Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2022/2267 K.2022/3435

II- (DAVALI YANINDA MÜDAHİLLER)

1- ... Odası VEKİLİ: Av. ... 2- ... Odası VEKİLİ: Av. ...

İSTEMİN KONUSU

Danıştay Sekizinci Dairesinin 19/01/2022 tarih ve E:2016/11812, K:2022/65 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: 03/06/2016 tarih ve 29731 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yetkilendirilmiş Tüzel Kişiler ile İlgili Yönetmelik'in 6. maddesinin 1. fıkrasının (ç) bendinde yer alan "veya oda kimlik belgesi" ibaresinin, 12. maddesinin 1. fıkrasının (g) bendinin ve 14. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde yer alan "ve sondaj" ibaresinin iptali istenilmiştir.

Daire kararının özeti: Danıştay Sekizinci Dairesinin 19/01/2022 tarih ve E:2016/11812, K:2022/65 sayılı kararıyla; davalı idarenin usule ilişkin itirazları yerinde görülmeyerek işin esasına geçilmiş,

Anayasa'nın 124. ve 135. maddeleri ile 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 3. maddesinde yer alan "Yetkilendirilmiş Tüzel Kişiler" tanımı, 10. maddesinin 11. fıkrası ve Ek-10. maddesinde yer alan kurallar aktarılarak,

Dava konusu Yönetmelik'in 6. maddesinin 1. fıkrasının (ç) bendinde yer alan "veya oda kimlik belgesi" ibaresi yönünden;

3213 sayılı Maden Kanunu'nun 3. maddesi ile dava konusu Yönetmelik'in 4. maddesinde, Oda sicil belgesinin, mühendislerin bağlı oldukları Odaya üyeliklerinin devam ettiğine dair yılda bir kez alınan belgeyi ifade ettiğinin belirtildiği,

Dava konusu Yönetmelik'in "Yeterlik belgesi başvurularında aranacak personel şartları" başlıklı 5. maddesinde, "(1) Yeterlik belgesi almak isteyen tüzel kişinin aşağıdaki şartları sağlaması ve en az beş personeli istihdam etmesi zorunludur:

a) Kamu veya özel sektörde mesleği ile ilgili en az beş yıl çalışmış bir maden ve bir jeoloji mühendisini sürekli olarak istihdam etmesi,

b) Maden ve jeoloji mühendisi dışında harita ve kadastro, hidrojeoloji, çevre, jeofizik, cevher hazırlama, metalürji, ziraat, orman, elektrik ve makine mühendislerinden en az bir personeli sürekli olarak istihdam etmesi,

...";

"Yeterlik belgesi başvurusunda sunulacak belgeler" başlıklı 6. maddesinde, "(1) Yeterlik belgesi almak isteyen tüzel kişi, unvanını, açık adresini, telefon numarası ve Kayıtlı Elektronik Posta Adresi (KEP)’ni belirterek aşağıdaki belgelerin asıllarını veya ilgili resmi kurumlarca ya da Genel Müdürlükçe onaylanmış örneklerini başvuru dilekçesine ekleyerek Genel Müdürlüğe başvurur:

...

ç) Bu Yönetmeliğin 5 inci maddesi kapsamında istihdam edilen personelin diploma örnekleri, çalıştığı yerlerle ilgili bilgi/belgeler, en fazla bir yıl öncesine ait olmak üzere noter tasdikli imza beyannamesi, bağlı bulunduğu meslek odasına ait üye sicil belgesi veya oda kimlik belgesi sureti, tebligata esas adres beyanı,

..." hükümlerine yer verildiği,

6235 sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanunu'na dayanılarak hazırlanan 02/12/2002 tarih ve 24954 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Ana Yönetmeliği'nin 1. maddesinin 1. fıkrasında, "Bu Ana Yönetmelik; kamu kurumu niteliğinde bir meslek kuruluşu olan Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB) ve bağlı Odalarının işlev, işleyiş ve amaçlarını, üyelerinin, organlarının görev ve yetkilerini kapsar."; "Üyelik ile İlgili Temel Hükümler" başlıklı 109. maddesinde, "Üyelik için aşağıdaki hükümler geçerlidir:

a) Türkiye'deki mühendis, mimar ve şehir plancıları, mesleklerinin uygulanmasını gerektiren işlerle uğraşabilmek ve mesleki öğretim yaptırabilmek için, meslek disiplininin ilgili olduğu Odaya kaydolmak ve kimlik belgelerini her yıl onaylatarak, üyeliklerini korumak zorundadırlar.

..." hükümlerinin yer aldığı,

Davacı tarafından; üye sicil belgesi ile Oda kimlik belgesinin içerikleri farklı iki ayrı belge olduğu, ancak iptali istenilen düzenleme ile bunların aynı nitelikte kabul edildiği, Oda sicil belgesinin mühendislerin Odaya üyeliklerinin devam ettiğine dair yılda bir kez alınan belge olduğu halde Oda kimlik belgesinin Odaya ilk üye olunduğu tarihte verildiği, Oda kimlik belgesi ibraz eden mühendislerin söz konusu belgeyi ibraz ettikleri tarih itibarıyla Odaya üyeliklerinin devam edip etmediğinin veya Odadan ihraç ya da belirli süre meslekten men cezası alıp almadıklarının tespitinin mümkün olmadığının ileri sürüldüğü,

Yönetmelik'in 5. maddesi kapsamında sürekli olarak istihdam edilen personelin; maden ve jeoloji mühendisi dışında harita ve kadastro, hidrojeoloji, çevre, jeofizik, cevher hazırlama, metalürji, ziraat, orman, elektrik ve makine mühendisleri olabileceği dikkate alındığında, bahsedilen mühendislerin bağlı oldukları Odaların mevzuatlarında Oda kimlik belgesinin neyi ifade ettiği hususunun ortaya konulması gerektiği,

TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası Üye Kayıt ve Kayıt Yenileme Yönetmeliği'nin "Kimlik belgesi" başlıklı 7. maddesinin 3. fıkrasında, "Oda Kimlik Belgesi her beş yılda bir yenilenir. Yenilenmemiş Oda Kimlik Belgeleri geçersizdir."; Maden Mühendisleri Odası Ana Yönetmeliği'nin 8. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, "Türkiye’de maden mühendisliği mesleğinin uygulanmasını gerektiren işlerle uğraşabilmek ve mesleki öğretim yaptırabilmek için, maden mühendisleri veya maden yüksek mühendisleri, Odaya üye olmak ve Oda kimlik belgelerini her yıl onaylatarak, üyeliklerini korumak zorundadır." hükümlerine yer verildiği, Jeofizik Mühendisleri Odası Ana Yönetmeliği'nin 8. maddesinde, kimlik belgelerinin her yıl onaylatılması gerektiğinin hükme bağlandığı,

Çevre Mühendisleri Odası Ana Yönetmeliği'nin 10. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinde ise, Odaya kayıt olan üyelerin üye kimlik kartını, kimlikte yer alan bilgilerden en az birinin değişmesi sonrasında bir (1) ay içerisinde değişikliğin belgesi ile yazılı olarak bağlı bulundukları Oda birimine bildirmek, bilgilerin değişmemesi durumunda ise beş (5) yılda bir, yeni üye kimlik kartı almak zorunda olduklarının düzenlendiği, Makina Mühendisleri Odası Ana Yönetmeliği'nin 9. maddesinde de, üyelerin Oda üye kimlik kartını beş (5) yılda bir değiştirmekle yükümlü olduklarının belirtildiği,

Her ne kadar, TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası Üye Kayıt ve Kayıt Yenileme Yönetmeliği'nde Oda kimlik belgesinin her beş yılda bir yenileneceği belirtilmiş ve Oda Ana Yönetmelikleri arasında Oda kimlik belgesinin süresi açısından farklı düzenlemelere yer verilmiş ise de, Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği ve bağlı Odalarının üyelerinin görev ve yetkilerini kapsayan Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Ana Yönetmeliği'nin 109. maddesinin 1. fıkrasında, kimlik belgelerini her yıl onaylatma yükümlülüğü getirildiğinden, dava konusu Yönetmelik düzenlemesinde hukuka aykırılık görülmediği,

Dava konusu Yönetmelik'in 12. maddesinin 1. fıkrasının (g) bendi ve 14. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde yer alan "ve sondaj" ibaresi yönünden;

Yönetmelik'in "YTK’da maden mühendisinin görevleri ile imzalamakla yetkili olduğu belgeler" başlıklı 12. maddesinde, "(1) Maden mühendisleri aşağıda belirtilen madencilik hizmetleri ve bunlarla kısıtlı olmamak üzere mesleği ile ilgili görevleri yerine getirmekle ve belgeleri imzalamakla görevli ve yetkilidir:

...

g) Arama maksatlı sondaj kuyusu inşa ve tatbik projesi, ayrıca kuyu, galeri gibi fiziki müdahale gerektiren faaliyetlere ilişkin inşa ve tatbik projeleri hazırlanması,

...";

"YTK’da jeoloji mühendisinin görevleri ile imzalamakla yetkili olduğu belgeler" başlıklı 13. maddesinde, "(1) Jeoloji mühendisleri aşağıda belirtilen madencilik hizmetleri ve bunlarla kısıtlı olmamak üzere mesleği ile ilgili görevleri yerine getirmekle ve belgeleri imzalamakla görevli ve yetkilidir:

...

ç) Madenlerin aranması, rezervlerinin belirlenmesi ile işletilmesine yönelik sahaların jeolojik ve jeokimyasal etütleri, yarma, galeri, kuyu, sondaj veya benzeri çalışma alanlarının tespiti ve açılması, bu alanlardan analiz/test örnekleri alınarak sonuçlarının yorumlanması ile jeolojik ve jeokimyasal incelemelerin yapılması, kalite/tenör ve rezerv dağılımlarının tespit edilmesi ve jeolojik modellemeler ile maden arama ve rezerv raporlarının hazırlanması

...";

"YTK’da jeofizik mühendisinin görevleri ile imzalamakla yetkili olduğu belgeler" başlıklı 14. maddesinde ise, "(1) Jeofizik mühendisleri aşağıda belirtilen madencilik hizmetleri ve bunlarla kısıtlı olmamak üzere mesleği ile ilgili görevleri yerine getirmekle ve belgeleri imzalamakla görevli ve yetkilidir:

...

c) Madenlerin rezervlerinin belirlenmesi ve işletilmesi sırasındaki jeofizik etüt ve sondaj, jeofizik haritalama ve üç boyutlu jeofizik modelleme ile jeofizik kuyu logu alımı, değerlendirilmesi ve raporlarının hazırlanması,

..." hükümlerine yer verildiği,

3213 sayılı Kanun'un 2. maddesinde, madenlerin, yer kabuğunda ve su kaynaklarında tabii olarak bulunan, ekonomik ve ticari değeri olan petrol, doğalgaz, jeotermal ve su kaynakları dışında kalan her türlü madde olduğunun belirtildiği, "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinde, "Teknik eleman: İşletme tekniği, büyüklüğü ve yapısal durumu göz önüne alınarak, Kanun ve ilgili mevzuat kapsamında istihdam edilen maden, jeoloji, jeofizik mühendisleri ve ihtiyaç hâlinde harita mühendisleri ile diğer mühendisler." hükmünün yer aldığı,

3213 sayılı Kanun'a göre, maden arama ve işletme faaliyetleri aşamasında jeoloji, jeofizik ve maden mühendislerinin faaliyetlerinin içiçe geçmiş durumda olduğu, Kanun'da, ilgili veya yetkili mühendisler denmek suretiyle kesin bir ayrıma gidilmediği,

Daha açık bir ifade ile madenlerin aranması, yayılım alanlarının ve rezervlerinin belirlenmesinin; jeofizik, jeolojik veya maden mühendislerinin alanına giren çeşitli yöntemlerle yapılabildiği, maden arama ve işletilmesi amacıyla yapılacak sondajların da, çalışmaların niteliğine göre, yani faaliyetin hangi amaçla yapıldığına göre (sondaj yerinin belirlenmesi veya sondaj yapma) çalışmanın doğası gereği gerçekleştirilen bir faaliyet olduğu, bu çalışmalar sonucu maden arama ve işletme faaliyetlerine ilişkin raporların ilgili disiplin alanına göre (örneğin jeofizik raporlar) düzenlenip imzalanmasının da bu faaliyetin kapsamında olduğu,

Dava konusu Yönetmelik düzenlemeleri ile, sondaj faaliyetlerinin belirli bir mühendislik alanının tekeline verilmediği, ilgili projede amaçlanan çalışmaların (jeofizik, jeokimyasal, jeolojik çalışmalar) konusuna göre ilgili mühendislerce yapılabileceği anlaşıldığından, söz konusu düzenlemelerde hukuka aykırılık bulunmadığı,

Nitekim, Jeofizik Mühendisleri Odası Serbest Müşavirlik Mühendislik Hizmetleri, Büro Tescil ve Mesleki Denetim Yönetmeliği'nde, jeofizik mühendislerinin hizmet alanları içinde; sondaj, jeoteknik etüt, deney ve analiz ile jeoteknik hizmetler kapsamında sondaj, numune alımı, kaya ve zemin mekaniği laboratuvar deneylerinin gerçekleştirilmesi,

arama faaliyet raporlarının hazırlanması hizmetlerine yer verilmesi üzerine Jeoloji Mühendisleri Odası tarafından açılan davada, Danıştay Sekizinci Dairesinin 29/01/2015 tarih ve E:2010/2262, K:2015/240 sayılı kararıyla, söz konusu faaliyetlerin sadece bir mühendislik alanınca yapılamayacağı, konusuna göre ilgili (Jeofizik, maden, jeoloji) mühendislerce yapılacağı gerekçesiyle davanın reddine karar verildiği ve bu kararın Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 09/04/2018 tarih ve E:2015/3210, K:2018/1603 sayılı kararıyla onandığı gerekçeleriyle,

davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, üye sicil belgesi ile oda kimlik belgesinin farklı nitelikte iki ayrı belge olmasına karşın, dava konusu düzenlemede bunların aynı nitelikte kabul edildiği, jeoloji mühendisliği faaliyet alanına giren sondaj faaliyetinin, maden ve jeofizik mühendislerinin görevleri arasında sayıldığı, söz konusu düzenlemelerin, Yönetmelik'in jeoloji mühendislerinin görevlerini düzenleyen 13. maddesiyle de çelişkili olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI

Davalı idare tarafından, Danıştay Sekizinci Dairesince verilen kararın usul ve hukuka uygun bulunduğu ve temyiz dilekçesinde öne sürülen nedenlerin, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuş, davalı yanında müdahiller tarafından ise savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan; "a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması, b) Hukuka aykırı karar verilmesi, c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARŞI OY

X- 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 3. maddesinde, oda sicil belgesinin, mühendislerin odaya üyeliklerinin devam ettiğine dair yılda bir kez alınan belgeyi ifade ettiği belirtilmiştir.

03/06/2016 tarih ve 29731 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yetkilendirilmiş Tüzel Kişiler ile İlgili Yönetmelik'in "Yeterlik belgesi başvurusunda sunulacak belgeler" başlıklı 6. maddesinde, "(1) Yeterlik belgesi almak isteyen tüzel kişi, unvanını, açık adresini, telefon numarası ve Kayıtlı Elektronik Posta Adresi (KEP)’ni belirterek aşağıdaki belgelerin asıllarını veya ilgili resmi kurumlarca ya da Genel Müdürlükçe onaylanmış örneklerini başvuru dilekçesine ekleyerek Genel Müdürlüğe başvurur:

...

ç) Bu Yönetmeliğin 5 inci maddesi kapsamında istihdam edilen personelin diploma örnekleri, çalıştığı yerlerle ilgili bilgi/belgeler, en fazla bir yıl öncesine ait olmak üzere noter tasdikli imza beyannamesi, bağlı bulunduğu meslek odasına ait üye sicil belgesi veya oda kimlik belgesi sureti, tebligata esas adres beyanı,

..." hükmüne yer verilmiştir.

Dava konusu Yetkilendirilmiş Tüzel Kişiler ile İlgili Yönetmelik'in 6. maddesinin 1. fıkrasının (ç) bendinde, yeterlik belgesi almak isteyen tüzel kişilerin, istihdam ettikleri personelin bağlı bulunduğu meslek odasına ait üye sicil belgesi veya oda kimlik belgesi suretini de başvuru dilekçesine ekleyecekleri kurala bağlanmıştır.

Davacı tarafından, üye sicil belgesi ile oda kimlik belgesinin içerikleri farklı iki ayrı belge olmasına karşın, dava konusu Yönetmelik'in 6. maddesinin 1. fıkrasının (ç) bendinde yer alan "veya oda kimlik belgesi" ibaresi ile bunların aynı nitelikte kabul edildiği, oda kimlik belgesi ibraz eden mühendislerin belgenin ibraz edildiği tarih itibarıyla oda üyeliğinin devam edip etmediğinin veya odadan ihraç ya da belirli süre meslekten men cezası alıp almadığının tespitinin mümkün olmayacağı ileri sürülmektedir.

TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası Üye Kayıt ve Kayıt Yenileme Yönetmeliği'nin "Kimlik belgesi" başlıklı 7. maddesinin 3. fıkrasında, "Oda Kimlik Belgesi her beş yılda bir yenilenir. Yenilenmemiş Oda Kimlik Belgeleri geçersizdir." düzenlemesine yer verilmiş olup, her yıl yenilenen oda sicil belgesi ile beş yılda bir yenilenen oda kimlik belgesinin aynı içerikte kabul edilmesine olanak bulunmadığından, dava konusu Yönetmelik'in 6. maddesinin 1. fıkrasının (ç) bendinde yer alan "veya oda kimlik belgesi" ibaresinde jeoloji mühendisleri yönünden hukuka uygunluk bulunmamaktadır.

Açıklanan nedenlerle, davanın reddi yolunda verilen temyize konu Daire kararının dava konusu Yönetmelik'in 6. maddesinin 1. fıkrasının (ç) bendinde yer alan "veya oda kimlik belgesi" ibaresine ilişkin kısmının bozulması gerektiği oyuyla, kararın bu kısmına katılmıyorum.