleri ve büroları sınavının, sınav sonucuna göre yapılan başarı sıralamasının, tercih ve yerleştirme işlemleri ile verilen lisansların iptal edilmesi istemleriyle davalı idareye yapılan başvurunun reddi üzerine;

anılan Protokolün, Sınav Kılavuzu'nun, sınavın, başarı sıralamasının, tercih ve yerleştirme işlemlerinin, verilen lisansların ve başvurunun reddi yolunda tesis edilmiş olan ...tarih ve ...sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

Daire kararının özeti: Danıştay Onuncu Dairesinin 11/06/2019 tarih ve E:2019/465, K:2019/4628 sayılı kararıyla;

15/06/2013 tarih ve 28678 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Lisanslı Harita Kadastro Mühendisleri ve Büroları Hakkında Yönetmeliğin, harita ve kadastro mühendislerine lisans verilmesini ve bu kapsamda yapılacak sınava ilişkin kuralları düzenleyen maddelerin de içinde olduğu bazı maddelerinin yürütmesinin durdurulması ve iptali istemiyle Harita ve Kadastro Mühendisleri Odası tarafından açılan davalarda, Dairelerinin 18/03/2014 tarih ve E:2014/191 sayılı ve 07/03/2017 tarih ve E:2017/127 sayılı kararlarıyla; harita ve kadastro mühendislerine lisans verilmesine ilişkin sınav kurallarını düzenleyen (sınav protokolü, sınav, tercih kılavuzu, yerleştirme sonuçları vs.) maddelerin yürütmesinin durdurulduğu,

İdarelerce tesis edilmiş olan bireysel işlemler yönünden İdare Mahkemeleri tarafından verilen yürütmenin durdurulması kararlarının yerine getirilmesini isteme hakkı kararın taraflarına ait olmakla birlikte, düzenleyici işlemler hakkında verilmiş olan yürütmenin durdurulması kararları yönünden, taraf olmasalar bile kararın sonucundan etkilenen kişilerin de idareye başvurarak söz konusu yürütmenin durdurulması kararlarının uygulanması amacıyla işlem tesis edilmesini isteyebilecekleri,

Uyuşmazlıkta, davacı tarafından iptali istenen 31/07/2013 tarihli Protokol, Sınav Kılavuzu, 01/12/2013 tarihinde yapılmış olan sınav, başarı sıralaması, tercih ve yerleştirme işlemleri ile lisans verilmesi işlemlerinin gerçekleştirildikleri tarih itibarıyla tamamlanarak, ilgilileri hakkında hukuki sonuçlarını meydana getirdiğinin açık olduğu,

Bu durumda, İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesindeki sürelere ilişkin düzenleme karşısında; üzerinden yaklaşık 5 yıl geçmiş, tesis edildikleri ve gerçekleştirildikleri tarih itibarıyla tamamlanarak hukuk aleminde sonuç doğurmuş olan işlemlerin dava konusu edildiği dikkate alındığında, davacının davanın süresinde olduğuna ilişkin iddiasına dayanak olarak gösterdiği Dairelerinin yürütmenin durdurulması isteminin kısmen kabulüne yönelik 18/03/2014 tarih ve E:2014/191 sayılı, 07/03/2017 tarih ve E:2017/127 sayılı kararlarını yeni öğrendiği yönündeki beyanının kabule şayan olmadığı gibi,

davalı idareye yapmış olduğu başvuru da geçmiş olan dava açma süresini canlandırmayacağından, süre aşımı nedeniyle esasının incelenmesine hukuken olanak görülmediği gerekçesiyle davanın süre aşımı yönünden reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, düzenleyici işlemler hakkında verilmiş olan iptal veya yürütmenin durdurulması kararları yönünden, taraf olmasalar bile kararın sonucundan etkilenen kişilerin de idareye başvurarak söz konusu yürütmenin durdurulması kararlarının uygulanmasının istenebileceği, tarafınca yapılan bu yöndeki istemin davalı idare tarafından reddi üzerine açılan davanın süresinde olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI

Davalı idare tarafından, Danıştay Onuncu Dairesince verilen kararın usul ve hukuka uygun bulunduğu ve temyiz dilekçesinde öne sürülen nedenlerin, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...DÜŞÜNCESİ

Temyize konu edilen, davanın süre aşımı yönünden reddine ilişkin Daire kararının, 01/12/2013 tarihinde yapılan lisanslı harita kadastro mühendisleri ve büroları sınavının, sınava ilişkin Protokol'ün, Sınav Kılavuzu'nun, başarı sıralamasının, tercih ve yerleştirme işlemlerinin ve verilen lisansların iptali istemine ilişkin kısmının onanması, kararın, hakkında yürütmenin durdurulması kararı verilen Yönetmelik maddelerinin yeniden düzenlenmesi yönünde davalı idareye yapılan başvurunun reddi işleminin iptali istemine ilişkin kısmının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

15/06/2013 tarih ve 28678 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Lisanslı Harita Kadastro Mühendisleri ve Büroları Hakkında Yönetmeliğin, harita ve kadastro mühendislerine lisans verilmesini ve bu kapsamda yapılacak sınava ilişkin kuralları düzenleyen maddelerin de içinde olduğu bazı maddelerinin yürütmesinin durdurulması ve iptali istemiyle açılan davalarda, Danıştay Onuncu Dairesince anılan Yönetmeliğin sınava ilişkin kuralları düzenleyen maddelerinin yürütmesinin durdurulmasına ilişkin kararlar verilmiştir.

Söz konusu davalarda taraf olmayan, ancak, anılan Yönetmelik hükümlerine göre 2013 yılında yapılan lisans sınavına girerek başarısız sayılan davacı tarafından, Dairece verilen yürütmenin durdurulması kararlarından sonradan haberdar olduğunu ileri sürerek,

yürütmesi durdurulan Yönetmelik maddelerinin yeniden düzenlenmesi ve yürürlüğü durdurulan Yönetmelik hükümlerine göre Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü ile Gazi Üniversitesi arasında imzalanan Protokol'ün, Sınav Kılavuzu'nun, 01/12/2013 tarihinde Gazi Üniversitesi Sürekli Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezine (GAZİSEM) yaptırılan lisanslı harita kadastro mühendisleri ve büroları sınavının, sınav sonucuna göre yapılan başarı sıralamasının, tercih ve yerleştirme işlemleri ile verilen lisansların iptal edilmesi istemleriyle davalı idareye yapılan başvurunun reddi üzerine;

anılan Protokol'ün, Sınav Kılavuzu'nun, sınavın, başarı sıralamasının, tercih ve yerleştirme işlemlerinin, verilen lisansların ve başvurunun reddi yolunda tesis edilmiş olan ...tarih ve ...sayılı işlemin iptali istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Dava açma süresi" başlıklı 7. maddesinde. "Dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gündür... İlanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresi, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlar. Ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililer, düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabilirler.

Düzenleyici işlemin iptal edilmemiş olması bu düzenlemeye dayalı işlemin iptaline engel olmaz." hükmüne, "İdari makamların sükûtu" başlıklı 10. maddesinde. "İlgililer, haklarında idari davaya konu olabilecek bir işlem veya eylemin yapılması için idari makamlara başvurabilirler. Altmış gün içinde bir cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır.

İlgililer altmış günün bittiği tarihten itibaren dava açma süresi içinde, konusuna göre Danıştaya, idare ve vergi mahkemelerine dava açabilirler. Altmış günlük süre içinde idarece verilen cevap kesin değilse ilgili bu cevabı,isteminin reddi sayarak dava açabileceği gibi, kesin cevabı da bekleyebilir. Bu takdirde dava açma süresi işlemez. Ancak, bekleme süresi başvuru tarihinden itibaren altı ayı geçemez.

Dava açılmaması veya davanın süreden reddi hallerinde, altmış günlük sürenin bitmesinden sonra yetkili idari makamlarca cevap verilirse, cevabın tebliğinden itibaren altmış gün içinde dava açabilirler." hükmüne, "Kararların sonuçları" başlıklı 28. maddesinde ise.

"Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idare, gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecburdur." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Daire kararının, 01/12/2013 tarihinde yapılan, lisanslı harita kadastro mühendisleri ve büroları sınavının, sınava ilişkin Protokol'ün, Sınav Kılavuzu'nun, başarı sıralamasının, tercih ve yerleştirme işlemlerinin ve verilen lisansların iptali istemi hakkında verilen, davanın süre aşımı yönünden reddine ilişkin kısmının incelenmesinden;

Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan;

"a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması,

b) Hukuka aykırı karar verilmesi,

c) Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen dosyada, dava konusu işlemin bu kısmı hakkında verilen davanın süre aşımı yönünden reddine ilişkin karar, usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

Daire kararının, hakkında yürütmenin durdurulması kararı verilen Yönetmelik maddelerinin yeniden düzenlenmesi yönünde davalı idareye yapılan başvurunun reddi işleminin iptali isteminin süre aşımı yönünden reddine ilişkin kısmının incelenmesinden;

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 2. ve 138. maddeleri ile 2577 sayılı idari Yargılama Usulü Kanunu'nun 28. maddesi uyarınca, idareler yargı kararını "aynen" ve "gecikmeksizin" uygulamak zorundadır.

Yine yukarıda hükmüne yer verilen 2577 sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarınca; ilgililerin haklarında bir işlem yapılması amacıyla idareye yapmış oldukları başvurunun reddi halinde ret işlemine karşı dava açılmasına bir engelin bulunmadığı, her yeni başvuru üzerine idarece tesis edilecek işlem için 2577 sayılı Kanun'un 7. maddesinde öngörülen 60 günlük süre içinde dava açılmasının mümkün olduğu anlaşılmaktadır.

İdarelerce tesis edilmiş olan bireysel işlemler yönünden İdare Mahkemeleri tarafından verilen yürütmenin durdurulması kararlarının yerine getirilmesini isteme hakkı kararın taraflarına ait olmakla birlikte, düzenleyici işlemler hakkında verilmiş olan yürütmenin durdurulması kararları yönünden, taraf olmasalar bile kararın sonucundan etkilenen kişilerin de idareye başvurarak söz konusu yürütmenin durdurulması kararlarının uygulanması amacıyla işlem tesis edilmesini isteyebilecekleri kuşkusuzdur.

Uyuşmazlıkta, davacı harita ve kadastro mühendisi unvanına sahip olduğundan, kendisinin mesleki çalışma alanıyla ilgili olarak davalı idarece açılacak harita ve kadastro büro lisansı sınavına her zaman girme hakkı bulunmaktadır.

Davacının her zaman girebileceği bu sınav hakkında birtakım düzenlemeleri içeren ve 15/06/2013 tarih ve 28678 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren, Lisanslı Harita Kadastro Mühendisleri ve Büroları Hakkında Yönetmeliğin ve daha sonra bu Yönetmelik'te değişiklik yapılmasına dair Yönetmeliğin, anılan sınava ilişkin düzenlemeler içeren maddelerin de içinde bulunduğu bazı maddelerinin iptali ve yürütmesinin durdurulması istemiyle Harita ve Kadastro Mühendisleri Odası tarafından açılan davalarda; anılan sınava ilişkin düzenlemeler içeren maddeler hakkında Danıştay Onuncu Dairesince 18/03/2014 tarih ve E:2014/191 sayılı ve 07/03/2017 tarih ve E:2017/127 sayılı, kısmen yürütmenin durdurulması isteminin kabulü kararı verilmiştir.

Anılan kararların davacı tarafından yeni öğrenildiği iddia edilerek, hakkında yürütmenin durdurulması kararı verilen Yönetmelik maddelerinin yeniden düzenlenmesi istemiyle 2577 sayılı Kanun'un 10. maddesi kapsamında 06/11/2018 tarihinde davalı idareye yapılan başvurunun, davalı idare tarafından 10/12/2018 tarihinde reddedilmesi üzerine, 31/01/2019 tarihinde görülmekte olan dava açılmıştır.

Davacının unvanının/faaliyet alanının harita ve kadastro mühendisi/mühendisliği olduğu göz önünde bulundurulduğunda, yukarıda bahsedildiği üzere kendi mesleğinin icrası noktasında harita ve kadastro bürosu açması için girmeye gerek duyacağı lisans sınavına ilişkin düzenlemeler hakkında verilen yürütmenin durdurulması kararının davacı hakkında yeni bir hukuki durum ortaya çıkardığı açıktır.

Bu durumda, davacının, kendisi hakkında ortaya çıkan yeni hukuki durumu öğrendiği andan itibaren, bu hukuki duruma uygun yeni bir düzenleme yapılması amacıyla 2577 sayılı Kanun'un 10. maddesi kapsamında davalı idareye yaptığı başvuruya verilen cevap üzerine süresinde açılan davanın esasının incelenerek bir karar verilmesi gerekmektedir. Davacının yürütmenin durdurulması kararını yeni öğrendiği beyanının aksi ispat edilemediğinden, dava konusu Yönetmeliğin yürütmesi durdurulan hükümlerinin yeniden düzenlenmesi yönünde idareye başvurusunun, geçmiş olan dava açma süresini canlandırmayacağı gerekçesiyle verilen, davanın süre aşımı nedeniyle reddine ilişkin Daire kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARŞI OY

X- Temyiz istemine konu Daire kararının, Danıştay Onuncu Dairesinin 18/03/2014 tarih ve E:2014/191 sayılı ve 07/03/2017 tarih ve E:2017/127 sayılı kararıyla, hakkında yürütmenin durdurulması kararı verilen Yönetmelik maddelerinin yeniden düzenlenmesi yönünde davalı idareye yapılan başvurunun reddi işleminin iptali istemi yönünden davanın süre aşımı nedeniyle reddine ilişkin kısmının da usul ve hukuka uygun bulunduğu, davacı tarafından dilekçede ileri sürülen temyiz nedenlerinin kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı anlaşıldığından, temyiz isteminin reddi ile temyize konu kararın bu kısmının da onanması gerektiği oyuyla, karara katılmıyorum.