Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2022/1631 K.2022/2747

Dava konusu istem: 19/01/2016 tarih ve 29598 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 6. maddesiyle asıl Yönetmelik'in 16. maddesine eklenen 12. fıkrasında yer alan "Komisyon Müdürü Müsteşarlığın belirleyeceği esaslar çerçevesinde her yıl hakemlerin başvuracakları bilirkişi listesini düzenler.

Bilirkişiler bu listelerden seçilir." cümleleri ile Sigorta Tahkim Komisyonu Nezdinde Bilirkişilik Yapacaklara İlişkin Usul ve Esaslar'ın 1. maddesinin, 2. maddesinde yer alan "Liste" tanımının, 4. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinin, 5. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinin, 6. maddesinin ve Sigorta Tahkim Komisyonunca yayımlanan Sigorta Tahkim Komisyonu Bilirkişileri Listesi'nin "Değer Kaybı" bilirkişilerine ilişkin kısmının iptali istenilmiştir.

Daire kararının özeti: Danıştay Onuncu Dairesinin 13/10/2021 tarih ve E:2017/833, K:2021/4713 sayılı kararıyla; Dava konusu Yönetmelik'in 16. maddesinin 12. fıkrasında yer alan "Komisyon Müdürü Müsteşarlığın belirleyeceği esaslar çerçevesinde her yıl hakemlerin başvuracakları bilirkişi listesini düzenler. Bilirkişiler bu listelerden seçilir." cümleleri yönünden;

Yönetmelik'in 16. maddesinin 12. fıkrası "Hakem, çözümü hukuk dışında özel veya teknik bilgiyi gerektiren hallerde, taraflardan birinin talebi üzerine yahut kendiliğinden, bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verir. Hakemler hakkındaki yasaklılık ve ret sebepleriyle ilgili kurallar, bilirkişiler bakımından da uygulanır. Bu kapsamda, hakem ve bilirkişi ile taraf ve bilirkişi arasındaki ilişki bakımından 17 nci ve 18 inci maddeler kıyasen uygulanır.

Komisyon Müdürü Müsteşarlığın belirleyeceği esaslar çerçevesinde her yıl hakemlerin başvuracakları bilirkişi listesini düzenler. Bilirkişiler bu listelerden seçilir. Bilirkişiye, sarf etmiş olduğu emek ve mesaiyle orantılı bir ücret ile varsa diğer giderleri ödenir. Bu konuda, Adalet Bakanlığınca çıkarılan ve her yıl güncellenen tarifenin asliye ticaret mahkemelerinde görülecek işler için uygulanacak kısmı esas alınır.

Komisyon Müdürü, Müsteşarlığın belirleyeceği esaslar çerçevesinde söz konusu tarifenin uygulanmasına ilişkin işlemleri yürütür." hükmüne yer verildiği,

5684 sayılı Kanun'un 30. maddesinde, sigortacılıkta tahkim müessesesi düzenlenerek, sigorta ettiren veya sigorta sözleşmesinden menfaat sağlayan kişiler ile riski üstlenen taraf arasında sigorta sözleşmesinden veya hesaptan faydalanacak kişiler ile hesap arasında doğan uyuşmazlıkların çözümü amacıyla Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği nezdinde Sigorta Tahkim Komisyonu oluşturulacağının kurala bağlandığı;

anılan maddenin 21. fıkrasında, Komisyonun yapısı ve görevleri ile Komisyon müdürü ve Komisyon müdür yardımcılarının nitelikleri, çalışma usûl ve esasları, raportörlerin, sigorta hakemlerinin çalışma usûl ve esasları, kararların ne şekilde düzenleneceği, Komisyona başvuru esasları, Liste tutulmasına ve bütçeye ilişkin esaslar ile katılım ücreti gibi hususların yönetmelikle belirleneceği kuralının yer aldığı,

Yukarıda yer verilen Kanun hükümlerinin değerlendirilmesinden; Müsteşarlığa, Komisyonun görevleri, Komisyon müdürünün çalışma usul ve esasları konularında yönetmelikle düzenleme yapma yetkisinin verildiği, başka bir ifadeyle, bilirkişi listesinin düzenlenmesi konusunda komisyon müdürüne görev verilmesinin de 5684 sayılı Kanun'un 30. maddesinin 21. fıkrası ile Müsteşarlığa tanınan yetki kapsamında olduğu anlaşıldığından, dava konusu düzenlemede hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığı,

Sigorta Tahkim Komisyonu Nezdinde Bilirkişilik Yapacaklara İlişkin Usul ve Esaslar'ın 1. maddesi, 2. maddesinde yer alan "Liste" tanımı, 4. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendi, 5. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi ve 6. maddesi yönünden;

3011 sayılı Resmi Gazete'de Yayımlanacak Olan Yönetmelikler Hakkında Kanun'un, dava konusu düzenlemelerin yürürlüğe konulduğu tarihteki halinde, Başbakanlık, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerinin işbirliğine, yetki ve görev alanlarına ait hükümleri düzenleyen ve kamuyu ilgilendiren yönetmeliklerin Resmi Gazete'de yayımlanacağının öngörüldüğü,

Nitekim, 5684 sayılı Kanun'un 30. maddesine dayanılarak, sigorta ettiren veya sigorta sözleşmesinden menfaat sağlayan kişiler ile riski üstlenen taraf arasında sigorta sözleşmesinden doğan uyuşmazlıkların çözümü amacıyla Kanun'da öngörülen tahkim sistemine ilişkin usul ve esasları düzenlemek amacıyla hazırlanan "Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik"in, 17/08/2007 tarih ve 26616 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe konulduğu,

Davalı idare tarafından, Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik'in 16. maddesinin 12. fıkrasına dayanılarak, Sigorta Tahkim Komisyonu bünyesinde görev yapacak olan bilirkişilerde aranacak niteliklerin ve bilirkişi listesi tutulmasına ilişkin usul ve esasların belirlenmesi amacıyla "Sigorta Tahkim Komisyonu Nezdinde Bilirkişilik Yapacaklara İlişkin Usul ve Esaslar"ın hazırlandığı,

Anılan düzenlemenin "Tanımlar" başlıklı 2. fıkrasında, "Liste: Komisyon nezdinde tutulan bilirkişi listesini". "Bilirkişiliğe Kabul Şartları" başlıklı 4. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinde, "Bu Usul ve Esasların 5 inci maddesine göre bilirkişilik uzmanlık alanlarına göre belirlenen yeterlilik koşullarını taşımak.". "Uzmanlık Alanları" başlıklı 5. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde, "Değer kaybı: Kara araçları branşında ruhsat sahibi sigorta eksperi".

"Bilirkişiliğe Başvuru Usulü ve Listeye kayıt" başlıklı 6. maddesinde, "(1) Bilirkişiliğe başvuru, komisyona ilgili belgeler eklenmek suretiyle yazılı olarak yapılır. (2) Başvuru dilekçesinde eklenmesi gereken zorunlu belgelerin eksik olması halinde, başvuru sahibine belgeleri tamamlaması için onbeş günü aşmamak üzere süre verilir. Eksik belgelerin tamamlanması halinde Komisyon Müdürü başvuru hakkında karar verir.

(3) Komisyon müdürü listeye kayıt bakımından öncelikle başvuranın 4üncü ve 5inci maddelerdeki koşulları taşıyıp taşımadığını değerlendirir. Komisyon, bu koşulları taşıyanları listeye kaydeder." hükümlerine yer verildiği,

Amacı, kapsamı ve düzenleme alanına yukarıda yer verilen dava konusu Usul ve Esaslar'ın hukuka uygun olup olmadığının, öncelikle idarenin düzenleme yetkisi çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiği,

Anayasa'nın 124. maddesinde "Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve tüzüklerin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilirler. Hangi yönetmeliklerin Resmi Gazete'de yayımlanacağı kanunda belirtilir." hükmünün, idarenin özerk ve türev düzenleme yetkisinin Anayasal dayanağını oluşturduğu,

İdarenin düzenleme yetkisinin aslında ikincil, türev nitelikte olduğu hususunda bugün için bir duraksama bulunmadığı, Anayasa'ya göre, idarenin, düzenleme yetkisini kanunlar çerçevesinde ve kanunlara uygun olarak kullanmasının gerekli olduğu, kanunun öngördüğü düzenleme yetkisinin yine kanunda belirtildiği gibi kullanılmasının, kanun hükmü bir konunun yönetmelikle düzenlenmesini öngörüyorsa düzenlemenin yönetmelikle yapılmasının zorunlu olduğu,

Bu açıklamalar ışığında uyuşmazlığa bakıldığında, anılan Yönetmelik'in "Sigorta Tahkim Sistemine başvuru ve hakem ataması" başlıklı 16. maddesine, 19/01/2016 tarih ve 29598 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik ile eklenen 12. fıkrasında. "Hakem, çözümü hukuk dışında özel veya teknik bilgiyi gerektiren hallerde, taraflardan birinin talebi üzerine yahut kendiliğinden, bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verir.

Hakemler hakkındaki yasaklılık ve ret sebepleriyle ilgili kurallar, bilirkişiler bakımından da uygulanır. Bu kapsamda, hakem ve bilirkişi ile taraf ve bilirkişi arasındaki ilişki bakımından 17 nci ve 18 inci maddeler kıyasen uygulanır. Komisyon Müdürü Müsteşarlığın belirleyeceği esaslar çerçevesinde her yıl hakemlerin başvuracakları bilirkişi listesini düzenler. Bilirkişiler bu listelerden seçilir.

Bilirkişiye, sarf etmiş olduğu emek ve mesaiyle orantılı bir ücret ile varsa diğer giderleri ödenir. Bu konuda, Adalet Bakanlığınca çıkarılan ve her yıl güncellenen tarifenin asliye ticaret mahkemelerinde görülecek işler için uygulanacak kısmı esas alınır. Komisyon Müdürü, Müsteşarlığın belirleyeceği esaslar çerçevesinde söz konusu tarifenin uygulanmasına ilişkin işlemleri yürütür." düzenlemesine yer verilmekle yetinildiği,

Sigorta Tahkim Komisyonu bünyesinde görev yapacak olan bilirkişilerde aranacak niteliklerin ve bilirkişi listesinin tutulmasına ilişkin hususların Yönetmelik'le düzenlenmeyerek, bu konunun dava konusu Usul ve Esaslar ile düzenlenmesi yoluna gidildiğinin görüldüğü,

Bu durumda; dava konusu düzenlemenin amacı, kapsamı ve düzenleme alanı göz önünde bulundurulduğunda, davalı idarenin sigorta tahkim komisyonunda görev alacak bilirkişilerde aranacak niteliklerin ve bilirkişi listesinin tutulmasına ilişkin hususların Resmi Gazete'de yayımlanacak bir yönetmelikle düzenlemesi gerekirken, anılan hususların "Usul ve Esaslar" şeklinde düzenlenmesinde hukuka uyarlık bulunmadığı,

Sigorta Tahkim Komisyonunca yayımlanan Sigorta Tahkim Komisyonu Bilirkişileri Listesi'nin "Değer Kaybı" bilirkişilerine ilişkin kısmı yönünden;

Sigorta Tahkim Komisyonu "Değer Kaybı" bilirkişi listesinin, hukuka aykırı olduğu tespit edilen "Sigorta Tahkim Komisyonu Nezdinde Bilirkişilik Yapacaklara İlişkin Usul ve Esaslar"a istinaden düzenlendiği anlaşıldığından, söz konusu işlemde de hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçeleriyle,

Sigorta Tahkim Komisyonu Nezdinde Bilirkişilik Yapacaklara İlişkin Usul ve Esaslar'ın 1. maddesinin, 2. maddesinde yer alan "Liste" tanımının, 4. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinin, 5. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinin, 6. maddesinin ve Sigorta Tahkim Komisyonunca yayımlanan Sigorta Tahkim Komisyonu Bilirkişileri Listesi'nin "Değer Kaybı" bilirkişilerine ilişkin kısmının iptaline,

19/01/2016 tarih ve 29598 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 6. maddesiyle asıl Yönetmelik'in 16. maddesine eklenen 12. fıkrasında yer alan "Komisyon Müdürü Müsteşarlığın belirleyeceği esaslar çerçevesinde her yıl hakemlerin başvuracakları bilirkişi listesini düzenler. Bilirkişiler bu listelerden seçilir." cümleleri yönünden davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

Davacı tarafından, 5684 sayılı Kanun'da bilirkişi konusunun düzenlenmediği, anılan Kanun'nun 30. maddesinin 23. fıkrasında ise, bu Kanun'da hüküm bulunmayan hallerde 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu hükümlerinin kıyasen uygulanacağının düzenlendiği, bu nedenle dava konusu Yönetmeliğin 6. maddesiyle asıl Yönetmeliğin 16. maddesine eklenen 12. fıkranın yasal dayanağı bulunmadığı gibi 6100 sayılı Kanun'a da aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

Davalı idarelerden Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu tarafından, 18/04/2019 tarih ve 30749 sayılı Resmi Gazete'de Sigorta Tahkim Komisyonu Bilirkişilik Yönetmeliği'nin yayımlandığı, söz konusu Yönetmelik'in yürürlüğe girmesiyle birlikte davanın iptale ilişkin kısmının konusunun kalmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI

Davacı tarafından, savunma verilmemiştir. Davalı idarelerden Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu tarafından, Danıştay Onuncu Dairesince verilen kararın davanın reddine ilişkin kısmının usul ve hukuka uygun bulunduğu ve temyiz dilekçesinde öne sürülen nedenlerin, kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek davacının temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuş, diğer davalı Cumhurbaşkanlığı tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ

Temyiz istemlerinin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan; "a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması, b) Hukuka aykırı karar verilmesi, c) Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçelerinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.