Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2021/2006 K.2021/1923

Dava konusu istem: Davacıya ait ... plakalı aracın, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2. maddesinin 3. fıkrası uyarınca trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem ile davacıya 3.006,00-TL trafik idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla;

Ticari amaçla yapılacak taşımalarda araçlarında bulunması zorunlu olan belgelerin temin edilmesi ve ilgili belediyeden izin alınarak taşımacılığın yapılması gerektiği, aksi takdirde araçların trafikten men edileceği ve araç sürücüsü hakkında trafik idari para cezası uygulanacağının açık olduğu,

Olayda, araç sürücüsü olan davacının "aracındaki şahsı tanımadığını, aracındaki yolcuyu Zeytinburnu'ndan alarak ücret karşılığında ... AVM'ye götürdüğü, işten ayrıldığı için üç günlük korsan taksi işi yapmak zorunda kaldığını" beyan ve imza ettiği, aracın belediye sınırlarında taşımacılık için güzergah kullanım izin belgesinin de bulunmadığının anlaşıldığı, tespit tutanağı, araç ruhsatı ve sürücü beyanları birlikte değerlendirildiğinde dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla;

Olayda, iki trafik polis memuru tarafından düzenlenerek imzalanan tutanakta, araç sürücüsü için "imza etmedi" şerhine yer verildiği, yolcunun ise sadece ismi yazılarak tutanağın imzalattırılmadığı,

Beyana dayalı kural ihlali tespiti ve idari yaptırım uygulanabilmesi için, beyanı verenlerin onayının gerekli olduğu, bu onayın da kişilerin imzaları ile ispat edilebileceği, beyan sahibinin imzasını taşımayan ve yalnızca tutanağı düzenleyen kamu görevlilerince düzenlenerek imzalanan tutanağın, sadece iddialarının yazıya dökülmesinden ibaret bir işleve sahip olacağı, tutanakta yer alan iddiaların ise ispata muhtaç bulunacağı, bu nitelikte bir tutanağın tek başına maddi gerçekliğe ulaşmada esas alınamayacağı, objektif ve adil bir sonuca ulaşmaya olanak tanımayacağı,

Bu nedenle, yalnızca iddiayı içeren, ancak ispatı için beyanı verenlerin imzalarının bulunmadığı tutanağa dayanılarak tesis edilen dava konusu işlemlerde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılarak, istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararı kaldırılmış ve dava konusu işlemler hukuka aykırı bulunarak iptaline karar verilmiştir.

Daire kararının özeti: Danıştay Sekizinci Dairesinin 23/10/2020 tarih ve E:2019/5130, K:2020/4663 sayılı kararıyla;

Uyuşmazlık konusu olayda, trafik ekiplerince yapılan denetim neticesinde tutulan tutanakta, davacının ilgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın belediye sınırları dahilinde ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yaptığı hususunda tespitlerin yer aldığı, davacının tutanağı imzalamaktan imtina ettiği, bu durumun tek başına tutanağı geçersiz hale getirmeyeceği, kaldı ki davacı tarafından dava dosyasına sunulan bilgi ve belgelerde aksini ispat edecek bir delil bulunmadığı gerekçesiyle ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla;

Olayda, iki polis memuru tarafından tutulan tutanakta, araç sürücüsü için tutanağı "imza etmedi" şerhi düşülmüş ise de, mülakata dayalı düzenlendiği anlaşılan tutanağa geçirilmiş olan polislerin ve sürücünün beyanların içeriği ile yolcunun beyanı ve imzasının tutanakta yer almaması hususları bir bütün olarak değerlendirildiğinde, ticari amaçla yapılan bir taşımacılığın temel unsuru olan ücret karşılığında yolcu taşıma unsurunun somut bir şekilde ortaya konulamadığı sonucuna ulaşıldığı,

iddiayı içeren, ancak ispatı için beyan sahiplerinin imzalarının bulunmadığı tutanaktan hareketle tesis edilen dava konusu işlemlerin bireyin seyahat özgürlüğü ve mülkiyet hakkını ihlal eder nitelikte olduğu gerekçesi eklenerek, İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak dava konusu işlemlerin iptali yolundaki ilk kararda ısrar edilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, dava konusu işlemlerin hukuka uygun olduğu ve temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, savunma verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NİN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Trafik ekiplerince ... tarihinde yapılan denetimde, ... plakalı aracın hem sahibi hem de sürücüsü olan davacının, ilgili belediyeden izin ve ruhsat almaksızın ticari amaçla yolcu taşımacılığı yaptığı tespit edilmiş ve bu durum tutanak altına alınarak davacı hakkında 2918 sayılı Kanun'un Ek 2. maddesinin 3. fıkrası uyarınca dava konusu işlemler tesis edilmiştir. Bunun üzerine temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun -dava konusu işlemlerin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan- "Araçların tescil edildikleri amacın dışında kullanılması" başlıklı Ek 2. maddesinde; "Araçlarını motorlu araç tescil ve trafik belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahipleri 14.400.000 lira para cezası ile cezalandırırlar.

Ayrıca, araç onbeş gün süre ile trafikten men edilir.

(Ek fıkra: 31/5/2012-6321/3 md.) İlgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın, belediye sınırları dâhilinde ticari amaçlı yolcu taşıyan kişiye, araç sahibine, bağlı bulunduğu durak, işyeri ve işletmelerin sorumlularına birinci fıkrada gösterilen idari para cezası üç kat olarak, fiilin işlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde tekerrürü halinde ise beş kat olarak uygulanır. Ayrıca, araç her defasında altmış gün süre ile trafikten men edilir.

(Ek fıkra: 31/5/2012-6321/3 md.) Ayırıcı işareti bulunmayan üçüncü fıkra kapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da birinci fıkrada belirtilen cezanın üçte biri oranında idari para cezası uygulanır." hükmü yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

2918 sayılı Kanun'un yukarıda yer verilen hükmü uyarınca, belediye sınırları içinde ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapılabilmesi için, ilgili belediyeden yapılacak taşımacılığın niteliğine uygun olarak alınmış çalışma izni/ruhsatı veya güzergah belirleme kararı bulunması gerekmektedir. Bu şart yerine getirilmeksizin ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapılması halinde, ilgililer hakkında 2918 sayılı Kanun'un Ek 2. maddesinde belirtilen müeyyidelerin uygulanması gerektiği hususunda duraksama bulunmamaktadır.

Bununla birlikte, 2918 sayılı Kanun'un Ek 2. maddesinde belirtilen müeyyidelerin uygulanabilmesi için öncelikle, anılan düzenleme ile yasaklanan "ilgili belediyede izin veya ruhsat almaksızın, belediye sınırları dâhilinde ticari amaçlı yolcu taşıma" faaliyetinin açık, somut ve her türlü şüpheden uzak bir biçimde ortaya konulması gerekmektedir. Bu husus, ilgililer hakkında uygulanan yaptırımların hukuka uygunluğunun denetiminde dikkate alınacak en temel olgu özelliği taşımaktadır.

Uyuşmazlıkta, ... AVM önünde yapılan denetimde, trafik ekiplerince tutulan ve dava konusu işlemlerin dayanağını oluşturan ... tarihli tutanağın incelenmesinden; takibe alınarak uzaktan izlenen ... plakalı araçta, sürücü ve araç içindeki diğer şahıs arasında para alışverişi yapıldığının görüldüğü, araç sürücüsü tarafından tanımadığı beyan edilen şahsı Zeytinburnu'ndan alıp ... AVM'ye getirdiği, işten çıktığı için 3 gündür korsan taksi işi yapmak zorunda kaldığı yolunda beyanlarda bulunulduğu, yazılı beyanda bulunarak imzalamak istemediği belirtilen sürücüsü için "imza etmedi" şerhi düşülen tutanağın, 2 polis memurunca imzalandığı anlaşılmaktadır.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve açıklamalar birlikte değerlendirildiğinde; uyuşmazlık konusu olayda trafik ekiplerince yapılan denetim esnasında tutulan tutanak ile, davacının ilgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın belediye sınırları içinde ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yaptığı hususunun açıkça tespit edildiği, imzadan imtina eden araç sürücüsü için tutanağa "imza etmedi" şerhi konulmasının, söz konusu tutanağı geçersiz kılmayacağı, nitekim tutanakta yer alan hususlar ile davacıya isnat edilen eylemin aksini ispat edecek niteliği haiz herhangi bir bilgi veya belgenin de davacı tarafından dosyaya sunulmadığı anlaşıldığından, dava konusu işlemlerin hukuka uygun olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Bu itibarla; dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık, davanın reddi yönündeki Mahkeme kararına yönelik istinaf isteminin kabulü ile dava konusu işlemlerin iptaline ilişkin temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ısrar kararında da hukuki isabet bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.