Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2022/140 K.2022/3321

Dava konusu istem: Mülga Çevre ve Orman Bakanlığınca 05/07/2011 tarihli işlemle onaylanan Aydın-Muğla-Denizli Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Revizyon Çevre Düzeni Planına yapılan itirazın zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istenilmiştir.

Daire kararının özeti: Danıştay Altıncı Dairesinin 28/06/2021 tarih ve E:2020/8131, K:2021/8923 sayılı kararıyla;

Dairelerince uyuşmazlık hakkında verilen 27/12/2017 tarih ve E:2011/9417, K:2017/11785 sayılı kararın, dava konusu çevre düzeni planının "(4) Hidro Elektrik Santralleri (HES’ler)" yönünden davanın reddine ilişkin kısmının, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 27/02/2020 tarih ve E:2018/2692, K:2020/517 sayılı kararı ile bozulması üzerine, bozulan kısımla sınırlı olarak davanın yeniden incelendiği belirtilerek,

Dosyada bulunan bilirkişi raporunda, "HES'lerin yapımına ilişkin kararlar çevre düzeni planının yapımından sorumlu olan Çevre ve Şehircilik Bakanlığı dışında ilgili kurumlarca verilmektedir. Çevre Düzeni Planı ise farklı kurumlar tarafından verilen yatırım kararlarını, plan kararları olarak işlemektedir. Çevre Düzeni Planının farklı kurumlar tarafından verilen yatırım kararlarını bütünlük içinde değerlendirmeye almaksızın plana aktarmasının elbette ki eleştirilmesi gerekir.

Aynı durum çevreye olumsuz etkileri olabildiği bilinen HES’ler için de geçerlidir. HES kurulacak yerlerin Çevre Düzeni Planında yerlerinin belirlenmesi, plan onaylandıktan sonra gündeme gelecek HES yatırımlarının plana işlenmesi yerine, benzer nitelikteki diğer yatırım kararlarıyla birlikte planda mevzuata uygun değişiklik yapılması uygun olacaktır. Böylece değişiklik önerileri konusunda paydaşların görüşlerini bildirmeleri mümkün olacaktır.

Ancak dava dilekçesinde HES’ler konusunda herhangi bir plan kararı veya hükmünden söz edilmediği için bilirkişi kurulumuzun daha başka görüş bildirmesi mümkün değildir." tespitlerine yer verildiği,

Dava konusu Aydın-Muğla-Denizli Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Revizyon Çevre Düzeni Planı Plan Açıklama Raporu'nun 4.2.4 maddesinde, plan sınırları dahlinde planlama ve proje çalışmaları devam eden, kesin proje çalışmaları tamamlanan ya da işletme halinde bulunan birçok hidroelektrik santralinden bahsedildiği ve "Mevcut Plan ve Projeler" başlıklı 5. maddesinde ise, planlama bölgesinde planlama yaklaşımını etkileyen ve çevresel etki yaratabilecek başlıca projeler arasında HES'lerin de sayılmasına karşın, planda söz konusu hidroelektrik santrallerine yönelik alt ölçekli planları yönlendirecek nitelikte herhangi bir plan hükmüne yer verilmediğinin anlaşıldığı,

Bu itibarla, hidroelektrik santraller yoluyla elektrik üretilmesi kararının, çevresel etkilerinin havza bütünlüğü dikkate alınarak ayrıntılı bir araştırma ve değerlendirmeye dayalı olması ve HES'lerde kullanılacak su debisi hesaplamaları yapılırken bölgenin ekosistem dengesinin olumsuz yönde etkilenmemesi için bu yönde gerekli koruma tedbirlerinin alınması gerektiği halde, bu hususlara yönelik olarak alt ölçekli planları yönlendirecek nitelikte temel ilke ve politikaları içeren hükümlerin yer almaması nedeniyle, dava konusu planda hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşıldığı,

Nitekim, Çevre ve Orman Bakanlığınca 24/06/2011 tarihli işlemle onanan Ordu-Giresun-Trabzon-Rize-Gümüşhane-Artvin Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planının iptali istemiyle açılan davada, Danıştay Altıncı Dairesinin 29/05/2017 tarih ve E:2011/9150, K:2017/4139 sayılı kararının HES'lere yönelik davanın reddine ilişkin kısmının bozulmasına ilişkin, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 21/02/2019 tarih ve E:2018/1676, K:2019/700 sayılı kararının da bu yönde olduğu,

gerekçesiyle, dava konusu Revizyon Çevre Düzeni Planının Hidro Elektrik Santrallerine (HES’ler) ilişkin kısmının iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, yürürlükteki mevzuat düzenlemeleri ile, HES yatırımlarının planlanması, uygulanması ve işletilmesinin denetlenmesine ilişkin görev ve yetkilerin Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğüne tanımlandığı, bu nedenle, HES'lerin yer seçiminin çevre düzeni planları ile yapılmasının mümkün olmadığı, göl hacmi 5 milyon m3 olan baraj ve göletlerin çevresel etki değerlendirme sürecine tabi olduğu, bu tür tesislerin çevresel etkilerinin havza bütünlüğünde ele alınarak ayrıntılı değerlendirildiği,

dava konusu çevre düzeni planının HES'leri de ilgilendiren 8.22 sayılı plan notunun yargı kararıyla iptali üzerine yapılan düzenleme ile belli büyüklükteki HES'ler için çevre düzeni planı değişikliğinin zorunlu kılındığı ancak bu plan notunun da yargı kararıyla yürütülmesinin durdurulduğu, mevcut durumda ÇDP'de enerji yatırımlarını düzenleyen herhangi bir plan hükmünün bulunmadığı, usule ve hukuka açıkça aykırı olan Daire kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinin 2. fıkrasında, Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulmasının;

"a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması,

b) Hukuka aykırı karar verilmesi,

c) Usul hükümlerine uyulmamış olunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkün olduğu belirtilmiş; 4. fıkrasında, "Danıştayın ilk derece mahkemesi olarak baktığı davaların temyizen incelenmesinde bu madde ile ısrar hariç 50. madde hükümleri kıyasen uygulanır." denilmiş; 50. maddesinin 4. fıkrasında ise Danıştayın bozma kararına uyulduğu takdirde, bu kararın temyiz incelemesinin, bozma kararına uygunlukla sınırlı olarak yapılacağı hükme bağlanmıştır.

Danıştay Altıncı Dairesinin temyize konu kararı; Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 27/02/2020 tarih ve E:2018/2692, K:2020/517 sayılı kararının bozmaya ilişkin kısmında belirtilen gerekçeler göz önüne alınarak verilmiş bir karar olduğundan, usul ve hukuka uygun bulunmakta ve bozulmasını gerektirecek bir hukuka aykırılık taşımamaktadır.